Nieznajomość prawa nie zawsze pozbawia ubezpieczenia

Rolnik prowadzący własną firmę nie może być wykluczony z ubezpieczenia rolniczego tylko dlatego, że nie zrozumiał przepisów nakazujących mu składanie deklaracji o wysokości podatku. Tak orzekł Sąd Najwyższy.

Zainteresowana, ubezpieczona w KRUS, od stycznia 1991 r. dodatkowo prowadziła własną firmę. W 2004 r weszły w życie przepisy nakazujące przekazanie do kasy rolniczego ubezpieczenia informacji o formie opodatkowania. Dodatkowo ustawodawca nałożył obowiązek ujawnienia kwoty należnego podatku za 2003 r. Kobieta tego nie zrobiła, nie płaciła bowiem żadnej daniny. Przez cały czas systematycznie opłacała składki na ubezpieczenie społeczne na podstawie przesyłanych jej przekazów. Dopiero w 2011 r. KRUS wykluczył ją z ubezpieczenia. Jako datę pozbawienia jej prawa do ubezpieczenia rolniczego wskazano 2005 r. Zainteresowana odwołała się do sądu I, a następnie II instancji. W obu sprawę przegrała, więc złożyła kasację.

Sąd Najwyższy uznał ją za zasadną. Uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez sąd apelacyjny. Sędziowie uznali bowiem, że w tej sprawie nie można stosować radyklanie restrykcyjnej wykładni przepisów art. 5a ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 z późn. zm.). Zainteresowana bez własnej winy popełniła błąd, nie przekazując do KRUS informacji o zerowych kwotach podatku dochodowego odprowadzonego z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej. SN wskazał, że niewiedza o konieczności złożenia takich dokumentów wynikała z braku właściwego pouczenia przez KRUS o skomplikowanych regulacjach dotyczących zbiegania się tytułów podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Zdaniem SN nie zawsze można obarczać rolników ryzykiem braku znajomości przepisów prawa w postaci ustania prawa do ubezpieczenia w KRUS. Co więcej, sędziowie wskazali, że osoby, które przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekraczają ustawowego kryterium podatkowego, zachowują prawo pozostania w systemie rolniczych ubezpieczeń społecznych. To graniczne kryterium podatkowe, a nie zachowanie ustawowo wyznaczonego terminu na jego udokumentowanie, powinno decydować ostatecznie o legalności wyłączenia z KRUS. Tym samym prowadząca działalność ma prawo do rolniczego ubezpieczenia.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok SN z 29 maja 2013 r., sygn. akt I UK 641/12.