Po rozwiązaniu spółki postępowanie należy umorzyć

Skoro spółka cywilna została rozwiązana, to przestał też istnieć podmiot zobowiązań podatkowych. W efekcie wobec spółki nie może toczyć się postępowanie. Nie może być też wydana wobec niej decyzja określająca zobowiązanie podatkowe.

Dyrektor urzędu kontroli skarbowej wydał 10 grudnia 2012 r. decyzję, w której ustalił spółce wysokość zobowiązania w VAT za poszczególne miesiące 2008 roku. Spółka złożyła odwołanie. Dyrektor izby skarbowej wydał 31 lipca 2013 r. decyzję, w której utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ wskazał, że w wyniku badania ksiąg spółki stwierdzono, że bezpodstawnie zaewidencjonowała ona w rejestrze zakupu podatek z faktur VAT dokumentujących nabycie artykułów spożywczych. Ewidencję zakupu organ uznał za częściowo nierzetelną. Spółka złożyła skargę na decyzję do wojewódzkiego sądu administracyjnego i wniosła o jej uchylenie.

W listopadzie 2013 r. do sądu wpłynął wniosek wraz z informacją o tym, że działalność spółki została zamknięta 31 marca 2013 r. Do wniosku dołączono m.in. wydruki z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). W lutym 2014 r. do sądu wpłynęło pismo dyrektora izby skarbowej, w którym podano, że we wrześniu 2013 r. spółkę wykreślono z rejestru podatników na podstawie złożonego zgłoszenia o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT.

W kwietniu 2014 r. do sądu trafiło kolejne pismo, tym razem skarżących, w którym zarzucili nieważność wydanej decyzji, ponieważ została ona wydana podmiotowi nieistniejącemu (spółce).

Spór sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy organy podatkowe mogły doręczyć decyzję wspólnikom, skoro spółkę rozwiązano. Podatniczki zarzuciły, że zgodnie z art. 247 par 1 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) decyzja jest nieważna. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.

Z kolei przepisy o VAT zobowiązują podatnika, który zaprzestał wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu - do zgłoszenia tego faktu naczelnikowi urzędu skarbowego. Stanowi ono dla naczelnika podstawę do wykreślenia podatnika z rejestru jako podatnika VAT.

W omawianej sprawie, jak stwierdził sąd, podatnikiem VAT była spółka. Do niej została skierowana również decyzja organu. Spółka istniała zarówno w trakcie postępowania podatkowego przed organem pierwszej instancji, jak i w czasie złożenia odwołania. Zaprzestała wykonywania czynności opodatkowanych 31 marca 2013 r., o czym poinformowała naczelnika US. Odnotowano to również w CEIDG.

WSA zwrócił też uwagę, że wspólnicy spółki cywilnej w zakresie odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie są jej następcami prawnymi - są jedynie traktowani jako osoby trzecie. W orzecznictwie sądów podkreślano wielokrotnie, że rozwiązanie spółki cywilnej powoduje, że traci ona podmiotowość podatkowo-prawną, co z kolei powoduje, że traci w tym samym momencie również zdolność procesową do bycia stroną w postępowaniu podatkowym. W konsekwencji nie może toczyć się wobec spółki postępowanie podatkowe ani nie może być wydana wobec niej decyzja określająca zobowiązanie.

W omawianej sprawie zaskarżona decyzja została więc skierowana do niewłaściwej strony, tj. podmiotu nieistniejącego. Okoliczność, że organ odwoławczy nie został powiadomiony przez byłe wspólniczki spółki o rozwiązaniu spółki, nie ma zdaniem sądu znaczenia. Wypełniły one bowiem obowiązek zawiadomienia naczelnika US o zaprzestaniu wykonywania czynności opodatkowanych.

Sąd zwrócił uwagę, że w przypadku rozwiązania spółki cywilnej postępowanie podatkowe może jedynie toczyć się na podstawie art. 115 ordynacji podatkowej w ramach odpowiedzialności osób trzecich - wspólników spółki - za zobowiązania spółki. W omawianej sprawie organ drugiej instancji powinien więc uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.

z 14 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1159/13, nieprawomocny

Oprac. Łukasz Zalewski