O czym powinien pamiętać nowy minister

prezes Stowarzyszenia Sędziów Polskich "Iustitia"

Od ministra oczekujemy rzeczywistej współpracy z sędziami. Chcemy, by pamiętał, że sądy są równorzędną władzą, a nie niskiej rangi urzędami administracji. Sądownictwo potrzebuje reformy procedur i ustanowienia klarownych zasad ustrojowych jednakowych dla wszystkich sądów, a nie odbierania samorządności i zwiększania kontroli. Obecnie sądy powszechne w porównaniu z sądami administracyjnymi i Sądem Najwyższym są bezzasadnie dyskryminowane.

Oferujemy za to ministrowi naszą wiedzę i chcemy, aby z niej skorzystał. Wiemy, które przepisy utrudniają rozpoznawanie spraw i są wykorzystywane do blokowania procesów. Chcemy przyspieszenia procesów, nie zależy nam na tym, aby obywatele swoje niezadowolenie wylewali na sądy. Szybsze procesy bez wielokrotnych uchyleń to oszczędności, może nawet zmniejszenie liczby sędziów. Jeżeli minister naprawdę chce zmian, niech nie kieruje się poglądami teoretyków, tylko - w przeciwieństwie do poprzednika - posłucha sędziów. Zwiększanie nadzoru nie przyspieszy rozprawy, jeśli sędzia będzie musiał nadal przeprowadzać dziesiątki zbędnych czynności w obawie przed uchyleniem wyroku. Oczekujemy wreszcie przestrzegania konstytucji łącznie z nielubianym przez polityków art. 178.

wiceprzewodniczący Związku Zawodowego Prokuratorów

Minister sprawiedliwości powinien się wycofać z projektu, który był firmowany przez ministra Kwiatkowskiego, zamrożenia wynagrodzeń prokuratorów, sędziów i pracowników administracji w 2012 r.

Oczekujemy, że nowy minister sprawiedliwości dochowa zawartej z nami umowy odnośnie waloryzacji wynagrodzeń, w myśl zasady, że zawartych umów trzeba dochowywać.

Druga sprawa: trzeba zakończyć reformę prokuratury. Zrealizowano tylko pewien polityczny postulat rozdziału funkcji ministra sprawiedliwości od funkcji prokuratora generalnego, natomiast nie została opracowana nowa ustawa o prokuraturze. Obecnie obowiązuje ustawa z 1985 r., czyli jeszcze z poprzedniej epoki. Trzeba opracować nową ustawę o prokuraturze i podjąć prace razem ze wszystkimi środowiskami prawniczymi, a nie w zaciszu gabinetu.

Po trzecie, czas najwyższy, aby przeciąć tę pępowinę, która nadal łączy prokuraturę i Ministerstwo Sprawiedliwości, i nadać autonomię finansową prokuratorowi generalnemu, aby samodzielnie mógł decydować o budżecie prokuratury. Bez tego nie ma mowy o niezależności prokuratora generalnego.

sędzia, członek Krajowej Rady Sądownictwa

Nowy minister sprawiedliwości powinien kontynuować projekty zapoczątkowane przez ministra Kwiatkowskiego, dotyczące np. informatyzacji sądów. Powinien również przekonać premiera co do zachowania dotychczasowego sposobu waloryzacji uposażeń sędziów i powiązania jej ze średnią krajową. To jest uczciwe rozwiązanie w stosunku do sędziów, którzy nie mają możliwości zrzeszania się w związki zawodowe i nie mają prawa do strajków. Druga sprawa, która powinna zostać rozwiązana, to przydzielenie każdemu sędziemu asystenta. Wtedy nie trzeba będzie zwiększać liczby sędziów, bo przydział asystenta umożliwi mu załatwienie większej liczby spraw.

Uważam, że należy dokonać przeglądu spraw, które teraz rozpoznają sądy, i ograniczyć kategorie spraw wpływających do sądów. Można np. wyłączyć z rozpoznawania przez sądy niespornych spraw rozwodowych, wykroczeniowych, niektórych ubezpieczeniowych.

Priorytetową sprawą dla nowego ministra powinno być też doprowadzenie do bardziej skutecznego wykonywania wyroków karnych - teraz na wykonanie wyroku czeka 30 tysięcy osób. Powinien zostać również zniesiony nadzór administracyjny ministra sprawiedliwości nad sądami powszechnymi.

prezes Naczelnej Rady Adwokackiej

Adwokatura polska od nowego ministra sprawiedliwości oczekuje przede wszystkim pokazania modelu docelowego rynku pomocy prawnej, który uwzględniłby zachowanie wysokiej jakości pomocy udzielanej obywatelom oraz zapewnienie kontroli dyscyplinarnej i etycznej nad prawnikami, którzy świadczą pomoc Polakom. Otwartej dyskusji wymaga także sprawa ułatwienia polskim prawnikom utrzymania mocnej pozycji w walce konkurencyjnej z prawnikami zagranicznymi. Chcemy też porozmawiać z nowym ministrem o docelowym modelu szkoleń zawodowych i aplikacji. Kolejny postulat dotyczy ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, z czym łączy się dostęp do wymiaru sprawiedliwości, a także barier, którymi są wysokie koszty sądowe. Oczekujemy, że w nowym kodeksie postępowania karnego zostanie zwiększona rola kontradyktoryjności oraz rola obrońcy w tym procesie. Oczekiwalibyśmy od pana ministra również otwartej debaty na temat nowelizacji procesu cywilnego, aby skrótowość w procedurach nie odbywała się kosztem fundamentalnych praw obywateli. W przeciwieństwie do poprzednich lat chcemy, aby adwokatura mogła się w tej sprawie wypowiedzieć. Proponuję także, by minister sprawiedliwości organizował tak, jak prezydent Bronisław Komorowski, panele tematyczne, na których przedstawiciele różnych środowisk mogliby się wypowiedzieć i wysuwać propozycje, które byłyby potem tematem powszechnej dyskusji.

prezes Krajowej Rady Radców Prawnych

Nie ukrywam, że nominacja pana Jarosława Gowina na stanowisko ministra sprawiedliwości stanowiła dla nas pewną niespodziankę. Do tej pory bowiem wszyscy premierzy w żelazny sposób trzymali się zasady, że tekę ministra sprawiedliwości powierzali osobie na wskroś znającej specyfikę wymiaru sprawiedliwości i rynku usług prawnych. Wszyscy wiemy, że jest to niezwykle delikatna dziedzina zarządzania państwem, w której każde działanie niesie za sobą określone skutki dla obywateli naszego kraju. Przede wszystkim żywię nadzieję, że panu ministrowi Gowinowi uda się zakończyć z sukcesem od lat nierozwiązalny problem z prawną pomocą dla osób ubogich. Ponadto warto wskazać na konieczność reformy więziennictwa, które w naszym kraju nie spełnia niestety europejskich norm. Osobiście jestem przekonany, że pan minister po wyrobieniu sobie opinii dotyczącej stanu rynku usług prawnych zauważy, że jest on już otwarty i wolny - nie ma zatem potrzeby dokonywania na nim rewolucyjnych zmian, które - jak każda rewolucja - mogą oznaczać w przyszłości katastrofę dla zwykłego obywatela.

prezes Krajowej Rady Komorniczej

Oczekujemy pilnej zmiany ustawy w zakresie zasad przeprowadzania egzaminu konkursowego na aplikację komorniczą, podobnie jak w przypadku pozostałych zawodów prawniczych, oraz zniesienia barier pomiędzy zawodem komornika i pozostałymi zawodami prawniczymi. Niezwykle ważne jest wprowadzenie dalszych zmian sprzyjających sprawnej i skutecznej egzekucji. Chodzi zarówno o przepisy regulujące postępowanie egzekucyjne, jak i działalność komorników sądowych. Konieczne jest szersze wykorzystanie nowych technologii w tych obszarach.

W dalszej kolejności należy się zastanowić nad zmianami w zakresie poszerzenia zakresu działania komorników. Z uwagi na odpowiednie przygotowanie zawodowe komorników wydaje się, że zasadne jest wykorzystanie istniejącego potencjału do poprawy szybkości, skuteczności i efektywności funkcjonowania organów egzekucyjnych w Polsce, przyspieszenia procesu sądowego i zmniejszenia obciążenia sądów.

były minister sprawiedliwości

Dobrze byłoby, aby nowy minister sprawiedliwości porozumiał się z profesorem Andrzejem Zollem, przewodniczącym Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, oraz z profesorem Tadeuszem Erecińskim, przewodniczącym Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Pierwsza z nich przygotowała dużą reformę procedury karnej, a druga też jest aktywna w przygotowywaniu zmian. Z tego, co usłyszałem, pan minister będzie kładł nacisk na usprawnienie postępowań sądowych, więc myślę, że te dwa kontakty są priorytetowe.

Warto również dokończyć reformę sądowniczą dotyczącą usytuowania sądów i grupowania działów, ewentualnej likwidacji małych, zbędnych sądów. Należy przy tym kierować się nie tylko liczbą sędziów w sądach, lecz również uwzględniać pewne zaszłości oraz tradycję.

Jednym z ważniejszych zadań jest też dalsze rozszerzanie systemu dozoru elektronicznego, który miałem okazję wprowadzić w życie. Ten system nie tylko się sprawdza, ale też jest tańszy niż tradycyjny sposób odbywania kary pozbawienia wolności.

Modyfikacji wymaga również system odpowiedzialności dyscyplinarnej poszczególnych środowisk zawodowych: radców, adwokatów, notariuszy itd. Jestem przeciwny temu, aby środowiska od początku do końca same orzekały o uchylaniu immunitetów i orzekały ewentualne kary, bo jeszcze jako minister obserwowałem, że w takich przypadkach przeważa solidarność zawodowa. Uważam, że w drugiej instancji o uchyleniu immunitetu powinny orzekać sądy powszechne albo sąd dyscyplinarny z udziałem większościowym sędziów powszechnych.

sędzia Trybunału Stanu w latach 2005 - 2011, w 2007 r., adwokat i laureat Złotego Paragrafu przyznawanego przez "Gazetę Prawną"

Od ministra sprawiedliwości oczekuję bezwzględnego usprawnienia postępowań sądowych, bo w praktyce stały się one procedurami formułkowymi. Przepisy regulujące procedury powinny być bardziej zrozumiałe i dostępne dla ludzi, którzy nie korzystają z pomocy profesjonalnych pełnomocników na salach sądowych.

Minister powinien też uporządkować system prawa pod względem przejrzenia unormowań regulujących ochronę własności. Uważam, że obecnie w Polsce zbyt łatwo narusza się cudzą własność, za mało jest przepisów, które by ją chroniły.

W ramach pełnionego nadzoru minister powinien również skontrolować działania straży gminnych w zakresie postępowań mandatowych i przejrzeć postępowania mandatowe, których nie prowadzi policja lub inne przygotowane do tego służby mundurowe. W trakcie tych postępowań często naruszane są prawa obywatelskie.

rzecznik prasowy Prokuratury Generalnej

Liczymy na udaną współpracę z nowym ministrem sprawiedliwości w najważniejszych dla prokuratury kwestiach. Na takie wsparcie ministra - byłego przewodniczącego Sejmowej Komisji Konstytucyjnej - liczymy w kwestii konstytucjonalizacji prokuratury. Ważne dla nas jest uzyskanie wsparcia dla samodzielności budżetowej prokuratury i w pracach nad rozwiązaniami dot. nowej ustawy o prokuraturze.

były rzecznik praw obywatelskich

Od nowego ministra sprawiedliwości oczekuję przede wszystkim kontynuacji dotychczasowej działalności ministra Kwiatkowskiego, mam tu na myśli wsparcie działań Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, która kończy obecnie prace nad dużą nowelizacją kodeksu postępowania karnego i rozpoczęła prace nad nowelizacją kodeksu karnego. Przygotowywane projekty powinny przygotować prawo karne. Projekt nowelizacji k.p.k. przewiduje znaczne uproszczenie postępowania, zwiększenie kontradyktoryjności oraz postępowanie konsensualne. Na przykład proponujemy, aby oskarżony został osądzony przez sąd nawet wówczas, gdy nie przyjdzie na rozprawę, mimo że został prawidłowo wezwany. Sąd będzie miał wówczas prawo wydać wyrok i nie będzie to wyrok zaoczny.

konstytucjonalista z Uniwersytetu Warszawskiego

Oczekuję, że minister sprawiedliwości będzie się starał zagwarantować prawa i godność jednostki, zwłaszcza prawo do sądu, które ma podstawowe znaczenie w demokratycznym państwie prawa. Nie sądzę, aby można było coś ministrowi dyktować. Ale jest wiele problemów związanych ze stanem prawa w Polsce, przede wszystkim jego ocena i tworzenie mechanizmów pozwalających zapanować nad żywiołowym rozwojem prawotwórstwa, a więc przede wszystkim jest to kwestia planowania w tworzeniu prawa. To wprawdzie nie należy wyłącznie do ministra sprawiedliwości, ale być może mógłby podejmować działania dotyczące rozwiązania tych problemów. Natomiast do niego należy troska o stan realizacji prawa do sądu w państwie oraz stan kultury prawnej.

MPS