Kiedy można wprowadzić system akordowy

radca prawny

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że pracownik jest zatrudniony w systemie wynagrodzenia, w którym podstawowym wyznacznikiem wysokości wynagrodzenia jest umówiony czas pracy i zasadnicza czasowa stawka płacy wynikająca z jego osobistego zaszeregowania według tabeli płac, uzgodnionego w przyznanej stawce godzinowej lub miesięcznej.

Decyzja o zmianie tego systemu, deklarowana przez pracodawcę, może być podyktowana różnymi przyczynami. W przypadku wynagrodzenia akordowego chodzi głównie o zwiększenie wydajności pracy, przy położeniu szczególnego nacisku na uzależnienie wysokości wynagrodzenia od liczby wyprodukowanych przez konkretnego pracownika przedmiotów (półproduktów). Wymaga to zwiększenia intensywności pracy.

Wprowadzenie systemu akordowego jest na tyle istotną zmianą warunków płacy (ale także pracy), że konieczne jest wypowiedzenie zmieniające w trybie art. 42 par. 1 k.p. Za takim rozwiązaniem wypowiedział się SN w uchwale z 24 września 1981 r. (V PZP 1/81, OSNC 1982/2-3/21), stwierdzając, że "bez względu na to, czy forma wynagrodzenia została w umowie o pracę określona wyraźnie, czy w inny sposób, zmiana dniówkowej formy wynagrodzenia pracownika na formę wynagrodzenia akordową (lub odwrotnie) wymaga - w razie braku zgody pracownika przewidzianego w art. 42 par. 1 k.p. - wypowiedzenia wynikających z umowy warunków pracy i płacy".

Pracodawca, chcąc wprowadzić system akordowy, powinien określić normy pracy, które wskażą, ile produktów pracownik powinien wykonać w określonej jednostce czasu, np. w ciągu godziny (akord od sztuki), biorąc pod uwagę niezbędne przerwy czy przygotowanie stanowiska pracy. Normy te powinny uwzględniać osiągnięty poziom techniki i organizacji pracy oraz nadążać za postępem technicznym.

Do wiadomości pracownika powinna być także podana stawka akordowa, której pomnożenie przez liczbę wytworzonych przez pracownika produktów daje wysokość wynagrodzenia akordowego danego pracownika.

Wreszcie zauważyć należy, że system akordowy nie jest systemem czasu pracy, a czas pracy pracownika wynagradzanego w systemie akordowym niczym nie różni się od czasu pracy pracowników opłacanych np. wynagrodzeniem zasadniczym czy prowizyjnym. W związku z tym do pracowników pracujących w akordzie stosuje się wszystkie przepisy dotyczące czasu pracy z ośmiogodzinną normą dobową i 40-godzinną normą tygodniową.

Wprowadzenie systemu akordowego bez uprzedniego wypowiedzenia zmieniającego (lub wyrażonej przez pracownika zgody w ramach stosownego porozumienia stron) spowoduje nieskuteczność decyzji pracodawcy i możliwość po stronie pracownika żądania wypłacania wynagrodzenia za pracę na dotychczasowych zasadach, uzależniających wynagrodzenie od przepracowanego czasu pracy.

Art. 42, 78 - 83 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).