Jeden klient, dwa filary

Do tej pory biuro podróży było zobowiązane zapewnić zabezpieczenia finansowe dla prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej na wypadek niewypłacalności. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 187) warunkiem prowadzenia podróżniczego biznesu było zawarcie umowy gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej stanowiącej źródło wypłaty środków finansowych klientom w razie plajty touroperatora. Pieniądze, uruchamiane przez marszałka województwa właściwego ze względu na siedzibę przedsiębiorcy, szły zarówno na sprowadzenie klientów przebywających za granicą do kraju, jak i na zwrot wpłat konsumentów na wycieczki, które nie doszły do skutku. Takie wymogi będą obowiązywały również po zmianach. Tyle tylko, że zostały one wyodrębnione jako pierwszy filar systemu zabezpieczeń finansowych biur podróży. Obok powstanie filar drugi o charakterze uzupełniającym, którego jedyną częścią będzie właśnie TFG. Jego powołanie do życia stanowi odpowiedź na występujące dotychczas sytuacje, gdy środki z gwarancji bankowych lub ubezpieczeniowych nie wystarczały na pokrycie wspomnianych wcześniej wydatków w przypadku upadku touroperatora. Pieniądze z funduszu do klientów popłyną więc dopiero wtedy, gdy na pokrycie roszczeń nie wystarczą gwarancje posiadane przez biuro podróży.

@RY1@i02/2016/165/i02.2016.165.18300240c.802(c).jpg@RY2@

Jak zadziała Turystyczny Fundusz Gwarancyjny

!Turystyczny Fundusz Gwarancyjny nie będzie odrębną instytucją. Będzie stanowił wyodrębniony rachunek w Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym.

Sam fundusz nie będzie nową, odrębną instytucją. W myśl art. 10c znowelizowanej ustawy o usługach turystycznych w praktyce TFG stanowił będzie wyodrębniony rachunek w Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym. To właśnie ten ostatni podmiot będzie zarządzał administracyjnie nowymi środkami i będzie - we współpracy z marszałkami województw - uruchamiał w razie potrzeby zgromadzone tam pieniądze. Fundusz zasilą przede wszystkim płacone przez touroperatorów składki, ale również odsetki od lokat środków TFG czy też kredyty zaciągane przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.

@RY1@i02/2016/165/i02.2016.165.18300240c.801(c).jpg@RY2@

Ile podmiotów w turystyce

Touroperator zapłaci. Ale ile?

Resort transportu zaproponował, by wysokość składki na TFG uzależnić m.in. od kierunku, w jaki udaje się klient, i środka transportu, jakim tam dociera. Maksymalna kwota składki to nawet 30 zł od osoby

Najnowsze regulacje nakładają na przedsiębiorców działających w branży turystycznej dwie grupy obowiązków: finansowe i sprawozdawczo-rozliczeniowe.

Obowiązki finansowe wiążą się z koniecznością opłacania składki na TFG. Nowo dodany art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o usługach turystycznych (który zacznie obowiązywać już po trzech miesiącach po ogłoszeniu ustawy nowelizującej) stanowi, że organizatorzy i pośrednicy turystyczni będą płacić składki na rzecz TFG od każdego klienta z tytułu zawartej z nim umowy. Składka będzie należna już z dniem zawarcia takiego kontraktu. Wpłat środków ze składek na rachunek funduszu biura podróży będą zobowiązane dokonywać zbiorczo raz w miesiącu.

- Co ciekawe, wysokość składki uzależniona będzie od wielu czynników, takich jak kierunek podróży czy aktualne zagrożenie terrorystyczne w danych rejonach świata - zaznacza adwokat Monika Pochopień-Mikołajczyk.

Ustawa w tym zakresie określa jedynie maksymalną stawkę składki na poziomie 30 zł od każdego klienta. Jednocześnie akt ten dopuszcza stosowanie stawki 0 zł. Ustalenie konkretnych wysokości w ramach wyznaczonych widełek powierzono ministrowi sportu i turystyki. Propozycja ich wysokości już została przedstawiona.

RAMKA

Składka zależna od kierunku podróży

Minister sportu i turystyki zaproponował następujące stawki składek w zależności od tego, gdzie touroperator wysyła klientów i jaki środek transportu do tego wykorzystuje (danina naliczana od każdego klienta):

- w przypadku wycieczek i imprez turystycznych organizowanych w krajach europejskich i pozaeuropejskich z wykorzystaniem transportu lotniczego w ramach przewozu czarterowego,

- w przypadku wycieczek i imprez turystycznych organizowanych na terytorium państw pozaeuropejskich z wykorzystaniem innego środka transportu niż samolot czarterowy,

- w przypadku wycieczek i imprez turystycznych organizowanych w Europie z wykorzystaniem innego środka transportu niż samolot czarterowy,

- w przypadku wycieczek i imprez turystycznych organizowanych w Polsce oraz w krajach sąsiadujących: Niemczech, Czechach, Słowacji, Ukrainie, Białorusi, Litwie oraz w Rosji (tylko obwód kaliningradzki).

Źródło: projekt rozporządzenia ministra sportu i turystyki w sprawie określenia wysokości składki płaconej na rzecz TFG

Składka raz przekazana na fundusz nie będzie podlegała zwrotowi nawet wówczas, gdy odwołano wycieczkę, z tytułu  której została opłacona, lub też gdy klient odstąpił od umowy i zrezygnował z korzystania z usług touroperatora. W takiej  sytuacji zgodnie z art. 10f ust. 2 ustawy o usługach turystycznych składka będzie podlegała zarachowaniu na poczet następnej należnej do przekazania daniny. Ta zasada będzie również stosowana w przypadku czasowego zawieszenia działalności przez biuro podróży.

!Wysokość składki na TFG uzależniona będzie od wielu czynników, takich jak kierunek podróży czy aktualne zagrożenie terrorystyczne w danych rejonach świata.

Co istotne dla biur podróży: ustawa nowelizująca wskazuje, że obowiązek opłacenia składki ciąży na przedsiębiorcy, a nie na kliencie. Nie określono na przykład, że składka stanowi część składową ceny wycieczki. Czy w takiej sytuacji touroperator może więc przerzucić ten ciężar na konsumenta? Na szczęście dla przedsiębiorców należy udzielić odpowiedzi twierdzącej, co podkreśla pytana przez nas ekspert. - Dla biura podróży składka ta jest niczym innym jak  dodatkowym kosztem prowadzonej działalności. Z tego względu można się spodziewać, że przedsiębiorcy będą próbowali zrekompensować sobie te straty właśnie poprzez zwiększenie ceny swoich usług - mówi mec. Pochopień-Mikołajczyk.

Nie trzeba będzie opłacać składek z tytułu umów zawartych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej i aktywnych w dniu rozpoczęcia obowiązywania nowych przepisów.

Więcej (e-)papierkowej pracy

Z nakazem regularnego opłacania składek wiąże się wiele formalności. Wprowadzono m.in. obowiązek składania comiesięcznych deklaracji, a także prowadzenia wykazu umów zawartych z klientami

Co miesiąc trzeba składać do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego deklaracje o wysokości należnej daniny. Wzór dokumentu dopiero określi minister sportu i turystyki, ale już teraz wiadomo, że w deklaracji znajdą się informacje o liczbie i rodzaju zawartych umów o świadczenie usług turystycznych, liczbie klientów objętych umowami zawartymi w danym miesiącu. Ustawa nowelizująca rozstrzygnęła, że dokument będzie składało się do 21. dnia miesiąca następującego po miesiącu sprawozdawczym i będzie to można zrobić za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Jak to będzie wyglądało w praktyce?

E-deklaracje

- Chcemy wyjść naprzeciw oczekiwaniom przedsiębiorców i przygotowujemy narzędzie dające możliwość składania e-deklaracji. Będą to elektroniczne formularze dostępne na stronie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego do wypełnienia online przez touroperatorów, po odpowiednim uwierzytelnieniu - zapowiada Małgorzata Ślepowrońska z zarządu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.

WAŻNE

Przedsiębiorcy będą zobligowani do prowadzenia wykazu umów o świadczenie usług turystycznych oraz umów w zakresie pośrednictwa turystycznego.

Nasza rozmówczyni wyjaśnia, że takie rozwiązanie ograniczy wydatki związane choćby z przygotowywaniem wersji papierowych deklaracji czy kosztami ich wysyłki tradycyjną pocztą, a także usprawni proces terminowego składania deklaracji.

- Z kolei po stronie funduszu w ten sposób będzie zapewniona szybka obsługa ewidencji przychodów od kilku tysięcy przedsiębiorców. E-deklaracja w postaci interaktywnego formularza będzie zawierała też liczne udogodnienia, np. wskazówki, jak poprawnie wypełnić deklarację - dodaje Ślepowrońska.

Wykaz umów

Postać elektroniczna została również przewidziana dla wykazu umów o świadczenie usług turystycznych oraz umów w zakresie pośrednictwa turystycznego, do którego prowadzenia - to także nowość - będą zobligowani przedsiębiorcy.

WAŻNE

Brak terminowego złożenia deklaracji dotyczącej należnej składki czy też opłacenia daniny będzie skutkował wystosowaniem przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny pisemnego wezwania do naprawienia takiego stanu rzeczy w ciągu 14 dni od daty ponaglenia.

Elementy, które muszą znaleźć się w wykazie, określa art. 5 ust. 3 znowelizowanej ustawy o usługach turystycznych. Wśród nich m.in. termin oraz miejsce wycieczki lub imprezy, której dotyczy dany kontrakt, liczba osób objętych umową, a także środek transportu wykorzystywany do realizacji umowy.

Na wniosek Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego przedsiębiorca będzie zobowiązany udostępnić taki wykaz z pominięciem danych osobowych klientów. Dzięki temu fundusz będzie mógł skontrolować, czy obliczona i opłacona przez biuro podróży składka pokrywa się z liczbą i rodzajem faktycznie sprzedanych wycieczek.

Wykaz będzie również wykorzystywany przez marszałka województwa w przypadku konieczności ustalenia listy klientów uprawnionych do poboru środków gwarantowanych w razie plajty przedsiębiorcy.

Oświadczenia o niewypłacalności

Innym obowiązkiem, który wprowadza nowelizacja, jest konieczność składania na ręce marszałka województwa przez touroperatora oświadczenia o niewypłacalności w przypadku, gdy wskutek utraty płynności finansowej nie jest on w stanie dalej obsługiwać sprzedanych wycieczek.

- Ustawa nie zawiera szczególnej regulacji dotyczącej składania tego oświadczenia. Stosuje się przepisy ogólne dotyczące składania oświadczeń. Wobec tego powinno ono być opatrzone - w zależności od postaci oświadczenia, papierowej lub elektronicznej - podpisem własnoręcznym lub elektronicznym. Przepisy wprost wskazują, że oświadczenie takie ma być złożone w formie dokumentu, a przedsiębiorca dokonuje wyboru co do postaci - usłyszeliśmy w Ministerstwie Sportu i Turystyki.

Ignorowanie zagrożone surowymi karami

Skuteczne funkcjonowanie opisywanych regulacji ma zapewniać wprowadzany ustawą nowelizującą system sankcji. Ignorowanie obowiązków związanych z Turystycznym Funduszem Gwarancyjnym może się skończyć dla touroperatora bardzo źle

Brak terminowego złożenia deklaracji dotyczącej należnej składki czy też opłacenia daniny będzie skutkował wystosowaniem przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny pisemnego wezwania do naprawienia takiego stanu rzeczy w ciągu 14 dni od daty ponaglenia.

Po bezskutecznym upływie wspomnianego terminu Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny jest uprawniony do dochodzenia należnych składek wraz z odsetkami. Co więcej, art. 10g ust. 3 znowelizowanej ustawy o usługach turystycznych stanowi, że w takim przypadku fundusz występuje do marszałka województwa z wnioskiem o wydanie przez tego ostatniego decyzji o wykreśleniu touroperatora z rejestru organizatorów turystyki i pośredników turystycznych oraz o zakazie wykonywania działalności w branży przez okres trzech lat.

Możliwość wykreślenia

- Co do zasady fundusz będzie miał prawo wystąpić do marszałka województwa o wykreślenie przedsiębiorcy z rejestru już po pierwszym niezłożeniu przez niego, mimo wezwania, deklaracji czy niezapłaceniu składki - tłumaczy Małgorzata Ślepowrońska.

Nasza rozmówczyni zaraz jednak dodaje, że każdy przypadek naruszenia przepisów będzie rozpatrywany indywidualnie, dzięki czemu uda się wziąć pod uwagę wiele czynników, które wpłynęły na opóźnienie.

- Na pewno jednak będziemy korzystać z tego prawa, w szczególności w stosunku do przedsiębiorców uporczywie uchylających się od składania deklaracji i opłacania należnej składki. Musimy bowiem zapewnić szczelność systemu w zakresie drugiego filaru gwarancji turystycznych, aby każdy z touroperatorów działał te według tych samych zasad, a nie żeby jedni płacili składki, a inni uchylali się od tego obowiązku i byli bezkarni - zastrzega Ślepowrońska.

Sankcje

W ustawie o usługach turystycznych pojawił się również - co jest nowością - przepis karny. Zgodnie z art. 45d tego aktu prawnego, kto zaniża wysokość należnej składki w deklaracji, podlega karze pozbawienia wolności od trzech miesięcy do nawet pięciu lat.

- Osoba sprawcy będzie oczywiście zależeć od konkretnego  przypadku czy też nawet od organizacji pracy biura podróży. Wobec faktu, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek odprowadzania składek w należytej wysokości, co do zasady odpowiedzialność karna będzie obarczała członków zarządu spółek. To oni bowiem mają obowiązek zapoznawania się z dokumentami finansowymi spółki oraz czuwania nad prawidłowością rozliczeń spółki - wyjaśnia adwokat Monika Pochopień-Mikołajczyk.

Jednocześnie prawniczka zaznacza, że w sytuacji gdy w proces odprowadzania składek będą zaangażowani konkretni  pracownicy touroperatora, oni także mogą dopuścić się czynu zabronionego, jeśli podadzą błędne dane potrzebne do ustalenia wysokości składki i w ten sposób ta ostatnia ulegnie zaniżeniu.

Obowiązki obciążą

Przedstawiciele organizacji zrzeszających biura podróży różnią się w ocenie rozwiązań oczekujących na wejście w życie. Zgadzają się jedynie w odniesieniu do tego, że nowe obowiązki będą swoistym balastem dla przedsiębiorców, choć i tu każdy z nich ma odmienne zdanie co do tego, jak duże okażą się te obciążenia.

@RY1@i02/2016/165/i02.2016.165.18300240c.803.jpg@RY2@

Piotr Pieńkosz

piotr.pienkosz@infor.pl