Omyłkowa nadpłata nie podlega zwrotowi

Polacy bardzo często wnioskują do urzędów skarbowych o zwrot nadpłaconego podatku Pieniądze powinny zostać przesłane podatnikowi, jeżeli spełnione zostaną ustawowe warunki. Zdarzają się jednak sytuacje, że podatnikowi zostanie przelana kwota, która mu się nie należy.

I choć zgodnie z przepisami nienależny zwrot podatku traktuje się jak zaległość podatkową, to od tej reguły jest wyjątek. Nienależny zwrot nie będzie zaległością, jeżeli nastąpił "nie z winy podatnika". Z taką sytuacją mamy do czynienia chociażby wówczas, gdy pieniądze trafiły na konto podatnika w wyniku pomyłki urzędnika. Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 października 2011 r. (sygn. I FSK 1680/10, prawomocny).

W sprawie, jaką zajął się sąd, urząd wystąpił do podatnika z pismem o zwrot nienależnie (omyłkowo) przekazanych kwot. Spółka, odpowiadając na pismo, stwierdziła, że otrzymane pieniądze potraktowała jako przyznaną jej z urzędu nadpłatę. Co więcej, zdaniem firmy pismo organu kwestionujące skuteczne złożenie wniosku o zwrot pieniędzy nie kwestionowało istnienia nadpłaty. Tym samym stwierdziła, że nie ma obowiązku zwracać otrzymanej kwoty, a sąd przyznał jej rację.

Zdaniem składu orzekającego nie da się wykazać związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy otrzymaniem nienależnego zwrotu przez podatnika a jego działaniem. Ponieważ organ podatkowy popełnił pomyłkę bez udziału podatnika, to sporna kwota nie może zostać uznana za zaległość podatkową. Sąd podkreślił jednak, że sprawa zwrotu nienależnej nadpłaty powinna być rozpatrywana w postępowaniu cywilnym na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu i nienależnym świadczeniu, gdyż przepisy dotyczące postępowania podatkowego nie mają w tym przypadku zastosowania. Co ciekawe, we wcześniejszym postępowaniu - w sądzie cywilnym - skład orzekający stwierdził, że sprawa dotyczy postępowania administracyjnego.

Nadpłatą jest m.in. kwota nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, kwota podatku pobrana przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 52 par. 1 pkt 2, art. 72 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Art. 405, art. 410 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r., nr 16, poz. 93 z późn. zm.).