W jaki sposób uzyskać ubezpieczenie zdrowotne po stracie pracy

Czy możliwe jest dobrowolne zgłoszenie

@RY1@i02/2012/223/i02.2012.223.18300110e.814.jpg@RY2@

Osoby nieobjęte obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego mogą ubezpieczyć się dobrowolnie w NFZ, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Warunkiem uzyskania ubezpieczenia jest zawarcie umowy z funduszem o dobrowolnym ubezpieczeniu. Uprawnia ona zarówno zainteresowanego, jak i członków rodziny do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych. W celu zawarcia umowy należy złożyć pisemny wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym we właściwym ze względu na miejsce zamieszkania oddziale wojewódzkim NFZ. Należy przedstawić dokument tożsamości oraz potwierdzający moment zakończenia poprzedniego ubezpieczenia. Może być nim np. świadectwo pracy lub zaświadczenie z zakładu pracy potwierdzające zakończenie ubezpieczenia.

Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie dobrowolne stanowi kwota deklarowanego miesięcznego dochodu. Nie może być ona niższa od kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku. Zgodnie z obwieszczeniem prezesa GUS z 17 lipca 2012 r. w trzecim kwartale wyniosło ono 3689,81 zł. Składka na ubezpieczenie zdrowotne za czwarty kwartał 2012 r. wynosi miesięcznie nie mniej niż 332,08 zł. Jeśli przerwa w ubezpieczeniu zdrowotnym i opłacaniu składek wynosiła nieprzerwanie trzy miesiące i więcej, objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym uzależnione jest od wniesienia opłaty dodatkowej. Najniższy jej wymiar to 737, 96 zł, gdy przerwa trwała od trzech miesięcy do roku.

Po zawarciu umowy ubezpieczony składa w ZUS, właściwym dla miejsca zamieszkania, druk ZUS ZZA będący zgłoszeniem do ubezpieczenia zdrowotnego siebie oraz druk ZUS ZCZA lub ZUS ZCNA będący zgłoszeniem do ubezpieczenia członków rodziny.

Podstawa prawna

Art. 68 ust. 1, 3-8 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Czy każda osoba bez pracy pozbawiona jest prawa do opieki

@RY1@i02/2012/223/i02.2012.223.18300110e.815.jpg@RY2@

Najprostszym sposobem na ponowne uzyskanie uprawnień do bezpłatnego leczenia po stracie pracy jest niezwłoczne zarejestrowanie się w powiatowym urzędzie pracy (PUP). Ten ma siedem dni na zgłoszenie do ubezpieczenia osoby zarejestrowanej jako bezrobotna. Ubezpieczenie zdrowotne przysługuje wszystkim podopiecznym PUP, bez względu na to, czy posiadają prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

Osobie pozostającej w trudnej sytuacji materialnej przysługują także inne tytuły ubezpieczenia. Jeśli uzyska zasiłek stały z pomocy społecznej do ubezpieczenia ma obowiązek zgłosić ją ośrodek pomocy społecznej. Zgłoszenie takie jest bardzo istotne, ponieważ uprawnia do bezpłatnego leczenia. Od 1 stycznia placówki medyczne w Polsce zyskają dostęp online do bazy danych NFZ o osobach ubezpieczonych (tzw. Centralnym Wykazie Ubezpieczonych). Tylko na podstawie numeru PESEL uzyskają informację, czy dana osoba została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego. Bardzo szybko będą w stanie zweryfikować uprawnienia pacjenta. Osoby nieuprawnione, po sprawdzeniu przez NFZ będą obciążone kosztami leczenia.

Podstawa prawna

Art. 66 ust. 1 pkt 24 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Czy udział w szkoleniu daje prawo do świadczenia

@RY1@i02/2012/223/i02.2012.223.18300110e.816.jpg@RY2@

Uczestnicy unijnych szkoleń dofinansowanych z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu, jeśli nie mają innych tytułów do objęcia nim. Uzyskują takie uprawnienie, jeśli uczestnicząc w szkoleniu, pobierają stypendium szkoleniowe. Podstawą do objęcia ich ubezpieczeniem zdrowotnym jest zapis ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z nim uprawnienie takie przysługuje osobom pobierającym stypendium w okresie odbywania szkolenia, na które zostały skierowane przez podmiot inny niż PUP. Za zgłoszenie do ubezpieczenia odpowiedzialny jest organizator szkoleń. Kursanci zyskują ubezpieczenie tylko na czas udziału w projekcie. Po jego zakończeniu realizator projektu wyrejestruje daną osobę z ubezpieczenia w ciągu siedmiu dni od zakończenia szkolenia.

Podstawa prawna

Art. 66 ust. 1 pkt 24a ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Art. 17 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2009 r. nr 6, poz. 33 z późn. zm.).

Czy po utracie pracy dziecko trzeba zgłosić do ZUS

@RY1@i02/2012/223/i02.2012.223.18300110e.817.jpg@RY2@

Dzieci do 18. roku życia mają prawo do opieki zdrowotnej niezależnie od tego, czy są ubezpieczone, czy nie. Ustawa stanowi jednak, że podlegają one obowiązkowi ubezpieczenia, co oznacza, że muszą być do niego zgłoszone. Jeżeli dziecko było uprawnione z tytułu objęcia go ubezpieczeniem przez jednego z rodziców, to po utracie pracy zostanie z niego wyrejestrowane przez zakład pracy.

Pracodawca ma obowiązek sporządzić i przekazać do ZUS zgłoszenie wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny byłego pracownika w terminie 7 dni od ustania uprawnień. Nawet jeżeli oboje rodzice utracili prawo do świadczeń, dziecko jednak ma inne tytuły do ubezpieczenia. Może zgłosić je np. jeden z ubezpieczonych dziadków. Jeżeli pobiera emeryturę, zgłoszenia dokona ZUS. Dziecko w wieku szkolnym może też zgłosić do ubezpieczenia szkoła, do której ono uczęszcza.

Podstawa prawna

Art. 66 ust. 1 pkt 17 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Czy prawo do ubezpieczenia wygasa natychmiast?

@RY1@i02/2012/223/i02.2012.223.18300110e.818.jpg@RY2@

Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej nie ustaje automatycznie po wygaśnięciu ubezpieczenia zdrowotnego. W przypadku osoby zatrudnionej na podstawie umowy pracę wygasa 30 dni po jej rozwiązaniu. W tym czasie były pracownik może korzystać z bezpłatnych świadczeń zdrowotnych. Podobnie jest w przypadku przedsiębiorcy, który zakończy działalność gospodarczą, oraz osób bezrobotnych, które utraciły status. Prawo do świadczeń po 30 dniach od śmierci ubezpieczonego tracą także członkowie rodziny zgłoszeni wcześniej przez niego do ubezpieczenia. Dłuższą ochronę ubezpieczeniową mają natomiast uczniowie i studenci. W przypadku ukończenia szkoły lub studiów, a także skreślenia z listy uczniów i studentów - prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przysługuje im jeszcze przez 4 miesiące.

Podstawa prawna

Art. 67 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 2008 r. nr 164, poz. 1027 późn. zm.).

Czy można dopisać członka rodziny

@RY1@i02/2012/223/i02.2012.223.18300110e.819.jpg@RY2@

Osobę pozostającą bez pracy i niezarejestrowaną w PUP może zgłosić do ubezpieczenia członek jej rodziny, pod warunkiem że sam jest ubezpieczony. Może to być np. pracujący małżonek lub krewny wstępny (ojciec, matka, dziadek, babcia), ale tylko wtedy, gdy pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym.

Obowiązek ten realizowany jest zawsze przez płatnika składki. Jeżeli do ubezpieczenia męża zgłasza pracująca żona, powinien tego dokonać jej pracodawca. Jeżeli prowadzi ona działalność gospodarczą, sama zgłasza małżonka w ZUS. Służy do tego specjalny dokument - druk ZUS ZCNA - zgłoszenie danych o członkach rodziny dla celów ubezpieczenia zdrowotnego. Należy wypełnić go i przekazać do ZUS w ciągu siedmiu dni od powstania uprawnień członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego.

Członkowie rodziny po zgłoszeniu ich do ubezpieczenia uzyskują pełne prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Zgłoszenie małżonka lub innego krewnego nie ma wpływu na wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawa prawna

Art. 67 ust. 2 i 3 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Czy tytuł do ubezpieczenia należy ponowić

@RY1@i02/2012/223/i02.2012.223.18300110e.820.jpg@RY2@

Gdy umowa-zlecenie jest jedynym źródłem zarobkowania danej osoby, podlega ona obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zleceniodawca miał więc obowiązek zgłosić kobietę do ubezpieczenia. Oznacza to, że automatycznie utraciła wcześniejszy tytuł do niego, który przysługiwał jej jako członkowi rodziny innej osoby ubezpieczonej (czyli męża). Zleceniodawca po wykonaniu zlecenia wyrejestruje tę osobę z ubezpieczenia zdrowotnego. Tym samym pozostanie ona bez prawa do bezpłatnych świadczeń. Aby nie doszło do takiej sytuacji, mąż powinien ponownie zgłosić ją do ubezpieczenia.

Podstawa prawna

Art. 66 ust. 1 pkt 1e ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Beata Lisowska

beata.lisowska@infor.pl