Odszkodowanie za służebność gruntu wolne od PIT

: Działka, która stanowi grunt rolny o powierzchni 1,06 ha, została przekazana podatnikowi i jego bratu przez rodziców na mocy umowy przekazania gospodarstwa rolnego, spisanej w formie aktu notarialnego w 1990 roku. Podatnik na podstawie oświadczenia spisanego w formie aktu notarialnego ze spółką ustanowił użytkowanie pasa gruntu na tej działce poprzez ustanowienie służebności gruntowej. Czy kwota takiego odszkodowania podlega opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych?

: Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zatem wszelkie dochody podatnika niewymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych podlegają opodatkowaniu.

Przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Służebność gruntowa jest ograniczonym prawem rzeczowym, polegającym na korzystaniu z cudzej nieruchomości w oznaczonym zakresie. Nieruchomość może zostać obciążona na rzecz właściciela innej nieruchomości (tzw. nieruchomości władnącej) bądź przez przyznanie mu prawa do korzystania w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej (np. przechodzenia lub przejazdu przez grunt, korzystania ze znajdującego się na nim lasu lub źródła wody), bądź przez ograniczenie właściciela nieruchomości obciążonej w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań (np. wznoszenia budynków lub sadzenia drzew ponad pewną wysokość) albo wykonywania określonych uprawnień względem nieruchomości władnącej. W tym wypadku mówimy o służebności gruntowej. Służebność może powstać w wyniku różnych zdarzeń prawnych, m.in. orzeczenia sądu, decyzji administracyjnej oraz jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie na podstawie umowy. Umowa taka jest zawierana pomiędzy właścicielem nieruchomości obciążonej (jego oświadczenie musi być złożone w formie aktu notarialnego) a właścicielem nieruchomości władnącej. Tak jak użytkowanie również służebność może być ustanowiona za wynagrodzeniem lub nieodpłatnie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są odszkodowania wypłacone, na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów (ugód), posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułu: ustanowienia służebności gruntowej; rekultywacji gruntów; szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie – w wyniku prowadzenia na tych gruntach, przez podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, inwestycji związanych z budową urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W konsekwencji odszkodowanie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego, gdy spełnione są następujące warunki:

● otrzymuje je posiadacz gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego;

● odszkodowanie zostaje wypłacone z tytułu m.in. ustanowienia służebności gruntowej;

● podmiot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów prowadzi na gruntach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego inwestycję związaną z budową urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa jest o gospodarce nieruchomościami;

● źródłem odszkodowania jest wyrok sądowy lub umowa (ugoda) zawarta między stronami.

Zatem jeżeli jednorazowe wynagrodzenie pieniężne za ustanowienie przez podatnika użytkowania pasa gruntu stanowi odszkodowanie za ustanowienie służebności gruntowej, to skorzysta ono ze zwolnienia od podatku dochodowego.

radca prawny w Zespole Doradztwa Podatkowego kancelarii Salans

Komentowana interpretacja prezentuje zasady opodatkowania klasycznego przypadku odszkodowania za szkody w gospodarstwach rolnych. Co do zasady, otrzymane odszkodowania podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym przez otrzymujące je podmioty. Jednocześnie wiele świadczeń o charakterze odszkodowawczym zostało przez ustawodawcę zwolnione od podatku dochodowego. Wśród tych świadczeń mieszczą się także odszkodowania wypłacane posiadaczom gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, które zostały otrzymane m.in. na podstawie zawartych umów, a przyczyną ich wypłaty są skutki budowy przez podmioty uprawnione na tych gruntach urządzeń infrastruktury technicznej (w tym gazociągu), w wyniku czego powstała konieczność ustanowienia służebności gruntowej. Organ podatkowy słusznie przyjął, że sytuacja opisana w zapytaniu stanowi podstawę do zwolnienia z opodatkowania wynagrodzenia otrzymanego od dystrybutora gazu w zamian za ustanowienie służebności gruntowej.