ZUS: Wyrównanie macierzyńskiego dopiero, gdy dziecko skończy rok

Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa) zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego wynosi 100 proc. podstawy wymiaru. Jeśli później matka lub ojciec zdecydują się na urlop rodzicielski, będą otrzymywać zasiłek macierzyński w wysokości 70 proc. W praktyce jednak większość kobiet składa po porodzie jeden wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu i macierzyńskiego, i rodzicielskiego. A to powoduje, że otrzymują uśredniony zasiłek w wysokości 81,5 proc. podstawy wymiaru przez czas obu tych urlopów. Nie oznacza to jednak, że kobieta jest wówczas zobowiązana do skorzystania z urlopu rodzicielskiego. Może się więc zdarzyć taka sytuacja, że w momencie gdy składała wniosek o wypłatę uśrednionego zasiłku 81,5 proc., przewidywała, że skorzysta z urlopu rodzicielskiego zaraz po macierzyńskim, jednak później zmieniła zdanie i chce przełożyć termin skorzystania z urlopu rodzicielskiego albo w ogóle z niego nie korzystać. Wtedy może mieć zastosowanie art. 31 ust. 4 ustawy zasiłkowej. Zgodnie z nim w przypadku niewykorzystania w pierwszym roku życia dziecka ani jednego dnia zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego w wysokości 81,5 proc. przysługuje jednorazowe wyrównanie pobranego zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego do wysokości 100 proc. podstawy wymiaru zasiłku. Jednorazowe wyrównanie zasiłku macierzyńskiego następuje na wniosek ubezpieczonego.

Przepis ten mówi jednak ogólnie o „niewykorzystaniu ani jednego dnia zasiłku”, ale nie wskazuje, że chodzi tylko o matkę dziecka. Trzeba więc uznać, że warunkiem wyrównania jest również to, aby urlopu rodzicielskiego w pierwszym roku życia nie wykorzystał także ojciec. Obecnie przepisy pozwalają na wykorzystywanie urlopu rodzicielskiego w dowolnym terminie do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy 6. rok życia. Nie ma już konieczności wykorzystywania części tego urlopu bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. ZUS dopuszcza również sytuację, w której ojciec dziecka, rozpoczynając urlop rodzicielski po zakończeniu przez matkę urlopu macierzyńskiego, podczas którego pobierała zasiłek w wysokości 81,5 proc., niejako „przejął” stawkę zasiłku w wysokości 81,5 proc. podstawy wymiaru. W tej sytuacji jednak nie będzie spełniony warunek niepobrania zasiłku w pierwszym roku życia i wyrównanie nie będzie należne.