W jaki sposób poprawnie rozliczyć zwrócone składki ZUS

– Urząd skarbowy zwróci mi też nadpłatę PIT za 2008 rok, czy od tej nadpłaty urząd odejmie podatek – pyta pan Marcin z Kielc.

O wskazanie zasad rozliczania zwrotu uprzednio zapłaconych i odliczonych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne poprosiliśmy Izbę Skarbową w Lublinie. O udzielenie odpowiedzi na pytania czytelnika – Joannę Narkiewicz-Tarłowską z PricewaterhouseCoopers.

Zgodnie z art. 45 ust. 3a pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w przypadku otrzymania zwrotu uprzednio zapłaconych i odliczonych składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, w zeznaniu podatkowym, składanym za rok podatkowy, w którym wystąpiły te okoliczności, podatnik jest zobowiązany doliczyć do dochodu lub podatku, obliczonego zgodnie ze skalą PIT lub liniowym PIT, kwoty uprzednio odliczone.

Oznacza to, że każdy zwrot uprzednio odliczonych lub zaliczonych w ciężar kosztów składek ZUS rodzi obowiązek ich uwzględnienia w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym zwrot nastąpił. W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą w sytuacji, gdy składki na ubezpieczenie społeczne nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodu i następnie zwrócone przed złożeniem zeznania rocznego, wystarczy nie odliczać składek w zeznaniu rocznym. Jeżeli zwrot dotyczy składek zaliczonych do kosztów, wówczas należy zwrócone składki doliczyć do przychodu z działalności gospodarczej w dacie ich otrzymania. W przypadku gdy składki odliczono od przychodu (dochodu) w zeznaniu, to otrzymaną kwotę, tytułem zwrotu nadpłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, należy wykazać w rubryce: Inne źródła w zeznaniu podatkowym za rok, w którym otrzymano zwrot. Jeżeli zwrot nastąpił po zmianie zasad opodatkowania przychodów z działalności gospodarczej, poprzednie zasady opodatkowania nie mają znaczenia (np. w koszty na zasadach ogólnych, zwrot na liniowym itp.). Liczą się zasady obowiązujące w dniu zwrotu. Wraz ze składkami na ubezpieczenie społeczne przedsiębiorców zwracane bywają składki na Fundusz Pracy. Zwrot tych składek należy rozliczyć tak jak zwrot składek ZUS zaliczanych do kosztów uzyskania przychodu.

Inne zasady obowiązują przy zwrocie składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez pracownika, zwróconych przez ZUS za pośrednictwem pracodawcy (płatnika składek). W tej sytuacji kwotę zwróconych składek, bez względu na to, czy jest to zwrot składek pobranych od pracownika w ubiegłych latach podatkowych, czy w bieżącym roku, pracodawca dolicza do wynagrodzenia i do pozostałych przychodów uzyskanych przez pracownika w miesiącu zwrotu i pobiera zaliczkę na podatek dochodowy.

Natomiast w PIT-11 sporządzonym za rok, w którym dokonano zwrotu nadpłaconych składek, pracodawca wykazuje całość pobranych z dochodu pracownika składek, a kwotę zwróconych składek wykazuje łącznie z innymi przychodami pracownika. Na tej podstawie podatnik ma obowiązek wypełnić zeznanie podatkowe.

W przypadku otrzymania zwrotu uprzednio zapłaconych i odliczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne w PIT rocznym składanym za rok podatkowy otrzymania zwrotu podatnik jest zobowiązany doliczyć do podatku kwoty uprzednio odliczone. Nie ma znaczenia rodzaj zeznania, w którym składki te odliczono, ani zeznanie, w którym składki podatnik zamierza doliczyć. Takie same zasady dotyczą zwrotu składek zagranicznych.

Nadpłaty podatku wynikające z zeznań podatkowych są wolne od podatku dochodowego, bowiem zwrot podatku nie może być jeszcze raz opodatkowany.

Zwrot podatku dochodowego od osób fizycznych jest neutralny podatkowo. W przypadku uzyskania takiego zwrotu z urzędu skarbowego nie ma potrzeby dodawania go do dochodu czy do podatku. Jeśli zatem podatnik w wyniku złożenia polskiego zeznania podatkowego za rok 2007 otrzymał w 2008 roku zwrot nadpłaty, nie musi wykazywać tej kwoty w zeznaniu podatkowym za rok 2008. Wielu podatników, z różnych przyczyn, uzyskuje zwrot nadpłaty wynikającej z zeznania rocznego, np. z uwagi na korzystanie z ulg i odliczeń bądź też w wyniku pobrania przez płatnika zbyt wysokich zaliczek na podatek w trakcie roku. Otrzymany zwrot nie podlega dodatkowo opodatkowaniu. Przypomnijmy, że nadpłata jest zwracana podatnikowi w ciągu trzech miesięcy od daty złożenia zeznania podatkowego. W przypadku składania korekty zeznania termin ten jest liczony od dnia złożenia korekty.

Inaczej sytuacja wyglądałaby, gdyby podatnik otrzymał zwrot podatku zapłaconego za granicą, który wcześniej odliczył od podatku polskiego. Taki scenariusz mógłby mieć miejsce, gdyby podatnik najpierw odliczył kwotę podatku zapłaconego w Holandii od podatku należnego w Polsce (w wyniku zastosowania metody proporcjonalnego odliczenia), a następnie otrzymał zwrot podatku (lub części podatku) zapłaconego w tamtym kraju. W związku z tym okazałoby się, że wcześniej odliczył w polskim zeznaniu zbyt wysoką kwotę podatku holenderskiego i w związku z tym zaniżył kwotę zobowiązania podatkowego w Polsce. W takim przypadku musiałby teraz doliczyć zwrócony przez zagraniczne władze skarbowe podatek do podatku polskiego. Doliczenia tego powinien dokonać w polskim zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym otrzymał zwrot z urzędu skarbowego w Holandii. Jak rozumiem jednak, taka sytuacja nie miała miejsca w omawianym przypadku. Podatnik otrzymał bowiem jedynie zwrot podatku nadpłaconego w Polsce. W związku z tym w przypadku otrzymania zwrotu podatku z polskiego urzędu skarbowego ta procedura nie obowiązuje i podatnik nie musi doliczać zwróconej kwoty do podatku.

Z kolei jeśli chodzi o zwrot składki na ubezpieczenie zdrowotne, która uprzednio została odliczona od podatku, sytuacja kształtuje się podobnie jak w przypadku otrzymania zwrotu podatku z zagranicy, wcześniej odliczonego od podatku w Polsce. Jak wiemy, składki na ubezpieczenie zdrowotne są odliczane od podatku (płatnik, pobierając składkę, odlicza ją od należnej zaliczki na podatek). Jeśli zatem podatnik, z różnych przyczyn, otrzyma zwrot składki na ubezpieczenie zdrowotne, powinien doliczyć zwróconą kwotę do podatku w zeznaniu rocznym składanym za rok, w którym otrzymał zwrot.

Zatem jeśli podatnik w 2008 roku otrzymał zwrot składki na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconej i odliczonej od podatku w roku 2007, powinien doliczyć zwróconą kwotę do podatku w zeznaniu rocznym składanym za rok 2008. Ponieważ termin składania zeznań za rok 2008 minął 30 kwietnia 2009 r., podatnik powinien obecnie złożyć korektę zeznania. Należy pamiętać, że wraz ze złożeniem korekty należy przedstawić urzędowi skarbowemu pisemne wyjaśnienia przyczyn korekty. Dodatkowo w takim przypadku należy obliczyć odsetki za zwłokę z tytułu niewpłaconego w terminie podatku i wpłacić je na konto urzędu skarbowego. Nie ma natomiast konieczności sporządzania korekt zeznań podatkowych składanych za wcześniejsze lata, tzn. za lata, w których składki te były płacone.

Joanna Narkiewicz-Tarłowska, starszy menedżer, doradca podatkowy w Pricewaterhouse-Coopers