Dlaczego podatnicy utrudniają przeprowadzenie kontroli

1 Dziennik Gazeta Prawna przeprowadził sondę w urzędach kontroli skarbowej, z której wynika, że podatnicy bronią się jak mogą przed kontrolą skarbową. Dlaczego tak się dzieje - złe doświadczenia?

Generalnie obywatele nie lubią być kontrolowani i to nie tylko przez pracowników urzędu kontroli skarbowej, ale także przez inne instytucje, a powody tego bywają różne. I tak jest zapewne na całym świecie.

2 Ale może powodem różnych zachowań podatników - również agresywnych - są za wysokie podatki?

Niewątpliwie przedsiębiorcy tworzą podstawy naszej narodowej gospodarki, stwarzając miejsca pracy, to od nich zależy wartość produktu krajowego brutto (PKB) i budżet państwa w postaci wpłaconych podatków. To polskie przedsiębiorstwa starają się, mimo różnego rodzaju trudności, dorównać trendom w gospodarce światowej, pozyskując nowe technologie.

Ale to nie powinno w żadnym przypadku oznaczać, że podatnicy (obywatele, w tym przedsiębiorcy) zapłacą tyle podatków, ile uznają za stosowne. Wysokość płaconych podatków, rzetelnie zadeklarowanych, powinna wynikać z przepisów obowiązujących ustaw podatkowych. Zaś pieniądze z podatków trafiają do Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy, które dzięki temu mogą inwestować w rozwój infrastruktury, wojska, policji, oświaty, służby zdrowia itd.

Kontrola skarbowa została powołana po to, by chronić interesy Skarbu Państwa i zapewnić realizację wpływu podatków do budżetu w prawidłowej wysokości, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, za pomocą działań (czynności kontrolnych) określonych przepisami ustanowionymi w tym zakresie, w ramach procedur wynikających z ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) i ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 41, poz. 214 z późn. zm.).

3 Przedsiębiorcy woleliby jednak uniknąć kontroli, by skupić się tylko na prowadzonej działalności gospodarczej. Czy to nie jest słuszne podejście?

Trzeba pamiętać, że celem przeprowadzanych czynności przez inspektorów kontroli skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w Rzeszowie, a także z innych urzędów w całej Polsce, nie jest utrudnianie prowadzenia działalności gospodarczej, lecz zapobieganie naruszeniom obowiązującego prawa. Działamy więc w interesie wszystkich obywateli, stojąc na straży prawidłowości deklarowanych przez przedsiębiorców podatków. Wspieramy uczciwą konkurencję wśród przedsiębiorców.

4 Czy to prawda, że postępowanie kontrolne może trwać rok?

Może. Mimo że z art. 139 par. 1 Ordynacji podatkowej wynika, że załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, przepis ten nie może zwalniać organu kontroli skarbowej z obowiązku dążenia do stworzenia rzeczywistego obrazu sprawy i uzyskania podstawy do trafnego zastosowania przepisów prawa.

Natomiast o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy zobowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

Zwłoka w załatwianiu sprawy może być spowodowana skomplikowanym charakterem sprawy, koniecznością zebrania pełnego materiału dowodowego oraz jego wnikliwej oceny, gdy okazane dokumenty i informacje nie są kompletne. Przyczyny, jakie poda organ dla uzasadnienia niemożności załatwienia sprawy, muszą uwzględniać okoliczności faktyczne sprawy, tak by bezspornie wykazać, że czas trwania postępowania kontrolnego nie wynika z bezczynności. Często jednak do przedłużania postępowań przyczyniają się sami kontrolowani, którzy swym działaniem utrudniają sprawne przeprowadzenie procedury.

Oczywiście dokładamy wszelkich starań, by postępowania kontrolne trwały jak najkrócej, rozumiejąc, że dla przedsiębiorcy ważne jest szybkie zakończenie sprawy. Jednak pośpiech mógłby się okazać w rezultacie pochopny, bo pobieżnie ustalony stan faktyczny i niewystarczający materiał dowodowy mogłyby prowadzić do błędnego rozstrzygnięcia.

5 Czy to jednak nie utrudnia prowadzenia działalności gospodarczej?

Postępowanie kontrolne prowadzone jest w siedzibie urzędu kontroli skarbowej. Tylko w przypadku gdy w ramach postępowania kontrolnego u przedsiębiorcy wszczęta została kontrola podatkowa, to wówczas w jej toku zastosowanie mają przepisy ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn. zm.). Wówczas rzeczywiście kontrola podatkowa prowadzona jest w siedzibie przedsiębiorcy i przez krótki okres może mieć to wpływ na bieżące funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Oczywiście właściciel firmy jest zainteresowany kontrolą, ale na ogół już pracownicy przedsiębiorstwa, z wyjątkiem pracowników księgowości, często w ogóle o niej nie wiedzą. Chyba że zachodzi potrzeba przesłuchania pracowników jako świadków, a to już całkiem inna sprawa.

6 Czy aby na pewno jest tak różowo? Media często przedstawiają zupełnie inną rzeczywistość. Głośne sprawy: Romana Kluski czy spółki JTT zdają się świadczyć o czymś innym.

Nie ulega wątpliwości, że przedsiębiorcy mogą zwracać się do mediów albo umieszczać komentarze na portalach internetowych i opowiadać różne historie, czasem nawet wyssane z palca.

Rolą dziennikarza jest stworzyć czytelnikom możliwość przeczytania rzetelnego materiału, niezostawiającego zbyt dużego pola do wątpliwości i domysłów, bo przecież czytelnik nie oczekuje informacji nieprawdziwych lub zniekształconych (takie informacje go dezinformują). A zdarza się tak, choć nie powinno, że autor artykułu nie jest zainteresowany poznaniem stanowiska urzędu na temat stosowanych procedur czy skali jakiegoś zjawiska. Tylko w zakresie indywidualnych spraw objętych tajemnicą skarbową urząd milczy.

Podjęta zaś np. przez dziennik krytyka prasowa nie może być podstawą do zmiany zasad działania urzędu, gdy te właśnie znajdują oparcie w przepisach prawa.

W rzeczywistości, a to wynika z naszych doświadczeń i to wykazała sonda DGP, w czasie kontroli przedsiębiorcy stosują różne metody, by utrudnić życie inspektorom kontroli skarbowej. Warto przypomnieć, że tak naprawdę wspólnym celem, zarówno urzędu, jak i kontrolowanych, powinno być zrozumienie wzajemnych obowiązków i uprawnień oraz dążenie do sprawnego, spokojnego i obiektywnego przeprowadzenia kontroli.

7 Czyli od czasu sprawy Kluski wiele się zmieniło?

Kontrola skarbowa w tym roku obchodzi jubileusz XX-lecia jej powstania. Zmieniające się realia prowadzenia działalności gospodarczej wymusiły również dostosowanie metod kontroli. Nie ulega wątpliwości, że zmianie uległ także sposób podejścia do przedsiębiorców. Obecnie dużego znaczenia nabiera zidentyfikowanie obszarów szczególnie narażonych na niekorzystne praktyki, powodujące mniejsze wpływy do budżetu państwa. W działalności analitycznej i planowaniu kontroli stosujemy nowoczesne techniki analityczno-informatyczne, tak by jak najmniej kontroli dotyczyło przedsiębiorców prawidłowo rozliczających się z budżetem państwa.

Chciałbym także podkreślić, że obecnie, co niezwykle ważne, decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu - nie jest wszczynane postępowanie egzekucyjne, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, co zdarza się jednak bardzo rzadko.

Zaś co do samej sprawy pana Kluski, opisywanej w mediach, to nie zajmował się tym Urząd Kontroli Skarbowej w Rzeszowie, więc nie będę tego komentował.

Decyzja nieostateczna nie podlega wykonaniu, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności, co zdarza się jednak bardzo rzadko

@RY1@i02/2012/087/i02.2012.087.07100120c.802.jpg@RY2@

Materiały prasowe

Cezary Koba, dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Rzeszowie

Rozmawiała Ewa Matyszewska