Jakie konsekwencje grożą za niewłaściwe zakwalifikowanie wydatków do kosztów podatkowych

@RY1@i02/2009/179/i02.2009.179.086.0010.101.jpg@RY2@

Tomasz Piekielnik, doradca podatkowy, partner w spółce doradztwa podatkowego Piekielnik i Partnerzy we Wrocławiu

doradca podatkowy, partner w spółce doradztwa podatkowego Piekielnik i Partnerzy we Wrocławiu

W przepisach podatkowych brak jest definicji pojęcia reprezentacja. Najistotniejszymi elementami, zgodnie z definicją słownikową, reprezentacji są okazałość i wystawność, kształtowanie pozytywnego wizerunku na zewnątrz firmy - wobec klienta. Niestety, organy podatkowe zaliczają do tego katalogu niemal wszystkie wydatki podatników, które służą podtrzymaniu relacji z klientami.

Zgodnie art. 22 ust. 1 pkt 23 ustawy o PIT oraz art. 16 ust. 1 pkt 28 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kosztów reprezentacji, w szczególności poniesionych na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów, w tym alkoholowych. Tak brzmiący przepis obowiązuje od 1 stycznia 2007 r.

Gdy okaże się, że podatnik niewłaściwie zakwalifikował dany wydatek do kosztów, fiskus będzie dążył do wszczęcia postępowania podatkowego oraz wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w wysokości wyższej niż podatek uiszczony przez podatnika. Bezprawne zawyżenie kosztów prowadzi bowiem do zaniżenia podstawy opodatkowania oraz podatku. Wiąże się z tym konieczność uiszczenia przez podatnika także odsetek za zwłokę.

W zależności od okresu, w którym poniesiono wydatki, może też zaistnieć problem w VAT. Do końca 2008 roku obowiązywał (wprawdzie krytykowany za swą niezgodność z prawem wspólnotowym) art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Zabraniał on odliczenia VAT od wydatków, które nie mogłyby być uznane za koszt podatkowy w podatku dochodowym. Obecnie jednak kluczowy dla prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek wydatku z działalnością gospodarczą dającą prawo do odliczenia. Nadal jednak obowiązuje zakaz odliczenia VAT od nabywanych usług gastronomicznych i noclegowych.

Konsekwencją starań fiskusa o wyeliminowanie z kosztów wydatków na reprezentację będzie zatem postępowanie zmierzające do określenia podatku w wyższej niż podatnik zadeklarował wysokości. Dlatego należy liczyć się z koniecznością zapłaty podatku (zwrócenia fiskusowi 22 proc. od kwoty netto wydatków na reprezentację) wraz z odsetkami za zwłokę. Jest jednak szansa, aby taki podatek stanowił koszt uzyskania przychodów w podatku dochodowym, mimo że kwota netto wydatku została wyłączona z kosztów.

Najprostszym wyjściem z sytuacji opisanej w pytaniu jest natychmiastowa zapłata podatku wraz z odsetkami za zwłokę. Wówczas organ podatkowy wyda zapewne decyzję o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, gdyż zobowiązanie podatkowe wygaśnie wskutek zapłaty.

Jeśli jednak podatnik jest odmiennego zdania niż kontrolujący go urzędnik, może wnieść zastrzeżenia do protokołu z kontroli podatkowej, który powinien być sporządzony przez kontrolujących po zakończeniu czynności. Następnie po wszczęciu postępowania, lecz przed wydaniem decyzji, stronie wyznaczony zostanie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Podatnik może z niego skorzystać, aby spróbować wpłynąć na ostateczną decyzję fiskusa. Jeśli nie przyniesie to oczekiwanego rezultatu, trzeba poczekać na wydanie decyzji, na którą należy wnieść odwołanie do właściwego dyrektora izby skarbowej. Potem można dochodzić również swoich praw na drodze sądowej, przed właściwym wojewódzkim sądem administracyjnym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Zapłata podatku może jednak nie chronić przez ewentualną sankcją wynikającą z kodeksu karnego skarbowego. W dalszym ciągu, w zależności od kwoty uszczuplonego podatku, podatnik może zostać obciążony karą grzywny, karą pozbawienia wolności lub mandatem karnym.

(EM)