Dyskryminacja tylko ze względu na istotną cechę

Nie każde różnicowanie warunków pracy poszczególnych osób narusza zasadę równego traktowania w zatrudnieniu. Stanie się tak, jeśli pracownik jest dyskryminowany ze względu na istotną cechę, np. wiek, płeć, nosicielstwo wirusa HIV czy stan cywilny.

Tak wynika z orzeczenia Sądu Najwyższego z 2 października 2012 r. W rozpatrywanej sprawie pracownik techniczny szpitala został przejęty przez firmę, która wygrała przetarg na świadczenie tego typu usług dla tej placówki. Z pracownikiem zawarto nową umowę, która zmieniła sposób jego wynagradzania - ze stawki miesięcznej na godzinową. Pracownik otrzymał jednak niższą stawkę niż inne przejęte osoby. Dlatego przed sądem I instancji domagał się odszkodowania z tytułu nierównego traktowania. Ten przyznał zatrudnionemu odszkodowanie. Sąd II instancji podtrzymał to stanowisko, uznając, że skoro katalog przyczyn dyskryminacji zawarty w art. 11³ kodeksu pracy (k.p.) ma charakter otwarty, jest nią każdy przejaw nierówności, chyba że pracodawca wykaże, że nierówne traktowanie zatrudnionych było uzasadnione.

Z interpretacją tą nie zgodziła się strona pozwana i złożyła skargę kasacyjną. Podkreśliła w niej, że przesądzono o naruszeniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu, pomimo że w omawianej sprawie nie wskazano kryterium dyskryminacji (czyli cechy ze względu na którą dany pracownik lub grupa zatrudnionych są gorzej traktowani).

SN uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uznał, że dyskryminacją nie jest każde różnicowanie warunków pracy zatrudnionych bez względu na stosowane przez pracodawcę kryterium. To, że zawarty w k.p. katalog przyczyn nierównego traktowania ma charakter otwarty i wskazuje jedynie przykładowe kryteria (np. płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię czy narodowość), nie oznacza, że różnicowanie sytuacji pracowników ze względu na jakąkolwiek cechę prowadzi do dyskryminacji. Ze względu na wagę wymienionych w przepisie kryteriów cecha taka musi być istotna. Jako przykłady przyczyn, które nie zostały wskazane w k.p., a ze względu na swoją doniosłość mogą stanowić przyczynę dyskryminacji, SN wskazuje np. stan cywilny, nosicielstwo wirusa HIV, a w niektórych przypadkach także wygląd zatrudnionego. Sąd jednoznacznie podkreślił, że jeśli różnicowanie warunków pracy poszczególnych osób następuje ze względu na mało istotną cechę, nie dochodzi do dyskryminacji na podstawie art. 11³ oraz całego rozdziału IIa działu I k.p. (równe traktowanie w zatrudnieniu).

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl

Wyrok SN z 2 października 2012 r., sygn. akt II PK 82/12.