Komentarze

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych jest jedną z najczęściej zmienianych legislacji w Polsce. Ta obecnie obowiązująca, wraz z kilkoma wersjami jednolitymi, funkcjonuje już od 22 lat. W tym czasie pierwotny tekst ustawy doczekał się znacznie ponad 100 nowelizacji.

Podatnicy przyzwyczaili się już również, że raz na kilka lat nowelizacje są na tyle istotne, iż wywołują zasadnicze zmiany w poziomie opodatkowania osób fizycznych. Dotyczy to zarówno Kowalskiego - pracownika najemnego uzyskującego przychody wyłącznie z umowy o pracę, jak i Nowaka - przedsiębiorcy, który prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną PIT. Przypomnijmy, że takie istotne zmiany nastąpiły w roku 2004, kiedy wprowadzono 19-proc. liniową stawkę opodatkowania przychodów z działalności gospodarczej, w roku 2007 - gdy zmieniono m.in. definicję rezydencji podatkowej oraz w roku 2009 - kiedy obniżono stawki podatkowe do 18 i 32 proc. Również planowana nowelizacja ustawy o PIT na rok 2014 do takich się zalicza. Projektowane włączenie pod reżim podatku dochodowego od osób prawnych niektórych spółek osobowych spowoduje, że efektywne opodatkowanie dystrybucji zysków wspólników tych podmiotów wzrośnie. Będzie ono również regulowane przez obydwie ustawy o podatkach dochodowych, najpierw na poziomie spółki przez przepisy o CIT, a następnie PIT. Zbliża to model podatkowy tych podmiotów do spółek kapitałowych.

Można się zastanawiać, czy jest to pierwszy krok do rozważanej kilka lat temu zasadniczej zmiany modelu opodatkowania podatkiem dochodowym. Przewidywała ona podział zasad opodatkowania podatników dzisiejszych dwóch ustaw na trzy grupy wynikające z rodzaju dochodów, jakie otrzymują. I tak pierwsza z legislacji dotyczyłaby podatników uzyskujących wyłącznie dochody z pracy najemnej, tj. z umowy o pracę, umowy-zlecenia itp. Druga objęłaby tych, którzy osiągają dochody kapitałowe. Trzecia natomiast związana byłaby z uzyskiwaniem dochodów w działalności gospodarczej, niezależnie od formy jej prowadzenia. Oznaczałoby to, że zarówno podatnik prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, jak i spółka akcyjna podlegaliby tym samym przepisom, przynajmniej w zakresie dochodów z prowadzonego przedsiębiorstwa. Mogłoby więc się wydawać, iż planowana na rok 2014 nowelizacja jest odzwierciedleniem tej koncepcji. Wydaje się jednak, że nie. Jak przyznają sami twórcy tych zmian, celem jest uzyskanie dodatkowych przychodów do budżetu przez uszczelnienie systemu opodatkowania. W tym przypadku oznacza to opodatkowanie wspólników niektórych spółek osobowych na dwóch etapach prowadzonych przez nich przedsięwzięć gospodarczych.

Póki co podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych nadal mierzą się z obecnie obowiązującą ustawą o PIT, będącą - jak wyżej wskazano - "patchworkiem" wielu koncepcji i idei. Warto przy tym zwrócić uwagę, że ta jedna ustawa, pomimo tylu zmian, konsekwentnie odzwierciedla model źródłowości w opodatkowaniu dochodów osobistych. Oznacza to, że podatnik powinien, co do zasady, rozliczać swoje różne przychody i koszty wyłącznie w ramach tego samego rodzaju przysporzenia, tj. np. odrębnie z umowy o pracę, odrębnie z działalności gospodarczej czy kapitałów pieniężnych. Jest to również dosyć powszechnie przyjęta koncepcja w legislacjach innych krajów. W polskiej rzeczywistości może jednak powodować konieczność sporządzenia przez jednego podatnika PIT nawet czterech odrębnych zeznań podatkowych w jednym roku!

Mamy nadzieję, iż ten komentarz ułatwi zadanie nie tylko takim osobom, ale będzie również praktycznym przewodnikiem w interpretacji tak dobrze znanej, a jednak nadal zawierającej niespodzianki, ustawie o PIT.

Michał Grzybowski

doradca podatkowy, partner w Dziale Doradztwa Podatkowego EY

Zespół Human Capital w Dziale Doradztwa Podatkowego EY

@RY1@i02/2013/184/i02.2013.184.07100010a.813.jpg@RY2@

Michał Grzybowski partner

Michał Grzybowski partner

@RY1@i02/2013/184/i02.2013.184.07100010a.814.jpg@RY2@

Marek Jarocki dyrektor

Marek Jarocki dyrektor

@RY1@i02/2013/184/i02.2013.184.07100010a.815.jpg@RY2@

Eliza Skotnicka starszy menedżer

Eliza Skotnicka starszy menedżer

@RY1@i02/2013/184/i02.2013.184.07100010a.816.jpg@RY2@

Przemysław Karwacki menedżer

Przemysław Karwacki menedżer

@RY1@i02/2013/184/i02.2013.184.07100010a.817.jpg@RY2@

Jan Kondrusik menedżer

Jan Kondrusik menedżer

@RY1@i02/2013/184/i02.2013.184.07100010a.818.jpg@RY2@

Rafał Tołwiński menedżer

Rafał Tołwiński menedżer

@RY1@i02/2013/184/i02.2013.184.07100010a.819.jpg@RY2@

Marta Dominiak-Sporna  starszy konsultant

Marta Dominiak-Sporna  starszy konsultant

@RY1@i02/2013/184/i02.2013.184.07100010a.820.jpg@RY2@

Ewa Kurmanowska starszy konsultant

Ewa Kurmanowska starszy konsultant

@RY1@i02/2013/184/i02.2013.184.07100010a.821.jpg@RY2@

Aleksandra Leconte starszy konsultant

Aleksandra Leconte starszy konsultant

@RY1@i02/2013/184/i02.2013.184.07100010a.822.jpg@RY2@

Piotr Młynarski starszy konsultant

Piotr Młynarski starszy konsultant

@RY1@i02/2013/184/i02.2013.184.07100010a.823.jpg@RY2@

Iwo Turecki starszy konsultant

Iwo Turecki starszy konsultant

@RY1@i02/2013/184/i02.2013.184.07100010a.824.jpg@RY2@

Michał Wodnicki starszy konsultant

Michał Wodnicki starszy konsultant