Kiedy można zwolnić słabego nauczyciela

Dla dyrektora szkoły jest to zbyt mały powód, aby zdecydował się na zwolnienie nauczyciela. Może jednak go poinformować, że jeśli błędy będą się powtarzały, to np. nie przedłuży mu umowy. Jednak taka sytuacja dotyczy tylko stażystów. W przypadku nauczyciela kontraktowego musi mu wypowiedzieć umowę i odpowiednio uzasadnić przez udokumentowanie, że pedagog ma braki wiedzy i źle uczy. Gdyby to dotyczyło nauczycieli mianowanych i dyplomowanych, dyrektor w takiej sytuacji może przeprowadzić ocenę jego pracy. Podsumowując, pomyłki nauczycieli w nauczaniu dzieci i młodzieży są często trudne do udowodnienia. Ponadto jeśli się pojawiają, nie są wystarczającym powodem do zwolnienia z pracy nauczyciela. Trzeba jednak zaznaczyć, że to w interesie gminy i dyrektora szkoły jest zatrudnianie jak najlepszej kadry. Inaczej rodzice nie będą chcieli posyłać dzieci do takiej szkoły. W efekcie źle uczący pedagodzy mogą doprowadzić nawet do likwidacji placówki oświatowej.

Art. 27 ust. 1 i 3 i art. 28 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Dyrektor szkoły nie może zwolnić nauczyciela tylko z tego powodu, że nie zaliczył postępowania lub egzaminu na kolejny stopień awansu zawodowego. Jest to indywidualna sprawa podwładnego. Jeśli chce więcej zarabiać, to ubiega się o awans. Nie można też zwolnić nauczyciela tylko dlatego, że np. od 10 lat zajmuje stanowisko nauczyciela kontraktowego. Nauczyciel jednak, jak każdy pracownik, ma obowiązek podwyższania swoich kwalifikacji przez uczestnictwo w różnego rodzaju kursach. Jeśli zatrudniony nie zdobywałby kolejnych stopni i nie uczestniczyłby w szkoleniach, dyrektor przy dokonywania oceny pracy pedagoga mógłby wystawić mu negatywną ocenę. Wcześniej musiałby to odpowiednio uzasadnić.

Art. 9c ust. 1 i 2 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

W tym przypadku nie jest konieczne zwalnianie nauczyciela bez określonych kwalifikacji. Dyrektor musi jednak wykazać, że na to stanowisko nauczycielskie nie było innych kandydatów, którzy mieli wszystkie niezbędne kwalifikacje. Wyjątek ten obejmuje stażystów. Tak więc w szczególnych przypadkach, uzasadnionych potrzebami szkoły, dopuszczalne jest nawiązanie stosunku pracy z osobą mającą wymagany poziom wykształcenia, ale niemającą przygotowania pedagogicznego. Dodatkowym warunkiem, jaki musi spełnić nowo zatrudniona osoba, jest pisemne zobowiązanie do uzyskania przygotowania pedagogicznego w trakcie odbywania stażu. W przypadku gdy nauczyciel w ciągu pierwszego roku pracy w szkole nie uzyska przygotowania pedagogicznego z przyczyn od niego niezależnych, może być z nim zawarta umowa o pracę na kolejny jeden rok szkolny. Staż wymagany do ubiegania się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego przedłuża się do czasu uzyskania przygotowania pedagogicznego.

Art. 10 ust. 3 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

O tym decyduje dyrektor szkoły. Jednak rada rodziców może się zwrócić z wnioskiem do dyrektora o dokonanie oceny pracy nauczyciela. Weryfikacja ta może być dokonywana w każdym czasie, nie wcześniej jednak niż po upływie roku od dokonania poprzedniej oceny. Z taką inicjatywą mogą wystąpić nauczyciele, kuratorium oświaty, gmina, rada szkoły lub rada rodziców. Jeśli więc rodzice złożą taki wniosek, muszą odczekać trzy miesiące, bo tyle czasu ma dyrektor na dokonanie oceny. Ma ona charakter opisowy i może być zakończona notą wyróżniającą, dobrą lub negatywną. Negatywna ocena pracy nauczyciela zatrudnionego poprzez mianowanie i na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony jest podstawą do rozwiązania z nim stosunku pracy za trzymiesięcznym wypowiedzeniem liczonym od dnia otrzymania takiego wyniku.

Art. 6a ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 5, art. 27 ust. 3 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Każdy pedagog musi nie tylko stosować się do Karty nauczyciela, lecz także respektować kodeks pracy. Do podstawowych obowiązków nauczyciela należy też przestrzeganie organizacji czasu pracy. Jeśli więc spóźnia się on na lekcje, to dyrektor może go ukarać. Wtedy może zastosować art. 108 kodeksu pracy, który dopuszcza wymierzenie pracownikowi kar: upomnienia, nagany i kary pieniężnej. Upomnienia i nagany pracodawca może udzielić podwładnemu, jeśli ten nie będzie przestrzegał ustalonej organizacji i porządku pracy w szkole. Może też ją wymierzyć, jeżeli pracownik nie będzie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych. Co więcej, kara może zostać nałożona, gdy nauczyciel nie będzie respektował przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy. Z kolei sankcja pieniężna stosowana może być m.in. w przypadku opuszczania pracy bez usprawiedliwienia lub przychodzenia do pracy pod wypływem alkoholu.

Art. 75 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

W przypadku nauczyciela kontraktowego wypowiedzenie umowy o pracę, która jest zawierana na czas nieokreślony, jest możliwe dopiero trzy miesiące przed zakończeniem roku szkolnego (do końca maja). Nauczyciel ten musiałby dopuścić się rażących uchybień i zaniedbań, jak np. bicie uczniów lub spożywanie alkoholu, aby został w trakcie roku szkolnego zwolniony dyscyplinarnie i zastąpiony innym pedagogiem. W przypadku słabych wyników pracy z uczniami lub zaangażowania w pracę dyrektorowi nie pozostaje nic innego, jak tylko czekać, aż zakończy się rok szkolny. Jeszcze trudniej jest zwolnić nauczyciela mianowanego czy dyplomowanego. W tych dwóch przypadkach udowodnienie przez dyrektora takim osobom, że słabo pracują, może zająć nawet kilka lat. Wszystko dlatego, że nauczyciele mianowani i dyplomowani podlegają szczególnej ochronie przed zwolnieniem.

Art. 27 ust. 1, art. 76 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl