Nie wszystkie uprawnienia pracownicze przysługują byłemu rolnikowi

Staż pracowniczy obejmuje nie tylko zatrudnienie na podstawie stosunku pracy, ale także inne okresy, które na mocy odrębnych ustaw lub przepisów zakładowych są do niego zaliczane. Przykładem takiego okresu jest praca w indywidualnym gospodarstwie rolnym.

Z uwagi na specyfikę i charakter pracy rolniczej uregulowanie jej skutków wywieranych w sferze uprawnień pracowniczych okazuje się niezbędne. Bez konkretnej regulacji prawnej praca w gospodarstwie rolnym, odmienna od zatrudnienia pracowniczego, rzadko bowiem byłaby okresem zaliczanym do stażu pracowniczego. Uregulowanie tych kwestii w odrębnym akcie prawnym stwarza zaś przejrzystą sytuację, kiedy działalność rolniczą trzeba wziąć pod uwagę w zakresie uprawnień ze stosunku pracy.

O tym, czy pracę byłego rolnika można wliczyć do stażu pracowniczego, rozstrzygają przepisy prawa obowiązujące pracodawcę w zakresie danego uprawnienia, stanowiące o zaliczaniu okresów pracy w innych zakładach pracy. Należy bowiem przypomnieć, że pojęcie pracy w gospodarstwie rolnym zostało zrównane z pracą wykonywaną w innych zakładach pracy, ale z pewnymi wyjątkami.

Wliczanie okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jest zatem możliwe wówczas, gdy przepisy prawa dopuszczają wliczanie okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy. Przepisami tymi są zarówno akty prawne, takie jak ustawy i przepisy wykonawcze, jak również układy zbiorowe pracy oraz zakładowe regulaminy wynagradzania.

Ustawodawca nie zalicza do stażu pracowniczego każdej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, lecz tylko taką, która spełnia określone w niej warunki. Przede wszystkim, aby praca taka była wliczana do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, musi ona przypadać na okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka.

Ponadto zaliczeniu do stażu pracowniczego podlegają przypadające przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16. roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem, a także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Do stażu pracowniczego zalicza się okresy:

prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub praca w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka,

przypadające przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16. roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem,

przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Nie w każdym przypadku okres pracy rolniczej będzie miał jednak znaczenie w zakresie uprawnień pracowniczych. Niektóre bowiem prawa pracownika zostały powiązane jedynie z okresem zatrudnienia u danego pracodawcy (okres wypowiedzenia, odprawa pośmiertna dla członków rodziny zmarłego pracownika, odprawa pieniężna przysługująca z tytułu utraty pracy) lub stażem w danej branży. W tych przypadkach okresy pracy rolniczej nie podlegają wliczeniu do stażu.

Podobnie przedstawia się sytuacja w zakresie prawa do urlopu wypoczynkowego lub gdy pracownik nabywa jakieś świadczenie z upływem określonego czasu. Ustawodawca nie wlicza bowiem okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do okresu zatrudnienia, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego lub innego świadczenia przysługującego z upływem roku pracy lub okresu krótszego niż jeden rok.

Praca w gospodarstwie rolnym musi być przez pracownika udokumentowana i to w formie przewidzianej przez przepisy prawa. W tym celu pracownik powinien udać się do właściwego urzędu gminy po stosowne zaświadczenie. Urząd zaś na wniosek osoby zainteresowanej obowiązany jest wydać taki dokument, stwierdzając w nim okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym.

W przypadku gdy urząd gminy nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie takiego zaświadczenia, zawiadamia o tym zainteresowanego na piśmie. W takiej sytuacji istnieje możliwość udowodnienia okresów pracy rolniczej zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne.