Niania zatrudniona legalnie

W październiku 2011 r. weszły w życie przepisy ułatwiające wyjście opiekunek do dzieci z szarej strefy, czyli pracy bez pisemnej umowy i bez zgłaszania niań do ubezpieczenia. Zgodnie z nimi rodzic, który chce zatrudnić nianię, może to zrobić na preferencyjnych warunkach - na podstawie umowy uaktywniającej.

Ale uwaga! W taki sposób można zatrudnić nianię opiekującą się dzieckiem od ukończenia przez nie 20. tygodnia życia do zakończenia roku szkolnego, w którym maluch skończy trzy lata. Tylko w wyjątkowych przypadkach okres ten może się wydłużyć o rok pod warunkiem, że dziecko nie będzie mogło uczęszczać do przedszkola (np. z powodu braku miejsc). Nianią nie może być przy tym osoba niepełnoletnia ani jedno z rodziców.

Dzięki umowie nianie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, a także emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu; ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Rozwiązanie to nie tylko daje więc osobom utrzymującym się z opieki nad maluchami możliwość legalnego zatrudnienia, lecz także zapewnia im ochronę socjalną. Osoby, które są jednocześnie zatrudnione na podstawie umowy o pracę i umowy uaktywniającej (zawartej z innym podmiotem niż pracodawca), podlegają ubezpieczeniom z tytułu pozostawania w stosunku pracy. Z tytułu umowy uaktywniającej składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe są dobrowolne, ale tylko pod warunkiem, że na podstawie umowy o pracę ich wynagrodzenie jest równe lub wyższe minimalnemu (w tym roku wynosi ono 1600 zł). Jeśli ich zarobki są niższe niż płaca minimalna, składki muszą być opłacane również z tytułu umowy uaktywniającej.

Jeśli niania jest zatrudniona wyłącznie na podstawie umowy uaktywniającej, podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe jest przychód osiągany z tytułu umowy. Jeżeli odpłatność została określona w innej formie niż kwotowa, to podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne stanowi zadeklarowana kwota, nie może ona jednak być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Dzięki wprowadzonym w 2011 r. regulacjom, jeśli niania na podstawie umowy uaktywniającej ma uzyskiwać przychód równy minimalnemu wynagrodzeniu, składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe finansowane są przez budżet państwa za pośrednictwem ZUS. Ale uwaga! ZUS będzie opłacał składki tylko pod warunkiem spełnienia kilku wymogów: niania musi być zgłoszona przez rodzica do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, rodzice (lub rodzic samotnie wychowujący dziecko) są zatrudnieni, prowadzą pozarolniczą działalność lub świadczą usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej, a dziecko nie uczęszcza do żłobka ani do klubu dziecięcego.

Jeśli wynagrodzenie niani jest wyższe niż minimalne, składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od nadwyżki opłacane są przez rodzica i samą nianię. Składki na ubezpieczenia emerytalne od kwoty nadwyżki finansowane są w równych częściach (po 9,76 proc.), na ubezpieczenia rentowe 1,5 proc. wymiaru przez nianię i 6,5 proc. przez rodzica. Składka na ubezpieczenie wypadkowe płacona jest wyłącznie przez rodzica, natomiast na ubezpieczenie chorobowe (dobrowolne) finansowana jest przez nianię, ale opłaca ją do ZUS rodzic.

Uwaga

Za nianię nie są opłacane składki na fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i fundusz emerytur pomostowych.

Co powinno się znaleźć w umowie uaktywniającej

Umowa musi być spisana i zawierać:

● strony umowy;

● cel i przedmiot umowy;

● czas i miejsce sprawowania opieki;

● liczbę dzieci powierzonych opiece;

● obowiązki niani;

● wysokość wynagrodzenia, sposób i termin jego wypłaty;

● czas, na jaki umowa została zawarta;

● warunki, sposób zmiany i rozwiązania umowy.

PORADA EKSPERTA

@RY1@i02/2013/203/i02.2013.203.00700040i.805.jpg@RY2@

Radosław Milczarski Biuro Prasowe ZUS

W świetle nowego brzmienia art. 47 ust. 2f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, płatnik składek zgłaszający do ubezpieczenia osobę świadczącą pracę na podstawie umowy uaktywniającej jest zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej oraz imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarował do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kwotę w wysokości nie wyższej niż minimalne wynagrodzenie. Zwolnienie to ma miejsce również wtedy, gdy zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego jest spowodowana wyłącznie zmianą minimalnego wynagrodzenia (art. 47 ust. 2c ustawy o sus). Oznacza to, że płatnik składek będzie zwolniony z obowiązku comiesięcznego składania dokumentów rozliczeniowych za nianię, w przypadku gdy za poprzedni miesiąc złożył komplet dokumentów rozliczeniowych z rozliczonymi składkami za pełny miesiąc, od podstawy wymiaru składek nie wyższej niż kwota, która odpowiada minimalnemu wynagrodzeniu. Ponadto komplet złożonych dokumentów powinien się składać wyłącznie z deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA oraz odpowiednio raportu imiennego ZUS RCA lub ZUS RZA. Na podstawie złożonych dokumentów będą tworzone dokumenty za następne miesiące. Tylko jeśli nastąpią zmiany, w stosunku do danych wykazanych w złożonych dokumentach, płatnik będzie musiał udać się do ZUS i złożyć poprawnie wypełnione dokumenty.

Maria Kuźniar

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 6, art.16-18, art. 36, art. 47 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 2, art. 66 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Art. 2, art. 50-53 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

@RY1@i02/2013/203/i02.2013.203.00700040i.806.jpg@RY2@

@RY1@i02/2013/203/i02.2013.203.00700040i.807.jpg@RY2@