Występki dzierżawcy idą także na konto właściciela nieruchomości

Właściciel nieruchomości wydzierżawiający ją na cele składowania odpadów nie ma interesu prawnego do uczestniczenia w postępowaniu określonym w art. 59 ust. 2 ustawy o odpadach, a ochrony swoich praw właścicielskich może dochodzić w postępowaniu cywilnym.

Wojewódzki inspektor ochrony środowiska (WIOŚ) decyzją wydaną na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2, 4, 7 i 8 ustawy o odpadach wstrzymał użytkowanie składowiska odpadów. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez głównego inspektora ochrony środowiska (GIOŚ). Następnie WIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia zakresu i harmonogramu działań niezbędnych do ustalenia przyczyn zmian obserwowanych parametrów oraz możliwych zagrożeń dla środowiska. W wyniku przeprowadzonego postępowania GIOŚ ustalił do realizacji zarządzającej składowiskiem odpadów spółce z o.o. zakres i harmonogram działań niezbędnych do usunięcia przyczyn i skutków stwierdzonych zagrożeń środowiska z instalacji składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne. Gmina Kórnik będąca właścicielem nieruchomości dzierżawionej spółce wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. GIOŚ umorzył postępowanie odwoławcze. Wskazał, że gmina nie posiada statusu strony w tym postępowaniu. Decyzja została wydana na podstawie art. 59 ustawy o odpadach, który w ust. 1 nakłada na zarządzającego składowiskiem odpadów szereg obowiązków, a wśród nich obowiązek powiadomienia niezwłocznie WIOŚ o stwierdzonych zmianach obserwowanych parametrów wskazujących na możliwość wystąpienia lub powstania zagrożeń dla środowiska. Zdaniem organu, stroną postępowania, jest tylko zarządzający składowiskiem odpadów, czyli spółka, bowiem na niego nakładane są obowiązki związane z prowadzeniem składowiska i on odpowiada za skutki prowadzenia działalności.

Na powyższą decyzję skargę wniosła gmina. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę uchylił obie decyzje GIOŚ. Stwierdził, że w omawianym postępowaniu stroną jest z pewnością zarządzający składowiskiem odpadów. Decyzja wydana w trybie art. 59 ust. 2 ustawy o odpadach ma jednak bezpośredni wpływ również na prawa właściciela działki, na której znajduje się składowisko odpadów, czyli na gminę będącą jednocześnie udziałowcem spółki zarządzającej składowiskiem. Sąd wskazał, że przez czas potrzebny do wykonania decyzji gmina nie będzie mogła wykonywać swoich uprawnień właścicielskich do działki. Ponadto decyzja organu I instancji będzie wywierała wpływ na prawa i obowiązki gminy, wynikające z faktu bycia udziałowcem spółki. Okoliczność, że działka została oddana w dzierżawę spółce nie unicestwia interesu prawnego gminy, która musi zostać uznana za stronę postępowania. Interes prawny w postępowaniu w takiej sprawie przysługuje więc nie tylko spółce zarządzającej składowiskiem odpadów, ale również właścicielowi działki, na której prowadzona jest inwestycja.

Od wyroku WSA spółka wniosła skargę kasacyjną, żądając uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Sąd kasacyjny wskazał, że art. 59 ustawy o odpadach wprost określa, że całe postępowanie w nim określone odnosi się jedynie do zarządzającego składowiskiem odpadów i tylko ten podmiot ma przymiot strony w takim postępowaniu, ponieważ wydana decyzja wpływa wyłącznie na jego sferę prawną. NSA stwierdził, że ze stosunkiem obligacyjnym, powstałym na podstawie umowy dzierżawy łączy się określone władztwo nad gruntem, w granicach prawa podmiotowego, które wykonuje dzierżawca. Nie oznacza to jednak wyłączenia praw wydzierżawiającego do gruntu będącego jego własnością. Zgodnie z art. 696 kodeksu cywilnego, dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki i nie może zmieniać przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez zgody wydzierżawiającego.

W przypadku naruszenia umowy dzierżawy przez dzierżawcę, wydzierżawiący ma prawo do wypowiedzenia umowy dzierżawy ze skutkiem natychmiastowym na podstawie art. 667 par. 2 k.c., który stosuje się w przypadku umowy dzierżawy, na podstawie art. 694 k.c. Oznacza to, że właściciel nieruchomości wydzierżawiający ją na cele składowiska odpadów posiada możliwość obrony swego prawa właścicielskiego w postępowaniu cywilnym, natomiast w postępowaniu administracyjnym brak jest przepisu prawa materialnego, z którego mógłby wywieść swój interes prawny w zaskarżeniu decyzji GIOŚ.

Ponadto NSA podkreślił, że z faktu bycia wspólnikiem spółki z o.o. nie można wywodzić interesu prawnego w uczestniczeniu w postępowaniu administracyjnym, w którym nakłada się na tę spółkę określone obowiązki.

W sytuacji gdy wspólnik spółki kwestionuje decyzje administracyjne skierowane do spółki, może on skorzystać z uprawnień określonych w przepisach kodeksu spółek handlowych, a nie kwestionować tych decyzji w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie posiada on przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

DGP INFORMUJE

● Przedmiotowe postępowanie administracyjne ma wpływ na prawa i obowiązki gminy. Jej interes prawny wynika z faktu bycia wspólnikiem spółki oraz z faktu bycia właścicielem i wydzierżawiającym nieruchomość, na rzecz tej spółki (wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1695/10).

● Interes prawny może wynikać z faktu bycia wspólnikiem (wyrok WSA w Warszawie z 14 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1581/08).

Szczepan Borowski

asystent sędziego NSA

z 22 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 574/11.

Podstawa prawna

Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2001 r. nr 62, poz. 628 z późn. zm.).