Coraz trudniej być średniakiem

Choć za twórcę literatury cyberpunk uznaje się Amerykanina Williama Gibsona, równie dobrze mógłby za niego uchodzić Janusz Zajdel. Jego powieść „Limes inferior”, wydana dwa lata przed słynnym „Neuromancerem” Gibsona, obrazuje świat doskonale znany fanom cyberpunku – dystopię, w której nowe technologie niezwykle ułatwiają życie, lecz także powodują gigantyczne nierówności oraz służą do inwigilacji i zniewalania obywateli. W społeczeństwie stworzonego przez Zajdla świata zwanego Argolandem najwięcej jest nikomu niepotrzebnych ludzi, którzy mają za małe umiejętności, by warto było ich zatrudniać. Wąskiej grupie szczęściarzy posiadających dobrą pracę bardziej opłaca się wziąć bezrobotnych na utrzymanie, wypłacając im coś na kształt bezwarunkowego dochodu podstawowego – punkty. Dzięki temu trzymają masy w szachu i prowadzą ich nieustanną inwigilację, gdyż korzystanie z punktów wymaga używania Klucza – odpowiednika dzisiejszej karty płatniczej – co za każdym razem zostawia ślad w systemie.

Współczesny świat niebezpiecznie się zbliża do zajdlowskiego Argolandu. I to nie tylko dlatego, że wszyscy codziennie używamy kart płatniczych i coraz częściej mówi się o wprowadzeniu bezwarunkowego dochodu podstawowego. W świecie końca drugiej dekady XXI w. coraz trudniej być przeciętnym obywatelem, mającym przeciętne umiejętności i prowadzącym zwyczajne, nudne, ale stabilne życie. Żeby nie wypaść poza nawias społeczny i nie skończyć jako nikomu niepotrzebny odpad, trzeba nieustannie przekraczać swoje granice intelektualne i „wychodzić ze swojej strefy komfortu”, jakby powiedział pierwszy z brzegu coach.