Spadkobiercom przysługują akcje po zmarłym pracowniku

W razie śmierci pracownika, uprawnionego do nieodpłatnego uzyskania akcji prywatyzowanego przedsiębiorstwa, prawo do ich otrzymania nabywają spadkobiercy zmarłego.

Walenty G. był zatrudniony w Mazowieckich Zakładach Rafineryjnych i Petrochemicznych, a następnie w Petrochemii P. Z tego tytułu był uprawniony do nieodpłatnego nabycia akcji komercjalizowanego przedsiębiorstwa. Jego umowa o pracę wygasła z powodu śmierci. Spadek po Walentym G. nabyła jego żona i dzieci. W dniu 3 lipca 1997 r. spadkobiercy złożyli oświadczenie o zamiarze nabycia akcji po zmarłym. Pracownicy przedsiębiorstwa odmówili, tłumacząc, że prawo do nabycia akcji nie przysługuje spadkobiercom pracowników zmarłych przed złożeniem oświadczeń o zamiarze nabycia akcji. Z powodu tej odmowy spadkobiercy złożyli reklamację do prezesa Zarządu Petrochemii P., który jej nie uwzględnił. W uzasadnieniu wskazał, że dla powstania uprawnienia do dziedziczenia akcji konieczne było złozenie we właściwym terminie oświadczenia przez zmarłą osobę uprawnioną do nabycia akcji. Z tego powodu osoby zmarłe przed wejściem w życie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych nie są traktowane jako uprawnione do nieodpłatnego nabycia akcji. W związku z tym nie ma mowy o dziedziczeniu tego uprawnienia.

W ocenie sądu rejonowego nienależyte wykonanie zobowiązania w zakresie działań pozwanego przedsiębiorstwa polegało na wprowadzeniu spadkobierców w błąd poprzez wskazanie nietrafnej interpretacji przepisów wspomnianej ustawy. Zdaniem sądu prawo do akcji wygasło, jednak spadkobiercy mogą dochodzić odszkodowania wskutek zawinionego działania przedsiębiorstwa na podstawie art. 471 k.c.

Sąd okręgowy oddalił apelację pozwanego przedsiębiorstwa, wskazując, że było ono zobowiązane do przyjecia oświadczenia spadkobierców. Obowiązek ten wynikał wprost z par. 8 ust. 6 rozporzadzenia ministra skarbu państwa z 3 kwietnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad podziału uprawnionych pracowników na grupy, ustalania liczby akcji przypadających na każdą z tych grup oraz trybu nabywania akcji przez uprawnionych pracowników. Skargę kasacyjną złożyło przedsiębiorstwo. Została ona oddalona przez Sąd Najwyższy.

Zdaniem SN odpowiedzialność za utratę przez uprawnionego pracownika prawa do akcji, będącą następstwem niewłaściwego wykonania obowiązków przez podmioty, do których należało przeprowadzenie procesu nieodpłatnego zbywania akcji, jest odpowiedzialnością kontraktową, której podstawę stanowi art. 471 k.c.

Stosownie do art. 36 ust. 1 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji uprawnionym pracownikom przysługuje prawo do nieodpłatnego nabycia akcji objętych przez Skarb Państwa w dniu wpisania spółki do rejestru. Warunkiem skorzystania z tego prawa jest złożenie przez uprawnionych pracowników pisemnego oświadczenia o zamiarze nabycia akcji, a niezłożenie tego oświadczenia powoduje utratę prawa do nieodpłatnego nabycia akcji.