Wydatki na warunkowy zakup gruntu rozlicza się w momencie zapłaty

Wydatki poniesione na zakup warunkowego przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu należało zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów w roku ich faktycznego poniesienia.

Podatnik w 2004 roku prowadził działalność gospodarczą, opodatkowaną podatkiem liniowym. Organy podatkowe zakwestionowały podatnikowi rozliczenie roczne za 2004 rok. Zarzuciły, że podatnik zawyżył koszty uzyskania przychodów m.in. o wydatki na zakup prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej działki, a także wydatków na opłaty związane ze sporządzeniem aktu notarialnego. Organy podatkowe zauważyły, że spółdzielnia mieszkaniowa sprzedała prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, pod warunkiem że gmina nie skorzysta z przysługującego jej prawa pierwokupu. Z aktu notarialnego wynika, że potwierdzony został odbiór kwoty 61 tys. zł, stanowiącej zaliczkę na poczet ceny od kupującego będącego już w posiadaniu przedmiotu umowy. Ponadto umowa stanowi tytuł prawny do dysponowania działką na cele budowy w rozumieniu prawa budowlanego.

Do działki zgłoszone zostało roszczenie osoby prywatnej wskazujące domniemane prawo jej własności. Ponieważ toczy się spór co do zasadności tego roszczenia, nie ma możliwości zawarcia umowy ostatecznej. Dlatego w ocenie organów podatkowych podatnik przedwcześnie zaliczył wydatki związane z umową warunkowego przeniesienia prawa użytkowania wieczystego działki oraz opłat z nią związanych do kosztów uzyskania przychodów.

Ostatecznie sprawa trafiła do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uwzględnił skargę podatnika.

W ocenie WSA problematyka kosztów uzyskania przychodów ma dla funkcjonowania każdego podatku dochodowego podstawowe znaczenie. Możliwość zaliczenia określonych wydatków do kosztów uzyskania przychodów danego roku podatkowego ma bezpośredni wpływ na wysokość dochodu będącego podstawą opodatkowania, a w konsekwencji na wysokość należnego zobowiązania podatkowego. Ustawodawca w podatku dochodowym wiąże pojęcie kosztu z pojęciem przychodu. Pierwotnym czynnikiem pozwalającym uznać wydatek za koszt uzyskania przychodu jest przychód. Jednak ustawodawca, definiując koszty uzyskania przychodów, nie określił rozpiętości czasowej pomiędzy poniesionymi wydatkami a osiągniętym przychodem. Zdaniem WSA zwrot: w celu osiągnięcia przychodów należy rozumieć w ten sposób, że decydujący jest moment osiągnięcia przychodu dla przypisania wydatkowi podatkowego kosztu. A zatem dla potrzeb podatkowych ważne jest to, że koszt podatkowy musi być poniesiony, i to w określonym celu.

Wykładnia językowa użytego sformułowania: koszty poniesione wskazuje na czas dokonany. Oznacza to, że chodzi tu o taki stan, w którym nastąpiło obciążenie kosztem nie tylko w sensie ewidencyjnym, ale w znaczeniu realnym, a więc faktyczne poniesienie wydatku. Koszt jest więc związany z wydatkiem.

Sąd podkreślił, że w stanie prawnym obowiązującym w sprawie przepisy wprost nie dają odpowiedzi, w jaki sposób powinny być rozliczane (potrącane) koszty, które pozostają jedynie w pośrednim związku z przychodami. WSA uznał jednak, że wydatki poniesione przez skarżącego na zakup warunkowego przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu należało zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów w roku ich faktycznego poniesienia.

Opracowała Aleksandra Tarka