Era konsultingu prawnego

Od pewnego czasu toczy się publiczna dyskusja na temat zmiany pokoleniowej w sektorze świadczenia usług prawnych. Na łamach Prawnika odbyła się nawet debata poświęcona temu zagadnieniu. Trzeba jednak zauważyć, że taka zmiana jest czymś naturalnym w każdej dziedzinie życia. Nie mniej istotne są nowe trendy biznesowe, które można zaobserwować w naszej branży niezależnie od pojawienia się przedstawicieli najmłodszego pokolenia.

Prawnik biznesowy

Ostatnich kilka lat przewartościowało niemal wszystko na rynku usług prawnych. Od przełomu 2008 i 2009 roku branża praktycznie do dziś boryka się z kryzysem. Przejawia się on w szczególności zatrzymaniem wzrostu liczby transakcji, przede wszystkim na rynku fuzji i przejęć, co zawsze ma bezpośredni negatywny wpływ na szeroko rozumiane gospodarcze doradztwo prawne. Firmy skupiły się na ograniczaniu kosztów działalności i zmianie podejścia do celów, procesów i modeli biznesowych. W rezultacie zmalało zapotrzebowanie na usługi prawników. Na tym zmiany się jednak nie skończyły. Równocześnie postępowała ewolucja potrzeb klientów i idąca za nią korekta oczekiwań co do roli prawnika. Relacje pomiędzy przedsiębiorcami a ich zewnętrznymi doradcami uległy znacznemu przewartościowaniu, a prawnicy stanęli wobec konieczności szybkiego przystosowania się do nowego otoczenia biznesowego.

Dobry prawnik zawsze musiał być blisko problemów klienta. Obecnie jednak porady muszą być zdecydowanie bardziej sprofilowane i nieschematyczne. Nowoczesny biznes ma pełną świadomość kluczowego znaczenia aspektów prawnych w przeregulowanej rzeczywistości gospodarczej. W konsekwencji element prawny staje się integralną częścią decyzji biznesowych. Prawnicy muszą zatem prezentować zdecydowanie szersze i bardziej elastyczne podejście do stawianych im wyzwań. Nie wolno im ograniczać się wyłącznie do legalistycznego patrzenia na problem. Muszą także zrozumieć i umieścić w otoczeniu prawnym odpowiednie, stosowane przez klienta modele lub zakładane cele biznesowe. Prawnik musi zatem, poza znajomością przepisów oraz doświadczeniem w rozwiązywaniu problemów prawnych, mieć także odpowiednią wiedzę biznesową (przede wszystkim z zakresu ekonomii i finansów) oraz doskonale rozumieć procesy zachodzące w gospodarce.

Kluczowe znaczenie mają też bardzo dobra orientacja w bieżących wydarzeniach i znajomość podstawowych wskaźników ekonomicznych, wpływających na działanie gospodarki kraju oraz branży, na rzecz której świadczy swoje usługi. W ten sposób prawnik przestaje być doradcą z zewnątrz. Coraz częściej trafia w samo centrum wydarzeń gospodarczych, stając się współuczestnikiem procesu podejmowania decyzji biznesowych w przedsiębiorstwie. By się o tym przekonać, wystarczy prześledzić statystyki pokazujące udział prawników w składach zarządów spółek. Nietrudno dostrzec, że ich liczba na przestrzeni kilku ostatnich lat znacznie wzrosła.

Liczy się praca zespołowa

Nowa rola prawnika i jego wtopienie się w środowiska biznesowe to niejedyne zmiany dostrzegalne na rynku usług prawnych. Widać także, że zwiększa się rola interdyscyplinarnej pracy zespołowej. Złożoność procesów biznesowych i rozwój nowoczesnej, zdigitalizowanej gospodarki wymuszają tworzenie zespołów zdolnych do szybkiej analizy złożonych problemów, wykraczających daleko poza obszar jednej specjalizacji. Tak rozumiana praca zespołowa przynosi zresztą bardzo wymierne efekty. W ostatecznym rezultacie jest to przede wszystkim oszczędność pieniędzy i czasu. Interdyscyplinarne zespoły pracujące z udziałem prawników są dziś w stanie przygotowywać adekwatne i często innowacyjne rozwiązania biznesowe, które już w momencie przekazania do wdrożenia są zabezpieczone prawnie. Oszczędność czasu bierze się przede wszystkim z pominięcia etapu prawnego testowania rozwiązań wykreowanych przez biznes. Ten etap odbywa się już w momencie wstępnego opracowania nowych koncepcji biznesowych.

Oczywiście taki styl pracy ma też swoje mankamenty. Zespół, pracując razem, jest ukierunkowany na osiągnięcie wspólnego celu, co sprawia, że trudniej o krytycyzm w podejściu do problemu. Może też powodować pewne opóźnienia w realizacji projektu z uwagi na pojawiające się wśród zespołów interdyscyplinarnych spory kompetencyjne. Jednak sprawny, kierujący zespołem menedżer jest w stanie zapobiec występowaniu tych negatywnych czynników przez właściwe pokierowanie jego pracami. Z tego punktu widzenia rola szefa zespołu jest kluczowa dla końcowego efektu.

Przełamywanie stereotypów

Patrząc na opisane trendy, nie sposób uciec od konstatacji, że zmiana roli prawnika to także głęboka metamorfoza w sposobie postrzegania jego roli. Przestaje on być już tylko konserwatywnym recenzentem prawnej strony biznesowych rozwiązań. Staje się zaś innowatorem, istotnym członkiem zespołów pracujących nad przełomowymi rozwiązaniami i modelami biznesowymi. Niestety w Polsce wielu przedstawicieli biznesu patrzy na usługi prawne przez pryzmat stereotypów. Uważa się, że są one drogie i niewiele wnoszą nowej wartości do biznesu. Przeważa opinia o mało innowacyjnym podejściu prawników i ich kurczowym trzymaniu się konserwatywnych rozwiązań. W efekcie wiele osób dochodzi do wniosku, że rekomendacje prawne są odrębnymi bytami, niezintegrowanymi z finansową czy podatkową stroną projektowanych rozwiązań. Wielu ludzi nadal nie dostrzega, że zmiana potrzeb klientów wymusiła także głębokie zmiany w postawie i umiejętnościach prawników. Przekształciła doradztwo prawne w doradztwo prawno-biznesowe. Spokojne, obiektywne spojrzenie na rynek, a przede wszystkim sięgnięcie przynajmniej na próbę do nowoczesnego, zorientowanego biznesowo doradztwa prawnego, szybko te stereotypy może przełamać.

Prawnicy coraz częściej stają się współuczestnikami procesu podejmowania decyzji biznesowych w przedsiębiorstwie. By się o tym przekonać, wystarczy prześledzić statystyki pokazujące udział prawników w składach zarządów spółek. Nietrudno dostrzec, że ich liczba w ciągu kilku ostatnich lat znacznie wzrosła

@RY1@i02/2014/089/i02.2014.089.07000070b.806.jpg@RY2@

Agnieszka Tałasiewicz partner w kancelarii prawnej EY Law

Agnieszka Tałasiewicz

partner w kancelarii prawnej EY Law

@RY1@i02/2014/089/i02.2014.089.07000070b.807.jpg@RY2@

Zuzanna Zakrzewska dyrektor w kancelarii prawnej EY Law

Zuzanna Zakrzewska

dyrektor w kancelarii prawnej EY Law