Zysk rozdysponowany to zysk niestanowiący dochodu

W sytuacji gdy zysk z lat poprzednich został rozdysponowany zgodnie z umową spółki np. poprzez przekazanie na kapitał zapasowy czy rezerwowy, nie jest on już zaliczany do kategorii zysków niepodzielonych. Nie będzie więc dochodem wspólników w momencie przekształcenia spółki kapitałowej w spółkę osobową.

W styczniu 2011 r. sąd rejestrowy wpisał do Krajowego Rejestru Przedsiębiorców spółkę jawną. Podmiot ten powstał w wyniku przekształcenia ze sp. z o.o. Bilans sporządzony na dzień poprzedzający dzień przekształcenia wykazywał w pozycjach pasywów określone wartości: kapitału podstawowego, kapitału rezerwowego, niepodzielonego zysku poprzedniego roku obrotowego, zysku netto okresu obrachunkowego oraz kapitału własnego. Spółka jawna, zgodnie z art. 41 ust. 4c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm., dalej: ustawa o PIT) pobrała jako płatnik zryczałtowany podatek dochodowy od dochodu, który powstał u wspólników.

Spór w omawianej sprawie dotyczył tego, czy w momencie przekształcenia spółki z o.o. (kapitałowa) w spółkę jawną (osobowa) u wspólników faktycznie powstał przychód podlegający opodatkowaniu PIT.

Istota sporu sprowadzała się do wykładni art. 24 ust. 5 pkt 8 ustawy o PIT. Zgodnie z jego obecnym brzmieniem, dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także m.in. wartość niepodzielonych zysków w spółkach kapitałowych w przypadku przekształcenia tych spółek w spółki osobowe; przychód określa się na dzień przekształcenia.

Sąd wyjaśnił, że przepis ten zmienił się po nowelizacji ustawy o PIT, która weszła w życie 1 stycznia 2009 r. Wcześniej budził on spory, które trafiły w efekcie do rozstrzygnięcia przez NSA (wyrok z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 1558/09). Sądy doszły do wniosku, że w stanie prawnym przed 1 stycznia 2009 r. w momencie przekształcenia spółki kapitałowej w osobową niepodzielony zysk nie stanowił przychodu wspólników nowej spółki.

Nowelizacja ustawy o PIT miała ostatecznie rozwiać wątpliwości podatników. Jak wynika z art. 24 ust. 5 pkt 8 ustawy o PIT, po zmianach, nawet gdy wspólnicy spółki kapitałowej nie uzyskali faktycznego zysku, to i tak w przypadku przekształcenia spółki kapitałowej w osobową ich dochodem będzie ten zysk, chyba że został on podzielony.

Obecnie spory sprowadzają się do rozstrzygnięcia, co oznacza użyte w art. 24 ust. 5 pkt 8 ustawy o PIT sformułowanie "wartość niepodzielonych zysków w spółkach kapitałowych".

WSA powołał się na wyrok NSA, który w wyroku z 29 listopada 2011 r. (sygn. akt II FSK 931/10) stwierdził, że możliwe są dwa znaczenia pojęcia "niepodzielony zysk". Po pierwsze, będzie to zysk, który nie został podzielony między wspólników (przeznaczony na wypłatę dywidendy), a po drugie niepodzielony zysk to taki, który nie został podzielony między wspólników ani w żaden inny sposób.

NSA wskazał, że ani ustawa o PIT, ani ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) nie definiują pojęcia "zysk niepodzielony". NSA uznał więc, że gdy niepodzielony zysk został rozdysponowany zgodnie z umową spółki, poprzez np. jego przekazanie na kapitał zapasowy czy rezerwowy, nie jest on już zaliczany do kategorii zysków niepodzielonych.

WSA orzekł, że zysk przeznaczony na kapitał zapasowy lub rezerwowy spółki kapitałowej w momencie jej przekształcenia w spółkę osobową nie jest dochodem (przychodem) wspólników. Każdy dozwolony przepisami kodeksu spółek handlowych podział zysku wyklucza zastosowanie art. 24 ust. 5 pkt 8 ustawy o PIT, w przypadku przekształcenia spółki kapitałowej w osobową.

ŁZ

w Poznaniu z 1 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Po 835/11, nieprawomocny.