Przejście na MSSF 16 może oznaczać rewolucyjną zmianę w zarządzaniu

Co oznacza wejście nowego standardu rozliczania umów leasingowych dla firm? Jakie spowoduje to zmiany w ich działalności?

Fot. Mat. prasowe

Mariusz Hyla, partner w kancelarii DLA Piper

Po pierwsze, przedsiębiorca musi zidentyfikować, które jego umowy wchodzą w zakres MSSF 16. Nowy standard obejmuje umowy, które przekazują prawo do użytkowania aktywów przez pewien czas w zamian za opłatę, ale tylko, gdy daje klientowi prawo do kontroli użytkowania aktywa, a ich dostawca nie ma prawa jego zamiany na inny. Umowy, które nie spełniają kryterium kontroli z nowego standardu, nie są objęte jego zakresem, nawet jeśli dana umowa zawiera w tytule słowa leasing, najem lub dzierżawa. Biorąc pod uwagę, że wiele umów ma charakter mieszany, przedsiębiorca będzie potrzebował dodatkowych informacji i weryfikacji swoich umów leasingu (najmu, dzierżawy) ze względu na wymóg zaklasyfikowania wszystkich elementów leasingowych w bilansie i wydzielenie elementów nieleasingowych.

Po drugie, MSSF 16 wpłynie na zmianę podstawy kalkulacji powszechnie używanych wskaźników finansowych w umowach kredytu i warunkach emisji obligacji, takich jak wskaźniki zadłużenia, wskaźnik pokrycia zadłużenia czy EBITDA, co może spowodować naruszenie warunków udzielonych kredytów lub wyemitowanych obligacji.

Po trzecie, niektóre przedsiębiorstwa zapewne rozważą zmianę podejścia do sposobu pozyskania aktywów i postawią na ich zakup na kredyt zamiast leasingu. Nadto, możemy spodziewać się zmiany podejścia do okresów, na jakie będą zawierane nowe umowy, oraz tendencji do wydzielania za usługi świadczone w ramach umów odrębnych opłat niekwalifikujących się jako opłaty leasingowe, które będzie można ujmować pozabilansowo, bezpośrednio w wyniku finansowym. W tym zakresie przykładowo może wzrosnąć znaczenie czynszów (opłat) zależnych od obrotu leasingobiorcy.

Czy firmy muszą przygotować się do wejścia nowego standardu rozliczania umów leasingowych?

Obowiązek przejście na nowy standard dotyczy tych firm, które stosują MSSF bezpośrednio (czyli w praktyce są to banki, zakłady ubezpieczeń i spółki notowane na giełdzie). Te firmy muszą już teraz intensywnie przygotowywać się do wprowadzenia nowego standardu.

Ustawa o rachunkowości na razie nie wprowadza zmian podobnych do MSSF 16, natomiast nie można wykluczyć, że polskie przepisy zostaną za jakiś czas dostosowane do nowych norm międzynarodowych i wówczas zmiany dotkną wszystkich przedsiębiorców.

Przedsiębiorcy planujący dostosowanie się do nowego standardu powinni jak najszybciej dokonać inwentaryzacji oraz analizy wszystkich umów leasingu, dzierżawy i najmu. Powinni też pilnie rozważyć, czy nie jest konieczna modyfikacja systemu informacyjnego dostarczającego potrzebnych danych na temat umów leasingu tak, aby spełniał on wymagania w zakresie agregacji danych finansowych, dokonywania obliczeń oraz wymogów sprawozdawczych. Poza tym firmy powinny dokonać analizy zawartych umów finansowania celem ustalenia, czy po zastosowaniu MSSF 16 ich wskaźniki finansowe i inne zobowiązania wynikające z umów kredytu lub podobnych nie będą naruszone. W razie potrzeby konieczne jest podjęcie rozmów z wierzycielami celem zmiany stosownych zapisów dokumentacji finansowej.

Konieczna jest obserwacja, jak nowy standard zmienia otoczenie biznesowe firmy i zachowania rynkowe.

Przykładowo w zakresie najmu opłacalne stają się krótkie, elastyczne umowy, co już powoduje popyt na biurowe powierzchnie co-workowe i biura serwisowane lub umowy, na podstawie których nie zostaje wskazana konkretna powierzchnia najmu, ale np. płaci się za określoną liczbę stanowisk pracy bez podania ich konkretnych lokalizacji.

Sektor MSP nie ma obowiązku stosować MSSF?

Jeśli dana firma nie podjęła dobrowolnej decyzji w tym zakresie, zmiany nie dotkną jej bezpośrednio. Jednakże MSP nie działają w próżni. MSSF 16 będzie determinować działania i oczekiwania ich kontrahentów stosujących MSSF, co będzie wymagać od MSP dostosowania swojej oferty do takich oczekiwań. W praktyce oznacza to, że firmy dostarczające produkty lub usługi do dużych firm mogą spodziewać się próby renegocjowania już istniejących kontraktów, a w stosunku do nowej oferty ich zmiany tak, by można było obejść reżim nowych przepisów, czyli np. w przypadku leasingu maszyn umowy krótszej niż na 12 miesięcy.