Część usług medycznych będzie opodatkowana

Obecnie zwolnieniu z VAT podlegają usługi ochrony zdrowia klasyfikowane w grupie 85.1 PKWiU z 1997 r. - obowiązującej dla potrzeb VAT do końca 2010 r. Klasyfikacje statystyczne wymieniają pod wspomnianym kodem m.in. usługi świadczone przez szpitale, usługi medyczne świadczone przez przychodnie i praktyki lekarskie, usługi stomatologiczne oraz pozostałe usługi w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego (np. usługi położnych, pielęgniarek, laboratoriów medycznych, banków krwi itd.). Zakres zwolnienia jest zatem bardzo szeroki, obejmuje ogromną większość świadczeń wykonywanych przez różnorodne zakłady opieki zdrowotnej i specjalistów wykonujących zawody medyczne, pielęgniarki i położne.

Taki zakres zwolnienia różni się od zwolnienia przewidzianego przepisami unijnymi - a dokładniej Dyrektywą 2006/112 - która wskazuje, że zwolnieniu z VAT podlega opieka szpitalna i medyczna podejmowana przez podmioty prawa publicznego, jak również przez inne podmioty (np. szpitale, ośrodki medyczne i diagnostyczne oraz inne uznane placówki), ale tylko o ile wykonywana jest na warunkach socjalnych porównywalnych do stosowanych przez podmioty publiczne. Dodatkowo zwolniona z VAT jest opieka medyczna świadczona w ramach zawodów medycznych określonych przez państwa członkowskie.

Regulacje te były przedmiotem wielu orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE, który wskazał m.in. (sprawa C-384/98), że preferencji podlegać mogą jedynie te usługi, które mają cel terapeutyczny bądź profilaktyczny, a nie podlegają mu takie, które mają charakter czysto ekspercki i doradczy (np. orzekanie o stanie zdrowia dla potrzeb przyznania renty bądź dla instytucji ubezpieczeniowych dla ustalenia wysokości składki ubezpieczenia na życie).

Ze względu na rozbieżności regulacji polskich i unijnych polski ustawodawca zdecydował się na doprecyzowanie zakresu zwolnienia usług w zakresie opieki medycznej, wskazując, że zwolnieniu będą podlegać usługi w zakresie opieki medycznej służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz świadczenia ściśle z nimi związane, wykonywane przez zakłady opieki zdrowotnej. Zwolniona będzie również taka opieka świadczona przez osoby wykonujące zawody medyczne i psychologów.

To zwolnienie ma charakter podmiotowo-przedmiotowy, tj. podlega mu jedynie opieka medyczna wykonywana przez zakłady opieki zdrowotnej lub osoby profesjonalnie świadczące takie usługi. Z uwagi na brak definicji ustawowej dla ustalenia podmiotów objętych zwolnieniem zasadne jest odniesienie się tu do ustawy o ZOZ, która w art. 1 i 2 definiuje, kto może być zakładem opieki zdrowotnej i jakie świadczenia może wykonywać, jak również wskazuje rozumienie pojęcia osoby wykonującej zawód medyczny.

Ponadto dla określenia zakresu czynności objętych zwolnieniem od 1 stycznia 2011 r. nie będzie już można posiłkowanie się PKWiU, która nie będzie służyła identyfikacji usług tam wymienionych dla potrzeb podatkowych. Warto przy tym zwrócić uwagę, że zakres przedmiotowy zwolnienia jest nieco inny niż np. definicja świadczenia zdrowotnego z ustawy o ZOZ czy przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej, co wskazuje, że przepisy branżowe będą mogły być używane dla celów VAT jedynie pomocniczo.

Na pewno w wielu sytuacjach należy spodziewać się sporów interpretacyjnych dotyczących zakresu zwolnień usług medycznych i świadczeń towarzyszących, które będą rozstrzygane drogą indywidualnych bądź ogólnych interpretacji.

@RY1@i02/2010/246/i02.2010.246.086.011a.001.jpg@RY2@

Krzysztof Wilk, starszy menedżer w zespole VAT Deloitte

Krzysztof Wilk

starszy menedżer w zespole VAT Deloitte