Polska metrologia musi dogonić Europę

Główny Urząd Miar (GUM) ledwo spełnia minimalne wymagania spójności pomiarowej z państwowymi wzorcami jednostek miar. Bez badań naukowych nawet obecne zdolności GUM stają się bowiem przestarzałe i poniżej poziomu analogicznych instytucji w Europie. Co za tym idzie, nie będą w stanie zaspokoić przyszłych potrzeb polskiego przemysłu - wynika z ekspertyzy dr. Terry’ego Quinna, byłego dyrektora Międzynarodowego Biura Miar i Wag, wykonanej na zlecenie Ministerstwa Gospodarki. Resort przygotował właśnie projekt założeń do nowego prawa o miarach, który przewiduje całkowitą likwidację GUM-u.

Obecny charakter prawny tej instytucji wyklucza pozyskiwanie przez nią środków na badania naukowe w ramach funduszy przeznaczonych na ten cel przez ministra nauki i szkolnictwa wyższego. GUM nie zalicza się bowiem do jednostek naukowych czy centrów badawczo-rozwojowych. W praktyce uniemożliwia to też pozyskiwanie środków pochodzących z programów operacyjnych UE.

Nowa ustawa ma stworzyć system metrologiczny odpowiadający światowym standardom, który zapewni wykorzystanie potencjału tkwiącego w rozwoju technik pomiarowych dla zwiększenia konkurencyjności gospodarki. Zwłaszcza że zapotrzebowanie na dokładne i wiarygodne metody pomiarowe rośnie wraz z postępem miniaturyzacji produktów (informatyka, robotyka, automatyka) i rozwojem nanotechnologii. Z przywoływanych w projekcie założeń badań Komisji Europejskiej wynika, że zastosowanie pomiarów i wiedzy metrologicznej w różnych dziedzinach gospodarki generuje istotne przychody: każde euro wydane na czynności pomiarowe przynosi 3 euro dla gospodarki.

Dlatego też projekt przewiduje powstanie Polskiego Centrum Metrologii. Ta narodowa instytucja metrologiczna, utworzona na wzór jednostek istniejących w innych państwach, będzie odpowiedzialna za rozwój systemu miar poprzez utrzymywanie i rozwój wzorców państwowych, koordynowanie i prowadzenie projektów badawczych i rozwojowych oraz transfer technologii do podmiotów gospodarczych.

Ponadto projekt zakłada utworzenie centralnego urzędu metrologii prawnej jako organu odpowiedzialnego za nadzór nad państwową administracją miar. W ten sposób wzorce państwowe wraz z działalnością polegającą na wykonywaniu wzorcowań wyższego rzędu będą należały do zadań PCM. Z kolei wykonywanie prawnej kontroli metrologicznej oraz wykonywanie wzorcowań niższego rzędu i ocena ich zgodności byłaby domeną jednostki administracyjnej utworzonej na bazie obecnie funkcjonującego dziś Biura Metrologii Prawnej i Nadzoru w GUM.

Ustawa w projektowanym kształcie miałaby wejść w życie w połowie 2014 r.

Piotr Szymaniak

piotr.szymaniak@infor.pl

Projekt założeń w konstultacjach