Czy po przejęciu firmy obowiązuje układ zbiorowy

sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Zasadą jest, że w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Przepisy kodeksu pracy regulują natomiast sytuację przejmowanych pracowników objętych u dotychczasowego pracodawcy układem zbiorowym pracy w ten sposób, że w okresie roku od dnia przejścia zakładu pracy lub jego części na nowego pracodawcę - do pracowników stosuje się postanowienia układu, którym byli objęci przed przejściem. Oznacza to, że nowy pracodawca obowiązany jest stosować się do reguł wynikających z takiego układu (zakładowego lub ponadzakładowego) nawet wtedy, gdy nie był jego stroną (nie zawierał układu).

Postanowienia tego układu stosuje się w brzmieniu obowiązującym w dniu przejścia zakładu pracy lub jego części na nowego pracodawcę.

Wszelkie zatem zmiany wprowadzone do układu po przejściu zakładu nie są wiążącego dla pracodawcy przejmującego. Celem tej regulacji jest przede wszystkim zapewnienie przejmowanym pracownikom (przez pewien okres) niepogarszania ich sytuacji prawnej wynikającej z zastosowania postanowień układu, choć - jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 1 grudnia 2005 r. (III PK 28/04, LEX nr 328031), obowiązek ograniczonego stosowania przez pracodawcę przejmującego pracowników dotychczasowego układu wyraża nie tylko ideę ochrony pracownika, ale ma na względzie również ochronę nowego pracodawcy, niebędącego stroną ani uczestnikiem dotychczasowego układu.

Generalnie jednak chodzi o niepogorszenie - przynajmniej przez określony czas - dotychczasowych warunków pracy i płacy - przejmowanych pracowników. Nowego pracodawcę wiążą takie warunki.

Możliwe jest jednak uwolnienie się nowego pracodawcy od zobowiązań układowych, którymi byli objęci pracownicy przejmowani.

Pracodawca może dokonać wypowiedzenia warunków pracy lub płacy wynikających z układu zbiorowego, jeżeli po upływie roku od przejścia pracownika na podstawie art. 23¹ k.p. nie zamierza ich nadal respektować.

Roczny termin, o którym mowa w art. 241⁸ k.p. ma charakter ciągły, a więc stosuje się do niego odpowiednio art. 112 k.c., co oznacza, że jeden rok liczy się od dnia przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę do dnia, który odpowiada mu datą (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 29 września 2005 r., I PK 531/03, OSNP 2006/15-16/234).

W orzecznictwie odpowiedziano też na pytanie, w którym momencie pracodawca przejmujący zakład pracy (lub jego cześć) może dokonać wypowiedzenia tych warunków (czy może wręczyć wypowiedzenie przed upływem roku, tak aby okres wypowiedzenia upłynął już po tym terminie).

W uchwale siedmiu sędziów z 8 lutego 2005 r. (I PZP 9/04, OSNP 2005/21/329) Sąd Najwyższy przyjął, że dopuszczalne jest wypowiedzenie przez pracodawcę warunków umowy o pracę w okresie roku, w którym wobec pracownika przejętego w trybie art. 23¹ k.p. stosuje się postanowienia dotychczasowego układu zbiorowego pracy (art. 241⁸ par. 1 k.p.), jeżeli wywołuje ono skutek po upływie tego roku (art. 241⁸ par. 2 k.p.).

Art. 23¹ i 241⁸ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).