Kiedy można zatrudnić osobę niepełnosprawną

doradca prawny Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych

Na podstawie przepisów art. 4 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej ustawa) do znacznego stopnia niepełnosprawności zaliczane są osoby z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolne do pracy albo zdolne do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagające, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z powyższego wynika, że zalecanym miejscem pracy dla osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym jest pracodawca zapewniający warunki pracy chronionej.

Warunki pracy chronionej to takie, które umożliwiają uzyskanie statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej. A to oznacza, że obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy odpowiadają przepisom i zasadom bhp, a także uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higienicznosanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniają wymagania dostępności do nich. Ponadto pracodawca zapewnia doraźną i specjalistyczną opiekę medyczną, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne.

Jednak przepisy ustawy o rehabilitacji przewidują pewien wyjątek od zasady zatrudniania osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności w zakładach pracy chronionej. Mianowicie na mocy art. 4 ust. 5 ustawy osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mogą być zatrudnione u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej w następujących przypadkach:

● przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej,

● zatrudnienia w formie telepracy.

Dlatego ustawodawca daje pracodawcom z otwartego rynku pracy możliwość zatrudniania osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. Wystarczy tylko, aby przystosowali ich stanowisko pracy stosownie do potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności.

Kontrolę w zakresie przystosowania stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej sprawuje Państwowa Inspekcja Pracy, która podczas przeprowadzania inspekcji u pracodawcy sprawdzi, czy stanowisko pracy takiej osoby jest odpowiednio przystosowane.

Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że osoba posiadająca orzeczenie o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności może być zatrudniona zarówno u pracodawcy zapewniającego warunki pracy chronionej, jak i u pracodawcy z otwartego rynku pracy - pod warunkiem przystosowania stanowiska pracy.

Art. 4 ust. 1 i 5 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721).