Kiedy pracodawca powinien wypłacić odprawę

sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Podstawowym warunkiem nabycia odprawy pieniężnej jest to, aby wypowiedzenie umowy o pracę dokonane zostało na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (tzw. ustawa o zwolnieniach grupowych). Ma ona zastosowanie do pracodawcy zatrudniającego co najmniej 20 pracowników, u którego występuje konieczność rozwiązania stosunków pracy z przyczyn niedotyczacych pracowników Są to wszelkie przypadki, w których przyczyna uzasadniająca zwolnienie pracowników leżeć będzie po stronie pracodawcy. Może być to zatem przyczyna zależna od niego w całości (np. zmiany organizacyjne w poszczególnych komórkach zakładu) lub choćby w części, a nawet taka, na wystąpienie której pracodawca nie miał wpływu (np. zmiana zasad opodatkowania powodująca nieopłacalność dotychczasowej produkcji). W tych wszystkich sytuacjach będziemy mieć do czynienia z przyczynami niedotyczącymi pracownika. Przyczyną taką będzie zatem także likwidacja stanowiska pracy danego pracownika. Ustawa o zwolnieniach grupowych ma ograniczony zakres stosowania. Dotyczy bowiem jedynie takich pracodawców, którzy zatrudniają co najmniej 20 pracowników. Nie zostało tutaj wprowadzone kryterium liczby pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. Jeżeli zatem pracodawca zatrudnia pracowników na jakiejkolwiek części etatu, a tych pracowników jest więcej niż 19, objęty zostanie przepisami ustawy. Gdy pracodawca zatrudnia mniejszą ich liczbę, to wypowiedzenie umowy o pracę odbywa się na ogólnych - kodeksowych zasadach, niezależnie od przyczyny wypowiedzenia i liczby zwalnianych pracowników. Wówczas prawo do odprawy pieniężnej określonej w ustawie o zwolnieniach grupowych nie przysługuje.

W liczbie zatrudnionych, od której uzależnione jest objęcie pracodawcy przepisami ustawy, należy uwzględnić pracowników zatrudnionych na podstawie wszystkich wymienionych w kodeksie pracy umów o pracę (nie wlicza się natomiast pracowników tymczasowych oraz innych osób świadczących pracę na rzecz pracodawcy w ramach innych niż stosunek pracy stosunków prawnych, np. umów o charakterze cywilnym).

Chodzi przy tym o wszystkich pracowników pozostających w stosunku pracy bez względu na to, czy pracę tę wykonują, czy też z różnych względów (np. urlop wypoczynkowy lub bezpłatny albo zwolnienie lekarskie) faktycznie jej nie świadczą. Ustawa wymaga jedynie pozostawania pracownika w stosunku pracy, nie zaś świadczenia w momencie rozpoczynania zwolnień grupowych. Nieprawidłowo zatem postępuje pracodawca, który do liczby zatrudnionych nie wliczył dwóch pracownic przebywających na urlopach wychowawczych, i zsumował części etatów pracowników.

Art. 1 ust. 1, art. 8 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn. zm.).