Sądy polskie nie mogą przeprowadzać kontroli aktów prawa UE

Komunikat Komisji Europejskiej dotyczący ułatwień w dostępie do państwowego finansowania w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego nie może być podstawą do przyznania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą.

Podatnik wystąpił do naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o umorzenie w całości odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej, powołując się na swoją trudną sytuację. Wyjaśnił, że jest ona wynikiem kurczącego się rynku zbytu, wzrostu kosztów produkcji, niesolidności kontrahentów, pułapki kredytowej oraz obecnego kryzysu gospodarczego. Podatnik powołał się również na długotrwałą chorobę i w jej wyniku śmierć żony oraz rozwijającą się cały czas chorobę syna, który wymaga całodobowej opieki i kontroli nad nim oraz kosztownego leczenia. Te wszystkie nawarstwiające się problemy spowodowały, że podatnik miał problemy z uregulowaniem na czas zaległości wobec Skarbu Państwa. Naczelnik odmówił przyznania ulgi, ponieważ nie znalazł podstaw do zastosowania art. 67a par. 1 pkt 3 i art. 67b par. 1 pkt 2 ustawy - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.). Regulacje te określają, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe czy odsetki za zwłokę.

Podatnik złożył odwołanie do Izby Skarbowej w Warszawie, w którym zarzucił, że organ podatkowy I instancji nie zanalizował dostatecznie jego sytuacji osobistej i materialnej oraz nie wypowiedział się co do treści i stanowiska Komisji Europejskiej w związku z kryzysem finansowym i gospodarczym (2009/C 16/01 z 22 stycznia 2009 r.).

Odwołanie zostało rozpatrzone negatywnie. Dyrektor izby wskazał, że stanowisko Komisji, w tym przytoczony przez podatnika komunikat, nie stanowią źródła prawa, bowiem nie obowiązują wprost. Stanowić mogą natomiast podstawę dla państwa członkowskiego do wydawania aktów stanowiących programy pomocowe - podkreślił organ.

Podatnikowi nie pomogła również skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd orzekł, że decyzja o umorzeniu w całości lub w części zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że to od organu zależy, czy uzna, że nawet gdy w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w tym przepisie, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, wyda decyzję powodującą wygaśnięcie zobowiązań. Wystąpienie ważnego interesu podatnika nie determinuje pozytywnej decyzji organu podatkowego, bowiem jest on uprawniony, a nie zobowiązany do rozważenia, czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części zaległość podatkowa może być umorzona - podkreślił sąd.

Skarga kasacyjna podatnika złożona do NSA również nie została uwzględniona.

NSA odniósł się do zarzutu braku kontroli formalnej aktu prawa wspólnotowego, stanowiącego komunikat Komisji Europejskiej. Stwierdził jednak, że polskie sądy nie są umocowane do przeprowadzania kontroli formalnej aktów prawa unijnego.

z 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 125/12, prawomocny.

Oprac. Przemysław Molik