Jak zatrudnić stażystę za pieniądze z Funduszu Pracy

Staż jest swoistą formą świadczenia pracy przez bezrobotnego, bez zawierania jednak przez niego umowy z podmiotem, na rzecz którego pracę tę wykonuje. Pozwala z jednej strony zaistnieć osobom bezrobotnym na rynku pracy, często będąc przy tym pierwszą okazją do nabycia przez nich umiejętności wykonywania pracy. Z drugiej strony dla pracodawcy jest to okazja do gruntownego sprawdzenia przydatności danej osoby do dalszego zatrudnienia, bez zaciągania szczególnie silnego zobowiązania. Nie bez znaczenia jest też, że dla pracodawcy praca stażysty oznacza znaczne zmniejszenie kosztów niż w przypadku wykonywania jej przez osobę w pełni opłacaną ze środków firmy.

Zasady organizacji stażu określa przede wszystkim art. 53 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych. W rozporządzeniu tym określono m.in. treść wniosku o zorganizowanie stażu składanego do działającego w imieniu starosty dyrektora powiatowego urzędu pracy. W urzędzie pracy można również uzyskać informacje dotyczące możliwości uzyskania stażysty.

Umowa i program stażu

Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z pracodawcą, według programu określonego w umowie. Przy ustalaniu programu powinny być uwzględnione predyspozycje psychofizyczne i zdrowotne, poziom wykształcenia oraz dotychczasowe kwalifikacje zawodowe bezrobotnego. Program powinien określać:

● nazwę zawodu lub specjalności, której program dotyczy;

● zakres zadań wykonywanych przez bezrobotnego;

● rodzaj uzyskiwanych kwalifikacji lub umiejętności zawodowych;

● sposób potwierdzenia nabytych kwalifikacji lub umiejętności zawodowych;

● opiekuna osoby objętej programem stażu.

Uprawnienie do stażu

Możliwość skierowania na staż dotyczy następujących osób:

● bezrobotnych do ukończenia 25 roku życia - na okres do 12 miesięcy,

● bezrobotnych w okresie do 12 miesięcy od dnia określonego w dyplomie, świadectwie itp. dokumencie (np. zaświadczeniu z dziekanatu) poświadczającym ukończenie szkoły wyższej, którzy nie ukończyli 27 roku życia - na okres do 12 miesięcy,

● bezrobotnych znajdujących się w szczególnej sytuacji na rynku pracy - na okres do 6 miesięcy.

Bezrobotni będący w szczególnej sytuacji na rynku pracy to (poza bezrobotnymi do 25 roku życia):

● bezrobotni długotrwale albo po zakończeniu realizacji kontraktu socjalnego,

● kobiety, które nie podjęły zatrudnienia po urodzeniu dziecka,

● bezrobotni powyżej 50 roku życia,

● bezrobotni bez kwalifikacji zawodowych, bez doświadczenia zawodowego lub bez wykształcenia średniego,

● bezrobotni samotnie wychowujący co najmniej jedno dziecko do 18 roku życia,

● bezrobotni, którzy po odbyciu kary pozbawienia wolności nie podjęli zatrudnienia,

● bezrobotni będący osobami niepełnosprawnymi.

Miejsce odbywania stażu

Organizatorami stażu mogą być: pracodawcy, rolnicze spółdzielnie produkcyjne oraz pełnoletnie osoby fizyczne, zamieszkujące i prowadzące na terytorium RP, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym obejmującym obszar użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub prowadzącej dział specjalny produkcji rolnej.

Przepisy określają maksymalną liczbę stażystów jednocześnie odbywających staż:

● u organizatora stażu, który jest pracodawcą, staż mogą odbywać jednocześnie bezrobotni w liczbie nieprzekraczającej liczby pracowników zatrudnionych u tego pracodawcy w dniu składania wniosku w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy;

● u organizatora stażu, który nie jest pracodawcą, staż może odbywać jednocześnie jeden bezrobotny.

Wypłata stypendium

W trakcie stażu bezrobotnemu przysługuje stypendium. Pracodawca nie ponosi jego kosztów, wypłaca je powiatowy urząd pracy, który także nalicza i opłaca składki na ubezpieczenia społeczne od tego stypendium.

W 2009 roku wysokość stypendium w okresie odbywania stażu wynosi:

● 773 zł w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 maja 2009 r.;

● 791 zł w okresie od 1 czerwca 2009 r. do 31 grudnia 2009 r.

Stypendium przysługuje w niezmienionej wysokości także za dni niezdolności do pracy.

Przyznanie stypendium na okres stażu jest automatycznie powiązane ze skierowaniem na staż. Decyzja o przyznaniu stypendium dla bezrobotnych skierowanych na staż nie ma charakteru uznaniowego co do jego wysokości i przy jej podejmowaniu nie mogą być brane pod uwagę żadne inne przesłanki niż wynikające z przepisów ustawy (wyrok WSA w Gdańsku z 29 stycznia 2009 r., III SA/Gd 387/08, niepubl.).

Obowiązki pracodawcy

Podmiot, który przyjął stażystę, nie ma w związku z tym żadnych stałych kosztów, a jedyne jego obciążenie finansowe to koszty przeszkolenia bhp i ppoż. w zakresie wynikającym z pracy, którą stażysta ma wykonywać (na takich samych zasadach jak szkolenia pracowników), bądź ewentualnie inne koszty związane z bhp (np. napoje chłodzące).

Koszty badań lekarskich mających określić zdolność do wykonywania danej pracy finansowane są już zaś z Funduszu Pracy, a przeprowadzane na wniosek powiatowego urzędu pracy. Powiatowy urząd pracy dokonuje wszelkich spraw księgowych związanych z wypłatą stypendium (zaliczki na podatek dochodowy, składki na ubezpieczenia społeczne, wystawienie PIT-u itp.).

Czas pracy i dni wolne

Stażyści doczekali się wreszcie regulacji dotyczącej ich czasu pracy. Do dnia wejścia w życie wskazanego na wstępie rozporządzenia powstawały w tym zakresie pewne problemy, związane np. z wykonywaniem pracy w godzinach nadliczbowych i następnie jej rozliczaniem.

Obecnie czas pracy tych osób nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo, a jeżeli są niepełnosprawnymi o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.

Co do zasady zakazane jest zatrudnianie stażystów:

● w niedziele i święta, w porze nocnej,

● w systemie pracy zmianowej,

● w godzinach nadliczbowych.

Przy czym starosta może wyrazić zgodę na realizację stażu w niedziele i święta, w porze nocnej lub w systemie pracy zmianowej, o ile charakter pracy w danym zawodzie wymaga takiego rozkładu czasu pracy. Zgoda nie może dotyczyć już jednak pracy w godzinach nadliczbowych, co wprost wynika z przyjętej w przepisach prawa pracy konstrukcji pracy w nadgodzinach jako pracy wyjątkowej, nieplanowanej.

Bezrobotnemu odbywającemu staż przysługuje prawo do okresów odpoczynku na zasadach przewidzianych dla pracowników. Na wniosek bezrobotnego odbywającego staż pracodawca jest obowiązany do udzielenia dni wolnych w wymiarze 2 dni za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy. Za dni wolne przysługuje stypendium.

Wolnych dni powinno się udzielać w dniach, które są dla stażysty dniami pracy. Nie stosujemy tutaj zasady obowiązującej w stosunku do urlopów wypoczynkowych - udzielania ich w wymiarze godzinowym. Dni wolne należy wykorzystać w naturze do końca stażu - za ostatni miesiąc odbywania stażu pracodawca jest obowiązany udzielić dni wolnych przed upływem terminu zakończenia stażu.

Ważne

Przedsiębiorcy, którzy nie zatrudniają pracowników, mają prawo korzystać z pracy stażystów

Obowiązki podmiotu zatrudniającego stażystę

Organizator stażu:

● zapoznaje bezrobotnego z programem stażu;

● zapoznaje bezrobotnego z jego obowiązkami oraz uprawnieniami;

● zapewnia bezrobotnemu bezpieczne i higieniczne warunki odbywania stażu na zasadach przewidzianych dla pracowników;

● zapewnia bezrobotnemu profilaktyczną ochronę zdrowia w zakresie przewidzianym dla pracowników;

● szkoli bezrobotnego na zasadach przewidzianych dla pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych oraz zapoznaje go z obowiązującym regulaminem pracy;

● przydziela bezrobotnemu, na zasadach przewidzianych dla pracowników, odzież i obuwie robocze, środki ochrony indywidualnej oraz niezbędne środki higieny osobistej;

● zapewnia bezrobotnemu, na zasadach przewidzianych dla pracowników, bezpłatne posiłki i napoje profilaktyczne;

● niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, informuje starostę o przypadkach przerwania odbywania stażu, o każdym dniu nieusprawiedliwionej nieobecności bezrobotnego oraz o innych zdarzeniach istotnych dla realizacji programu;

● niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, po zakończeniu realizacji programu stażu wydaje bezrobotnemu opinię o przebiegu stażu;

● dostarcza staroście w terminie 5 dni po zakończeniu każdego miesiąca stażu listę obecności podpisywaną przez bezrobotnego.

Kiedy staż może być przerwany

● nieusprawiedliwionej nieobecności podczas więcej niż jednego dnia pracy,

● naruszenia podstawowych obowiązków określonych w regulaminie pracy,

● stawienia się do pracy w stanie wskazującym na spożycie alkoholu, narkotyków lub środków psychotropowych albo spożywania ich na stanowisku pracy.

Przykład: Dni wolne tylko na wniosek

Pracownik nie wykorzystał w trakcie stażu przysługujących mu dni wolnych. Po zakończeniu stażu zwrócił się do pracodawcy o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane dni wolne. Pracodawca odmówił bo do dni wolnych przysługujących w trakcie odbywania stażu nie mają zastosowania przepisy dotyczące wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w zamian za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Dni wolne (dwa dni za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu) mogą być udzielone tylko w trakcie stażu. Stażysta chcący skorzystać z tego uprawnienia musi złożyć do pracodawcy wniosek w tej sprawie.

Marek Rotkiewicz

gp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 53 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz.U. nr 142, poz. 1160).