Usługa assistance wykonywana za granicą jest zwolniona z VAT

Wykonywana przez usługodawcę zagranicznego na rzecz polskiego ubezpieczyciela obsługa assistance jest usługą kompleksową, stanowiącą element usługi ubezpieczeniowej i jest zwolniona z VAT na podstawie art. 43 ust. 13 ustawy o VAT.

Skarżąca jest polskim oddziałem spółki niemieckiej. W ramach działalności ubezpieczeniowej prowadzonej na terenie Polski zawiera z osobami wyjeżdżającymi za granicę umowy ubezpieczenia wymagające obsługi assistance. W celu prawidłowej i profesjonalnej realizacji zawartych umów ubezpieczenia assistance, skarżąca utrzymuje sieć kontaktów pozwalających na zapewnienie odpowiedniej opieki medycznej w różnych państwach. W związku z tym współpracuje z wyspecjalizowanymi podmiotami zagranicznymi, od których nabywa kompleksowe usługi wsparcia.

Zdaniem spółki w omawianej sprawie mamy do czynienia ze świadczeniem kompleksowym, które jest elementem usługi ubezpieczeniowej. Minister finansów, w wydanej interpretacji indywidualnej, stwierdził natomiast, że świadczone przez kontrahenta skarżącej usługi będą usługami kompleksowymi, ale nie będą stanowiły elementu usługi ubezpieczeniowej.

Sąd wyjaśnił w pierwszej kolejności, że nowelizacja ustawy o VAT (Dz.U. z 2010 r. nr 226, poz. 1476) uchyliła od 1 stycznia 2011 r. załącznik nr 4 do ustawy, który zawierał wykaz usług zwolnionych z podatku. Regulacje z załącznika zostały przeniesione wprost do przepisów ustawy. Jak wynika z art. 43 ust. 1 pkt 37, który został dodany nowelizacją, zwolnione z VAT są usługi ubezpieczeniowe, reasekuracyjne i usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, a także usługi świadczone przez ubezpieczającego w zakresie zawieranych przez niego umów ubezpieczenia na cudzy rachunek, z wyłączeniem zbywania praw nabytych w związku z wykonywaniem umów ubezpieczenia i umów reasekuracji. Zgodnie natomiast z art. 43 ust. 13 ustawy o VAT zwolnienie z podatku stosuje się również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 7 i 37 - 41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 7 i 37 - 41.

WSA wyjaśnił, że w ustawie o VAT nie ma definicji usług ubezpieczeniowych. Nie ma jej również w art. 135 ust. 1 lit. a Dyrektywy 112. Sąd dokonał więc analizy orzecznictwa. Wskazał, że wynika z niej, że "czynność ubezpieczeniowa" charakteryzuje się tym, że ubezpieczyciel w zamian za wcześniejsze opłacenie składki ubezpieczeniowej zobowiązuje się w przypadku wystąpienia ryzyka objętego umową ubezpieczenia do spełnienia na rzecz ubezpieczonego świadczenia określonego w momencie zawarcia umowy. Czynność ubezpieczeniowa w każdym jednak przypadku związana jest z istnieniem stosunku umownego między usługodawcą, który domaga się zwolnienia podatkowego w podatku od wartości dodanej (czyli zakładem ubezpieczeń), a osobą, której ryzyko jest objęte ubezpieczeniem (czyli ubezpieczonym).

Sąd stwierdził następnie, że wykładnia pojęcia "czynność ubezpieczeniowa" w polskim prawie możliwa jest jedynie poprzez odniesienie do przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. z 2010 r. nr 11, poz. 66 z późn. zm.). W art. 3 ust. 3 - 5 tego aktu prawnego zostały wymienione czynności ubezpieczeniowe. Z przepisu art. 3 ust. 3 wynika, że zakład ubezpieczeń może zlecać wykonywanie czynności, o których mowa w art. 4 ust. 1 - 6 oraz art. 5, innym podmiotom. Jednak tylko czynności wymienione w art. 3 ust. 4 pkt 1 - 6 i ust. 5 wykonywane przez te podmioty mogą być traktowane w Polsce jako czynności ubezpieczeniowe, ale wyłącznie w zakresie, w jakim są wykonywane w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń.

Sąd uzasadniał, że zgodnie z powyższymi przepisami skarżąca mogła zlecić wykonanie czynności likwidacji szkód innym podmiotom. Oznacza to, że skarżąca może korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT znowelizowanej 1 stycznia 2011 r. Usługi assistance stanowią bowiem element usługi ubezpieczeniowej. Z art. 43 ust. 13 ustawy o VAT wynika natomiast, że zwolnienie z VAT stosuje się również do świadczenia usług stanowiących element usługi wymienionej w art. 43 ust. 1 pkt 7 i 37 - 41, który sam w sobie stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej. Sąd stwierdził, że usługi assistance, o które pytała spółka, na mocy zawartych umów w imieniu i na rzecz wnioskodawczyni stanowią odrębną całość i są niezbędne do wykonania usługi ubezpieczeniowej przez zakład ubezpieczeń.

w Gdańsku z 21 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 885/11, nieprawomocny.

Łukasz Zalewski