Naruszenie regulaminu ZFŚS to problemy z ZUS

Przyznanie świadczeń z funduszu musi być uzależnione od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej. Inaczej trzeba od nich zapłacić składki.

W wielu zakładach pracy funkcjonuje zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (ZFŚS). Świadczenia finansowane z tych środków nie zawsze są jednak przyznawane pracownikom zgodnie z zasadami określonymi przez ustawę o ZFŚS. Dla pracodawców niejednokrotnie jest to źródłem problemów w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne pracowników nie stanowią m.in. świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach ZFŚS. Okoliczność, iż przepisy stanowią o świadczeniach z ZFŚS finansowanych ze środków przeznaczonych na cele socjalne, sprawia, że ZUS stoi na stanowisku, że warunkiem wyłączenia omawianych świadczeń z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne jest przyznanie ich zgodnie z przepisami ustawy o ZFŚS.

ZFŚS jest przeznaczony na finansowanie działalności socjalnej organizowanej na rzecz osób uprawnionych do korzystania z tego funduszu, na dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych oraz na tworzenie zakładowych żłobków, przedszkoli oraz innych form wychowania przedszkolnego. Działalnością socjalną są usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, opieki nad dziećmi w żłobkach, przedszkolach oraz innych formach wychowania przedszkolnego, udzielanie pomocy materialnej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową. Przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych ma zależeć od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej.

Sąd Najwyższy w wyroku z 16 września 2009 r. (sygn. akt I UK 121/09, OSNP 2011/9-10/133) stwierdził, że przyznawanie ulgowych świadczeń powinno być uzależnione od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby korzystającej z tego funduszu. Tym samym świadczenia wypłacone przez pracodawcę z pominięciem owej zasady nie mogą być ocenione w sensie prawnym jako świadczenia socjalne, a jeżeli tak, to nie mogą korzystać z uprawnień przyznanych tym świadczeniom przez system ubezpieczeń społecznych. Jeżeli świadczenie z ZFŚS jest przyznawane z pominięciem ww. kryteriów socjalnych, pracodawca powinien uwzględnić je w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Jeżeli wszyscy pracownicy otrzymali bony towarowe o jednakowej wartości, to bony te trzeba ocenić jako świadczenie dodatkowe pracodawcy i odprowadzić od nich składki.

Adam Jagiełło

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Podstawa prawna

Art. 1 ust. 1, art. 2 pkt 1 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 ze zm.).

Art. 4 pkt 9, art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 21 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 81 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 ze zm.).