Policja na bakier z bezpieczeństwem

Zdaniem rzecznika praw obywatelskich (RPO) żadna ustawa pragmatyczna nie reguluje zasad bezpieczeństwa i higieny służby formacji mundurowych.

Do Trybunału Konstytucyjnego trafił wniosek RPO (sygn. akt K 18/14) o zbadanie zgodności z ustawą zasadniczą art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o policji (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.). Zgodnie z nim komendant główny policji określa szczegółowe warunki bezpieczeństwa i higieny służby. Jako niezgodne z konstytucją zostały wskazane analogiczne zapisy znajdujące się w ustawach o: Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Służbie Celnej. Wniosek do TK jest efektem kontroli z 2012 r. Miała ona na celu sprawdzenie warunków służby i przestrzegania praw i wolności obywatelskich w policji. Okazało się, że sprawę bezpieczeństwa służby w formacjach podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych regulują wyłącznie wewnętrze zarządzenia.

RPO dwukrotnie wystąpił do szefa MSW, aby ten podjął inicjatywę ustawodawczą w celu dostosowania obowiązujących przepisów do wymagań konstytucyjnych. Minister zobowiązał się do zmiany, ale pomimo upływu dwóch lat ustawa o policji nie została znowelizowana. I właśnie z tego też powodu prof. Irena Lipowicz przygotowała wniosek do TK.

Wskazuje w nim, że przepisy obowiązujące w służbach łamią konstytucyjną zasadę (art. 66 ust. 1), zgodnie z którą każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Tym samym wykluczone jest ograniczenie kręgu uprawnionych wyłącznie do osób pozostających w stosunku pracy.

Zdaniem RPO konstytucyjna norma obejmuje również funkcjonariuszy służb mundurowych oraz żołnierzy, którzy są powoływani lub mianowani na swoje stanowiska. Tak więc zapisy dotyczące minimalnej ochrony bhp dla resortów siłowych powinny zostać zapisane w ustawach pragmatycznych. Tymczasem żadna z obowiązujących ustaw nie ustala prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w jednostkach, a jedynie upoważnia komendantów poszczególnych służb do określenia takich warunków. Skutkiem tego może być utrata życia albo uszczerbek na zdrowiu.

Jednocześnie rzecznik zwraca uwagę, że mundurowi praktycznie w każdej chwili mogą wykonywać służbę w warunkach zagrażających zdrowiu lub życiu. Tym samym regulacja o charakterze wewnętrznym stanowi naruszenie konstytucji.

Zdaniem RPO konieczne jest także ustalenie, czy przepisy bhp mają zastosowanie do policjantów, których zadania są kwalifikowane jako praca o szczególnym charakterze.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl