PORADNIA UBEZPIECZENIOWA

● Czy przechodząc na emeryturę powszechną, należy rozwiązać stosunek pracy kontynuowany po uzyskaniu wcześniejszej emerytury

● Dotychczas prowadziłem działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej. Spółka ta ulegnie jednak likwidacji i będę samodzielnie prowadził działalność gospodarczą. Czy pomimo tych zmian nadal będę mógł opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od kwoty 30 proc. minimalnego wynagrodzenia? Dodam, że po likwidacji spółki samodzielną działalność gospodarczą będę prowadził na podstawie tego samego wpisu.

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Likwidacja spółki cywilnej nie powoduje utraty przez przedsiębiorcę prawa do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne na preferencyjnych zasadach, jeżeli działalność gospodarcza jest kontynuowana w oparciu o ten sam wpis.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przedsiębiorcy w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia. Od tak ustalonej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne nie mogą jednak opłacać wszyscy przedsiębiorcy. Prawa takiego pozbawieni są bowiem przedsiębiorcy, którzy:

1) prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadzili jakąkolwiek pozarolniczą działalność w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

2) wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywali w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Obowiązujące przepisy nie regulują wprost wpływu zmiany formy prowadzenia działalności gospodarczej na prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne na preferencyjnych zasadach. Uzasadnione jest jednak przyjęcie, że jeżeli pomimo likwidacji spółki cywilnej jej wspólnik samodzielnie kontynuuje działalność gospodarczą w oparciu o ten sam wpis do Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej, to nadal ma prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne na preferencyjnych zasadach. Należy bowiem mieć na uwadze, że to wspólnik spółki cywilnej, a nie spółka jest przedsiębiorcą. To zatem nie spółce cywilnej, ale jej wspólnikowi jako indywidualnemu przedsiębiorcy przysługuje prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne na preferencyjnych zasadach.

Trafność powyższego stanowiska znajduje swoje potwierdzenie w decyzji ZUS z 29 września 2011 r., nr WPI/200000/451/646/2011, w której zakład zajął stanowisko, że jeżeli osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, korzystająca z podstawy wymiaru składek w kwocie nie niższej niż 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, zaprzestanie prowadzenia działalności, dokonując wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej - wówczas prawo do skorzystania z obniżonej podstawy wymiaru składek, niezależnie od rodzaju prowadzonej działalności, nabędzie po upływie 60 miesięcy kalendarzowych, licząc od dnia zakończenia wykonywania poprzedniej działalności. Jednocześnie ZUS w decyzji przyjął, że osoba prowadząca działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, uprawniona do korzystania z podstawy wymiaru składek nie niższej niż 30 proc. minimalnego wynagrodzenia w okresie 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, nie traci tego prawa w przypadku kontynuowania działalności wykonywanej osobiście w ramach tego samego wpisu. ZUS wskazał ponadto, że okres 24 miesięcy, w którym przedsiębiorca może deklarować jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kwotę 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, powinien być liczony od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej.

Podstawa prawna

Art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

● W marcu 2009 r. nabyłam prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Pomimo kontynuowania stosunku pracy pobierałam świadczenie, gdyż przychód, który uzyskiwałam, nie przekraczał obowiązujących progów zarobkowych. Dopiero od 1 października 2011 r., w związku z wejściem w życie niekorzystnych dla mnie przepisów, ZUS zawiesił mi emeryturę. Po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uchylił te regulacje, zgłosiłam wniosek o wznowienie postępowania, dzięki czemu ponownie otrzymuję emeryturę pomimo dalszego kontynuowania zatrudnienia. W sierpniu br. ukończę powszechny wiek emerytalny i zamierzam wystąpić do ZUS z wnioskiem o przyznanie z tego tytułu drugiej emerytury, obliczanej na nowych zasadach. Z moich wyliczeń wynika, że będzie ona korzystniejsza od dotychczasowej, w związku z czym chciałabym pobierać nowe świadczenie. Czy w tym celu będę musiała rozwiązać stosunek pracy?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Osoby, które nabyły prawo do emerytury w latach 2009-2010, nie musiały rozwiązywać stosunku pracy, aby pobierać przyznane świadczenie. Od 1 stycznia 2011 r. wszedł w życie art. 103a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. Przewiduje on zawieszenie prawa do emerytury dla osób, które nie rozwiązały stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywały zatrudnienie bezpośrednio przed nabyciem prawa do tego świadczenia.

Od 1 października 2011 r. przepis ten miał zastosowanie również do tych emerytów, którzy nabyli prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. i do 30 września 2011 r. nie rozwiązali stosunku pracy nawiązanego jeszcze przed nabyciem uprawnień emerytalnych. Wyrokiem z 13 listopada 2012 r. Trybunał Konstytucyjny (TK) orzekł, że wspomniany przepis, w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do tej grupy osób, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 konstytucji RP. Na podstawie tego wyroku można było zgłosić wniosek o wznowienie postępowania. ZUS podejmował wówczas wypłatę emerytury od dnia ogłoszenia wyroku TK (tj. od 22 listopada 2012 r.). Osoby, które w wymaganym terminie (miesiąca od dnia ogłoszenia wyroku) nie zażądały wznowienia postępowania, nadal mają możliwość zgłoszenia wniosku o podjęcie na bieżąco wypłaty emerytury.

Wyrok TK nie zmienia natomiast sytuacji osób, które prawo do emerytury nabyły lub nabędą po 31 grudnia 2010 r. Aby pobierać przyznane świadczenie, muszą więc rozwiązać stosunek pracy nawiązany przed nabyciem uprawnień emerytalnych.

Szczególnego wyjaśnienia wymaga sytuacja osób, które (tak jak ma to miejsce w Pani przypadku) nabyły prawo do wcześniejszej emerytury w czasie, gdy nie obowiązywał przepis uzależniający wypłatę świadczenia od rozwiązania dotychczasowego stosunku pracy, a następnie, po wejściu w życie art. 103a ustawy emerytalnej, ubiegają się o przyznanie emerytury z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego. Jeśli w związku z przejściem na wcześniejszą emeryturę albo po jej uzyskaniu nie rozwiązały stosunku pracy, muszą to zrobić, jeśli chcą pobierać emeryturę przyznaną z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego. Nie ma w tym przypadku znaczenia, czy wypłata wcześniejszej emerytury została podjęta w związku z wyrokiem TK z 13 listopada 2012 r., czy też wobec braku odpowiedniego wniosku osoby uprawnionej nadal jest zawieszona.

Podstawa prawna

Art. 103a i art. 135 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 28 ustawy z 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 257, poz. 1726).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r. (sygn. akt. K 2/12, Dz.U. z 2012 r. poz. 1285).