Datą przejścia zakładu pracy jest faktyczne przejęcie przez nowego pracodawcę mienia

Ewa F. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w spółdzielni pracy. W 2006 roku spółdzielnia została postawiona w stan likwidacji, a jej pracownicy mieli zostać zwolnieni w trybie zwolnień grupowych. 24 października 2006 r. na kilka dni przed rozwiązaniem stosunku pracy w spółdzielni Ewie F. zaproponowano zatrudnienie na czas określony w spółce cywilnej. Warunkiem zatrudnienia było przedstawienie świadectwa pracy ze spółdzielni oraz nieżądanie odprawy w trybie zwolnień grupowych. Wspólnikami spółki były osoby dotychczas kierujące spółdzielnią. 31 października nowa spółka zawarła z likwidowaną spółdzielnią umowę dzierżawy części pomieszczeń spółdzielni. Pracownica Ewa F. zaczęła pracę 2 listopada, a 14 grudnia spółka cywilna nabyła majątek spółdzielni. Ewa F. wystąpiła o ustalenie, że pozostaje pracownikiem na podstawie umowy na czas nieokreślony, albowiem spółka na podstawie art. 23¹ par. 1 k.p. kontynuuje byt poprzedniego pracodawcy.

Sąd Rejonowy oddalił powództwo. Uznał, że umowa o pracę między Ewą F. a spółdzielnią została rozwiązana 31 października 2006 r., a następnie 2 listopada 2006 r. Ewa F. zawarła nową umowę o pracę ze spółką cywilną, która nabyła spółdzielnię na podstawie umowy sprzedaży dopiero 14 grudnia 2006 r. Dlatego też Ewa F. nie została przejęta przez nowego pracodawcę w rozumieniu art. 2¹ par. 1 k.p. Sąd wskazał, że przejęciu z mocy prawa przez nowego pracodawcę podlegają tylko ci pracownicy, którzy są zatrudnieni w zakładzie pracy w chwili jego przejścia na nowego pracodawcę. Sąd stwierdził, iż rozwiązanie umowy o pracę przez spółdzielnię a następnie zawarcie nowej umowy ze spółką nie stanowiło obejścia prawa. Pracownica Ewa F. wiedziała, że warunkiem zawarcia nowej umowy jest zakończenie starej pracy - i godziła się na to.

Ewa F. zaskarżyła ten wyrok apelacją.

Sąd okręgowy oddalił apelację. Stwierdził, iż nawet przyjmując, że do przejścia zakładu pracy doszło na podstawie umowy dzierżawy zawartej 31 października 2006 r., która zaczęła obowiązywać 1 listopada 2006 r., to w tej dacie Ewa F. nie była już zatrudniona przez dotychczasowego pracodawcę, ponieważ jej stosunek pracy ustał 31 października 2006 r.

Wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną.

Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 23¹ par. 1 k.p., w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Zmiana pracodawcy nie uzasadnia rozwiązania stosunków pracy z pracownikami ani pogorszenia ich warunków pracy. Jednak, zgodnie z treścią tego przepisu, nie jest możliwe objęcie pracownika ochroną, jeżeli przed przejściem zakładu pracy na innego pracodawcę dotychczasowy stosunek pracy został skutecznie rozwiązany. Dlatego należało przeanalizować cel zawarcia porozumienia o rozwiązaniu stosunku pracy oraz zawarcia umowy o pracę między nią a spółką na innych warunkach. Sąd Najwyższy wskazał, że nie można w takiej sytuacji wykluczyć przypuszczenia, że celem takiego działania było skłonienie pracowników spółdzielni do przyjęcia gorszych warunków. Sąd ponownie rozpoznający sprawę musi też rozważyć, czy rozwiązanie umowy ze spółdzielnią w drodze porozumienia było dobrowolne. Brak dobrowolności może mieć znaczenie dla oceny, czy zawarcie porozumienia o rozwiązaniu stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą nie miało na celu obejścia skutków wynikających z art. 23¹ k.p. albo nie naruszało zasad współżycia społecznego. Nadto Sąd Najwyższy wskazał, że datą przejścia zakładu pracy jest data faktycznego przejęcia przez nowego pracodawcę mienia, majątku i zadań, a nie data formalnego zawarcia umowy, na podstawie której dochodzi do przejęcia zakładu pracy.

Maria Sankowska

dgp@infor.pl