Orzeczenia i rozstrzygnięcia nadzorcze

wRada miejska Wodzisławia Śląskiego podjęła uchwałę w sprawie zasad i trybu występowania przez grupę co najmniej 1 tys. osób z inicjatywą podjęcia uchwały. Wojewoda stwierdził jednak nieważność uchwały jako niezgodnej z art. 3 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, na mocy którego o ustroju gminy stanowi jej statut. Argumentował, że podjęcie uchwały w przedmiocie inicjatywy uchwałodawczej mieszkańców nie znajduje uzasadnienia w przepisach. Wskazał, że do spraw obligatoryjnie regulowanych w statucie gminy należy m.in. organizacja wewnętrzna oraz tryb pracy rady gminy. W pojęciu "trybu pracy gminy" mieszczą się również "wszelkie kwestie związane z inicjatywą uchwałodawczą. Statut gminy powinien zatem zawierać szczegółowe uregulowania w zakresie wskazania podmiotów, formy i trybu przeprowadzania inicjatywy uchwałodawczej wobec rady gminy. W tym zakresie może także wskazywać na uprawnienia mieszkańców gminy oraz ich organizacji w zakresie kierowania do rady wniosków o podejmowanie uchwał w przedmiocie niezastrzeżonym do właściwości innych organów i podmiotów. Niedopuszczalne jest rozwiązanie, które przyjęto w Wodzisławiu Śląskim, polegające na zamieszczeniu w statucie upoważnienia rady miasta do uregulowania zagadnienia inicjatywy uchwałodawczej w drodze odrębnej uchwały. W związku z przytoczonymi argumentami uchwała rady została uznana przez organ nadzoru za nieważną w całości.

Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody śląskiego z 7 maja 2012 r.

wRada miejska w X unormowała zasady występowania przez mieszkańców miasta z inicjatywą uchwałodawczą, rozumianą jako prawo do przedstawiania pod obrady rady gminy projektów uchwał. W ocenie sądu przyjęcie takiej regulacji nastąpiło nie tylko z naruszeniem wskazanych przez wojewodę przepisów ustawy o samorządzie gminnym, ale było również niezgodne z obowiązującymi ustaleniami statutu gminy. Stosownie bowiem do jego zapisów inicjatywa uchwałodawcza przysługuje burmistrzowi, komisjom rady, klubom radnych lub co najmniej 3 radnym. Zatem tylko te podmioty mogą występować z inicjatywą uchwałodawczą. Natomiast rada przyznała prawo przedkładania projektów uchwał mieszkańcom miasta. Rada gminy nie może zaś w statucie gminy przyjąć, że mieszkańcom wspólnoty samorządowej przysługuje inicjatywa uchwałodawcza polegająca na złożeniu projektu uchwały. W obowiązującym ustawodawstwie brak jest bowiem regulacji prawnych przyznających mieszkańcom tworzącym wspólnotę samorządową prawo do inicjatywy uchwałodawczej. Prawa do takiej inicjatywy nie można wyprowadzić w drodze domniemania wypływającego z art. 3 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W statucie rada gminy może regulować wszystkie zagadnienia ustrojowe gminy pod warunkiem jednak, iż nie naruszają one przepisów ustaw.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 28 października 2008 r. sygn. akt II SA/Ol 737/08.

wRada gminy zmieniła uchwałę w sprawie statutu gminy i postanowiła, że inicjatywa uchwałodawcza - oprócz radnych, komisji, klubów radnych i wójta - przysługiwać będzie również grupie co najmniej 100 osób mających prawo wybierania rady. Rozstrzygnięciem nadzorczym wojewoda stwierdził nieważność zapisów uchwały dających takie uprawnienie mieszkańcom. Zauważył, że ustawa o samorządzie gminnym wyraźnie oddziela osobisty udział mieszkańców gminy w stanowieniu prawa obowiązującego na terenie gminy w drodze wyborów i referendum od udziału tych mieszkańców w stanowieniu prawa za pośrednictwem organów gminy.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 3 kwietnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wr 584/05.