MSSF: Będą zmiany w ujmowaniu podatku odroczonego

Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR) 20 sierpnia 2014 r. opublikowała projekt zmian do Międzynarodowego Standardu Rachunkowości nr 12 "Podatek dochodowy". Czego on dotyczy?

Dotyczy on kwestii ujmowania aktywów z tytułu podatku odroczonego z tytułu niezrealizowanych strat. Proponowane zmiany doprecyzowują rachunkowość aktywów z tytułu podatku odroczonego związanego z instrumentami dłużnymi wycenianymi w wartości godziwej. Wyjaśniają one, że niezrealizowane straty z wyceny takich instrumentów również stanowią źródło powstania różnic przejściowych, od których należy obliczyć stosowne aktywa z tytułu podatku odroczonego, i nie ma znaczenia, czy wartość danego instrumentu zostanie odzyskana w rezultacie jego sprzedaży czy w wyniku utrzymania go do terminu wymagalności. Nie ma też znaczenia, jakie jest prawdopodobieństwo, że emitent takiego instrumentu zapłaci nam wszystkie umowne płatności (odsetki i kwotę główną).

Zmiana wprowadzi zatem obowiązek ujęcia aktywów z tytułu podatku odroczonego ustalonego na bazie kwoty niezrealizowanych strat z wyceny takich instrumentów, jeżeli zostaną spełnione wszystkie inne kryteria ujmowania podatku odroczonego.

Projekt stwierdza, że wartość bilansowa danego aktywa nie jest czynnikiem ograniczającym przyszłe zyski podlegające opodatkowaniu. Innymi słowy, przyszłe przewidywane opodatkowane korzyści ekonomiczne, które wpłyną do jednostki, a które wynikają ze zrealizowania danego aktywa, nieważne w jakiej formie, muszą być uwzględnione w szacunku przyszłego dochodu do opodatkowania, nawet jeżeli na dzień takiej oceny przewyższają wartość bilansową danego instrumentu dłużnego.

Dlaczego należy zmienić istniejące regulacje?

Projekt zmian odpowiada na pytania kierowane do RMSR, z których wynikało, że obecne regulacje nie są dostatecznie precyzyjne w pewnych sytuacjach. Na przykład jak potraktować obniżenie wartości godziwej instrumentu dłużnego w sytuacji, gdy zmianie ulega rynkowa stopa procentowa użyta do wyceny takiego instrumentu. Przykład drugi: wartość podatkowa danego instrumentu dłużnego nie podlega obniżeniu o kwotę utraty jego wartości aż do momentu jego sprzedaży, gdyż nie pozwalają na to przepisy podatkowe (tak jest np. w Polsce).

RMSR odpowiada na te i inne wątpliwości poprzez przykłady, z których wynika, że niezależnie od formy realizacji instrumentu dłużnego (zwrot pożyczonego kapitału - w całości lub części plus płatność odsetek, albo jego wcześniejsza sprzedaż) należy ujmować aktywa z tytułu podatku odroczonego w odniesieniu do straty z wyceny takiego instrumentu do wartości godziwej.

Co to konkretnie oznacza dla jednostek?

Po przyjęciu tych zmian jednostki, które wyceniają swoje dłużne instrumenty finansowe jako "dostępne do sprzedaży" zgodnie z MSR nr 39 lub ujmują zmiany wartości godziwej przez inne całkowite dochody (zgodnie z MSSF nr 9), będą musiały zrewidować swoje zasady rachunkowości w odniesieniu do ujmowania podatku odroczonego.

Nie da się już dłużej używać argumentu, że opodatkowanie ma miejsce jedynie w odniesieniu do uzyskanych odsetek, ponieważ powodem dla braku zmiany zysku podatkowego w chwili płatności kwoty głównej instrumentu (kapitału) jest jego wartość podatkowa, która równa się wpływowi podatkowych korzyści ekonomicznych na tę chwilę.

Od kiedy można się spodziewać wprowadzenia tych zmian?

Do 18 grudnia tego roku. RMSR zbiera komentarze do opublikowanego projektu. Mogą je zgłaszać wszyscy - audytorzy, firmy, organizacje księgowych - poprzez stronę internetową rady. Dopiero po zebraniu opinii rada uzna, czy przyjąć projektowane zmiany oraz jaki powinien być ich ostateczny kształt. Doświadczenie pokazuje, że wejście w życie ewentualnych zmian nie nastąpi wcześniej niż od roku 2016.

Na co jeszcze warto zwrócić uwagę?

Chociaż RMSR przewiduje retrospektywne zastosowanie proponowanych zmian, to umożliwia pewne odejście od tej reguły. Jednostki już stosujące MSSF nie będą musiały przekształcać bilansu otwarcia najwcześniejszego okresu porównywalnego, co jest znacznym uproszczeniem.

Zachęcam spółki przygotowujące sprawozdania według międzynarodowych standardów sprawozdawczości do śledzenia postępu prac nad projektem zmian. Protokoły z posiedzeń RMSR są publicznie dostępne. Jednostki, które do tej pory nie ujmowały aktywów z tytułu podatku odroczonego w związku z niezrealizowanymi stratami z wyceny instrumentów dłużnych, już teraz mogą rozważyć przyjęcie nowych zasad w założeniach do prognoz czy budżetów przygotowywanych na kolejne lata.

@RY1@i02/2014/168/i02.2014.168.00800010a.802.jpg@RY2@

Krzysztof Maksymik partner w departamencie rewizji finansowej BDO

Jednostki, które do tej pory nie ujmowały aktywów z tytułu podatku odroczonego w związku z niezrealizowanymi stratami z wyceny instrumentów dłużnych, już teraz mogą rozważyć przyjęcie nowych zasad

Rozmawiała Magdalena Sobczak