Czy można zmienić zakres obowiązków

Niedopuszczalna jest praktyka wręczania w czasie trwania stosunku pracy nowego (zmienionego) zakresu obowiązków przewidującego takie obowiązki pracownika, które wykraczają poza rodzaj pracy (stanowisko) określone w umowie o pracę. Pracodawca nie może w ten sposób (poprzez zamieszczanie w zakresie czynności dodatkowych obowiązków pracownika) zmieniać rodzaju pracy jako elementu treści stosunku pracy. Może to tylko nastąpić za pisemną zgodą pracownika (tzw. aneks do umowy) lub przez zastosowanie wypowiedzenia zmieniającego. Jeśli pracodawca - bez jednoznacznej zgody pracownika - wprowadziłby takim zakresem obowiązki wykraczające poza umówiony rodzaj pracy, to pracownik może (co do zasady) odmówić ich wykonania. Zgodnie bowiem z art. 100 par. 1 k.p. pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, ale pod warunkiem, że nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę.

Jeśli pracownik nie podpisze nowego zakresu obowiązków, a pracodawca ukarze go karą porządkową, to pracownik będzie mógł wnieść sprzeciw do pracodawcy, a w przypadku nieuwzględnienia tego sprzeciwu - odwołanie do sądu pracy, który oceni zgodność z prawem działania pracodawcy

W przypadku wątpliwości co do tego, czy nastąpiła w rzeczywistości (przez zmianę zakresu obowiązków pracownika) zmiana stanowiska pracy, pracownik może wystąpić z powództwem opartym na art. 189 k.p.c. W myśl tego przepisu powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Pracownik będzie mógł w ten sposób żądać ustalenia treści stosunku pracy w zakresie rodzaju pracy (stanowiska), którą jest zobowiązany wykonywać w ramach umowy o pracę. Jak wskazał bowiem Sąd Najwyższy w wyroku z 5 maja 2002 r. (I PKN 629/01, OSNP 2004/11/194), pracownik ma interes prawny w ustaleniu rzeczywistej treści realizowanego stosunku pracy, jeżeli dochodzone ustalenie ma charakter niemajątkowy lub wynikające z niego roszczenia majątkowe mogą powstać dopiero w przyszłości.