Fiskus nie powinien ograniczać wglądu do akt

Jedną z fundamentalnych zasad postępowania podatkowego jest czynny udział strony w postępowaniu. Jak wyjaśnia Jakub Rychlik, doradca podatkowy, wyrazem tej zasady jest prawo do składania wniosków, pism, uczestniczenia w przeprowadzanych czynnościach dowodowych, jak również zapoznawanie się z aktami postępowania.

- W ramach tego ostatniego uprawnienia, poza samym przeglądaniem dokumentów, strona może sporządzać notatki, kopie lub odpisy z akt sprawy, pod warunkiem że ma to miejsce w lokalu organu podatkowego i odbywa się w obecności urzędnika - podpowiada Jakub Rychlik.

Ponadto strona może zażądać od organu podatkowego uwierzytelnienia kopii dokumentów z akt sprawy. Chociaż organ podatkowy nie może pozbawić prawa wglądu w akta sprawy, to może je jednak skutecznie ograniczyć. Według Jakuba Rychlika ma to miejsce w odniesieniu do tych dokumentów, które zawierają informacje niejawne, a także do innych dokumentów wyłączonych ze względu na interes publiczny.

Jeżeli organ podatkowy odmówi stronie wglądu do takich dokumentów, zobowiązany będzie do wydania postanowienia, na które strona można wnieść zażalenie.

- W postanowieniu organ podatkowy jest zobowiązany zawrzeć uzasadnienie faktyczne i prawne, czyli powinien podać motywy, jakimi się kierował, pozbawiając stronę możliwości zapoznania się z dokumentem - wyjaśnia nasz rozmówca.

Przesłanka ograniczenia prawa wglądu w akta sprawy ze względu na interes publiczny nie jest dobrym rozwiązaniem legislacyjnym, gdyż stwarza możliwość koniunkturalnej interpretacji tego pojęcia przez organ podatkowy. Tak więc - jak podkreśla Jakub Rychlik - korzystanie z tego ograniczenia powinno być wyjątkowe, biorąc zwłaszcza pod uwagę zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl