Jak długo może trwać spór zbiorowy

Spór zbiorowy pod względem prawnym powstaje od dnia wystąpienia (na piśmie) przez związek zawodowy do pracodawcy ze stosownymi żądaniami, o ile pracodawca nie uwzględnił wszystkich żądań w terminie określonym w wystąpieniu, nie krótszym niż trzy dni.

Jeśli chodzi natomiast o zakończenie sporu zbiorowego, może ono nastąpić przez uwzględnienie w całości żądań strony pracowniczej (co należy do rzadkości), poprzez zawarcie porozumienia kończącego etap rokowań lub mediacji albo wydanie orzeczenia przez kolegium arbitrażu społecznego lub też w wyniku porozumienia postrajkowego.

Przepisy nie określają momentu, w którym spór uznaje się za zakończony. Zależy to od samych stron. Brak przepisów określających maksymalny okres trwania sporu zbiorowego i pozwalających na uznanie go za zakończony rodzi w praktyce problemy. Chodzi o spory w tzw. fazie uśpienia, które formalnie trwają, ale strona związkowa nie dąży do jego zakończenia. Powoduje to dla pracodawcy swoisty stan zawieszenia, szczególnie - tak jak w opisanej sytuacji na etapie przedstrajkowym, tj. po rokowaniach i mediacji.

W przypadku uśpienia sporu zbiorowego pracodawca za wiele nie może uczynić. Choć ustawa w tym zakresie milczy, jednak - do czasu wprowadzenia odpowiedniej regulacji - należałoby dopuścić możliwość decydowania załogi o zakończeniu przeciągającego się sporu zbiorowego. Załoga mogłaby w tym zakresie wypowiedzieć się w formie referendum zakładowego. Nie może go jednak organizować pracodawca. Musiałaby być to inicjatywa przedstawicieli załogi. Wyrażony w takim referendum brak zgody załogi na kontynuowanie sporu zbiorowego byłoby istotnym sygnałem dla organizatorów sporu zbiorowego, aby taki spór zakończyć.

Andrzej Marek

sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Ustawa z 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz.U. nr 55, poz. 236 z późn. zm.).