Nie można dyskryminować zleceniobiorców

Państwowa Inspekcja Pracy może i powinna sprawdzać, czy firmy przestrzegają zasady równego traktowania także w przypadku zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych. Tak wynika z wystąpienia prof. Ireny Lipowicz, rzecznika praw obywatelskich, do Iwony Hickiewicz, głównego inspektora pracy (GIP).

RPO zajął się przypadkiem osoby zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej w charakterze pracownika ochrony, która została zwolniona z uwagi na swoją orientację seksualną. Zwrócił się więc w tej sprawie do właściwego okręgowego inspektora pracy. Ten uznał jednak, że ochroniarz byłby w o wiele lepszej sytuacji, gdyby miał podpisaną umowę o pracę. Wtedy chroniłyby go przepisy k.p. i to firma ochroniarska musiałaby udowodnić przed sądem, że przyczyną zwolnienia nie była dyskryminacja związana z orientacją seksualną. Jednocześnie przeprowadzona w firmie kontrola nie wykazała nieprawidłowości.

W wystąpieniu do GIP rzecznik zwrócił jednak uwagę, że w powyższym przypadku należy uwzględniać nie tylko przepisy kodeksu pracy, ale także ustawy z 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. nr 254, poz. 1700). Zakazuje ona nierównego traktowania osób fizycznych m.in. ze względu na orientację seksualną w zakresie warunków podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej lub zawodowej, w tym w szczególności w ramach stosunku pracy albo pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej. Oznacza to, że ustawa ta obejmuje także pozapracownicze formy zatrudnienia. Wprowadza ona też konstrukcję odwróconego ciężaru dowodu, co oznacza, że w przypadku złożenia pozwu i uprawdopodobnienia zarzutu dyskryminacji w opisanej sprawie to firma ochroniarska musiałaby wykazać, że przyczyną zwolnienia nie była orientacja seksualna.

Jednocześnie RPO przypomina, że podstawowymi zadaniami PIP są m.in. kontrola przestrzegania prawa pracy, w tym przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej, czyli wykonywania pracy lub świadczenia usług na podstawie umów cywilnoprawnych. Dlatego w jego opinii inspekcja może nadzorować przestrzeganie przepisów także w zakresie zawierania, ustalania warunków oraz rozwiązywania umów cywilnoprawnych, na podstawie których świadczona jest praca, w tym także uprawnień określonych w ustawie o równym traktowaniu.

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl