Ukarane kruczki w polisach

Ponad 10 mln zł - to suma kar nałożonych ostatnio przez prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na trzy towarzystwa ubezpieczeniowe za naruszanie zbiorowych interesów konsumentów. Ukarane zostały: Allianz Polska (kara - ponad 5,3 mln zł), Signal Iduna (kara - prawie 85 tys. zł) oraz Generali Życie (prawie 4,8 mln zł). Decyzje są nieprawomocne i towarzystwa mogą odwołać się od nich do sądu.

Nietrzeźwe ograniczenie

W decyzji wymierzonej przeciwko Signal Iduna prezes UOKiK zakwestionował stosowanie postanowienia zawartego w ogólnych warunkach umowy (OWU), które obowiązywały osoby wykupujące polisę "Signal Iduna Travel". Zgodnie z zakwestionowanym zapisem towarzystwo nie pokryłoby kosztów leczenia, powrotu czy też transportu zwłok ubezpieczonego, jeżeli koszty powstały w przypadku "zdarzeń po spożyciu alkoholu, zażyciu narkotyków lub innych środków odurzających".

- Jeżeli tylko ubezpieczony uprzednio spożył alkohol lub zażył substancje odurzające, to odpowiedzialność ubezpieczyciela jest automatycznie wyłączona. Nie ma więc znaczenia, czy ich spożycie lub zażycie w jakikolwiek sposób przyczyniło się do powstania szkody lub zwiększenia jej rozmiaru - tłumaczy Małgorzata Cieloch, rzecznik prasowy UOKiK.

Tymczasem, zdaniem prezesa UOKiK, ubezpieczony powinien uzyskać odszkodowanie, o ile z okoliczności sprawy wynika, że szkoda i tak by powstała, bez względu na to, czy zaistniały okoliczności wskazane w wyłączeniu.

- Nietrudno sobie wyobrazić sytuację, że zdarzenie ubezpieczeniowe zaszłoby bez związku z tym, czy ubezpieczony spożył wcześniej alkohol, czy nie. Mogłoby to mieć miejsce w szczególności wówczas, gdy szkoda byłaby wyłącznie wynikiem działania sił lub osób zewnętrznych w stosunku do ubezpieczonego - podaje przykład Małgorzata Cieloch.

Ponadto, jak zauważa Krzysztof Bąk, radca prawny z Kancelarii Radców Prawnych i Adwokatów Nowakowski i Wspólnicy, wyłączenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń nie uwzględnia m.in. tego, jaka ilość alkoholu została spożyta przez poszkodowanego, ani tego, po jakim czasie od spożycia nastąpiła szkoda.

Szerszy krąg

Druga praktyka, za którą ukarane zostało Signal Iduna, polegała na wprowadzaniu konsumentów w błąd. Taki zarzut usłyszał także drugi z ukaranych ubezpieczycieli - Allianz Polska. Chodziło o to, że obydwa towarzystwa w sposób odmienny niż kodeks cywilny określiły w OWU krąg osób, za których działania odpowiedzialność ubezpieczyciela jest wyłączona.

- Zakład ubezpieczeń nie może zwalniać się od odpowiedzialności za szkody wyrządzone umyślnie przez m.in. osoby bliskie wykonujące pracę w mieszkaniu lub w miejscu ubezpieczenia, a także osoby, którym powierzono stałą ochronę budynku lub lokalu, czy też upoważnione do użytkowania pojazdu - wylicza Małgorzata Cieloch.

Wynika to z art. 827 par. 1, 3 i 4 kodeksu cywilnego. Zgodnie bowiem z tymi przepisami ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności w sytuacji umyślnego wyrządzenia szkody tylko przez ubezpieczonego lub osobę, z którą ubezpieczony pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

- Klauzule zastosowane przez zakłady przewidują dla konsumentów dalej idące ograniczenia niż to wynika z art. 827 kodeksu cywilnego, zaś przepis ten pozwala tylko na rozszerzanie odpowiedzialności zakładu, a nie jej ograniczenia - komentuje mec. Bąk.

Sporna indeksacja

Ostatnia decyzja prezesa UOKiK dotyczyła praktyk Generali Życie. Organowi nie spodobał się sposób, w jaki ubezpieczyciel informował o stosowanym przez siebie mechanizmie indeksacji składki i sumy ubezpieczenia. Mechanizm ten ma na celu przeciwdziałanie skutkom inflacji poprzez coroczne podnoszenie wartości nominalnej wzajemnych świadczeń stron umowy ubezpieczenia.

Generali, zdaniem urzędu, informowało klientów o indeksacji składki ubezpieczeniowej i sumy ubezpieczenia na życie o określony wskaźnik, podczas gdy w rzeczywistości sumę zindeksowano o wskaźnik niższy niż składkę.

- Spółka, powiadamiając konsumentów o wysokości wskaźnika indeksacji, nie przekazywała im informacji o tym, że składkę i sumę ubezpieczenia w rzeczywistości zindeksowano o różny procent. Przeciwnie, przekazywana informacja powodowała u odbiorców listu wrażenie, że zarówno suma ubezpieczenia, jak i składka były indeksowane o ten sam procent - wyjaśnia Małgorzata Cieloch.

Z tą decyzją nie zgadza się towarzystwo i zapowiada złożenie odwołania do sądu.

- Mechanizm indeksacji składki i sumy ubezpieczenia, o którym mowa w decyzji UOKiK, jest przede wszystkim dobrowolny, ma swoje szczegółowe uzasadnienie merytoryczne i każdorazowo pisemnie klient jest o niego pytany, mając możliwość corocznej decyzji w tym zakresie. Co więcej, mechanizm limitowania przyrostu sumy ubezpieczenia stworzony został w celu zabezpieczenia klientów i w ich interesie, a nie spółki - wyjaśnia Paweł Wróbel, rzecznik prasowy Generali.

Dlatego też zdaniem ubezpieczyciela doszło tu do nieporozumienia w zakresie istoty i konstrukcji produktu.

- W żadnym razie klienci nie byli narażeni na ewentualne straty wynikające z działania tego mechanizmu, który pozwala zarówno na aktualizowanie wartości polisy, jak i zabezpiecza klientów (zwłaszcza tych starszych, w ostatnich latach długoterminowej polisy) przed nadmiernymi opłatami z tytułu ryzyka śmierci - argumentuje Paweł Wróbel.

Pozostali ukarani ubezpieczyciele, do czasu zamknięcia numeru, nie odnieśli się do pytań DGP.

@RY1@i02/2014/020/i02.2014.020.18300040b.802.jpg@RY2@

Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów

Małgorzata Kryszkiewicz

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl