Redukcja egocentryzmu

Nanni Moretti nie boi się dopuszczać nas do najbardziej intymnych sytuacji w życiu bohaterów. W pamiętnym "Pokoju syna" przyglądał się rodzicom, którzy opłakują śmierć nastoletniego potomka. "Moja matka" - opowieść o reżyserce powoli żegnającej się z umierającą krewną - stanowi niejako rewers tamtego filmu. Przy okazji wydaje się także bardziej od niego zniuansowana i wielowymiarowa. Inaczej niż jednostajnie ckliwy "Pokój...", "Moja matka" bywa jednocześnie wzniosła i przyziemna, bardzo zabawna i dogłębnie przejmująca.

Włoski reżyser nakręcił najlepszy film od lat, gdyż doskonale rozpoznał swoje ograniczenia. Tym razem okiełznał - irytującą choćby w "Kajmanie" - ostentacyjność i barokowość własnego stylu. Moretti nie traktuje już widza jak konsumenta atrakcji, którego należy olśnić pomysłowością. Zamiast tego uznaje go za partnera i potencjalnego powiernika tajemnicy.

Podobną ewolucję - polegającą głównie na redukcji swojego egocentryzmu - przechodzi także filmowa Margherita. Cenioną reżyserkę poznajemy w trakcie realizacji zaangażowanego społecznie dramatu. Praca idzie jednak jak po grudzie, każda scena emanuje fałszem, a ekipa musi bez przerwy znosić kaprysy kabotyńskiego gwiazdora z Ameryki. Moretti pokazuje, że w tle tych wydumanych problemów rozgrywają się autentyczne dramaty codzienności. Margherita rozstaje się z wieloletnim partnerem, traci kontakt z dorastającą córką i towarzyszy leżącej na łożu śmierci matce.

Choć początkowo myśli kobiety zajmuje wyłącznie filmowy plan, reżyser pozwala jej stopniowo zmienić priorytety i zrozumieć, że - jakby to ujął Milan Kundera - "życie jest gdzie indziej". Jednocześnie jednak "Moja matka" wcale nie osłabia naszej wiary w kino. W jednej ze scen dostajemy się w sam środek snu Margherity, której ukazuje się publiczność stłoczona w kolejce na seans. Jesteśmy pewni, że dzięki swoim doświadczeniom bohaterka będzie w stanie zaoferować jej znacznie więcej niż dotychczasowe frazesy.

@RY1@i02/2015/221/i02.2015.221.196000200.802.jpg@RY2@

GUTEK FILM

Piotr Czerkawski