Ochrona przed zwolnieniem zależy od rejestracji związku zawodowego

Powód był zatrudniony u pozwanego pracodawcy na czas nieokreślony od 15 stycznia 2008 r. do 28 lutego 2009 r. jako doradca zarządu. 31 lipca 2008 r. wszedł on w skład komitetu założycielskiego międzyzakładowej organizacji związkowej. Wtedy też przyjęto uchwałę, która objęła pracownika ochroną przed zwolnieniem. Poinformowano też o tym pracodawcę. Natomiast 12 sierpnia 2008 r. złożono wniosek o rejestrację organizacji związkowej. Sąd zwrócił go w grudniu 2008 r. ze względu na braki formalne.

12 listopada 2008 r. powód otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę. Jako przyczynę zwolnienia wskazano likwidację stanowiska pracy doradcy.

Pracownik odwołał się do sądu pierwszej instancji, który ustalił, że likwidacja stanowiska pracy powoda była pozorna i sprowadzała się do zmiany jego nazwy. Jednocześnie wypowiedzenie było bezprawne, bo powód był pracownikiem szczególnie chronionym.

W ciągu sześciu miesięcy od uchwały o utworzeniu związku zawodowego oraz komitetu założycielskiego (od 31 lipca 2008 r.) przysługiwała mu ochrona z art. 32 ust. 7 ustawy o związkach zawodowych (do zwolnienia konieczna była zgoda zarządu związku). Pracownik został przywrócony do pracy z prawem do wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez pracy.

Od tego wyroku odwołał się pracodawca, a sąd II instancji uwzględnił jego apelację. Zatrudniającemu nie przedstawiono bowiem dokumentów potwierdzających, że zarówno organizacja, jak i komitet założycielski zostały powołane przez osoby do tego uprawnione. Dlatego pracownikowi przyznano jedynie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy (nie więcej niż za 1 miesiąc), a nie za cały czas pozostawania bez pracy.

Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego. Ten odrzucił kasację złożoną przez pracownika, uznając, że prawo do ochrony zatrudnienia dla działacza związkowego nie wynika z samego wskazania go w uchwale, lecz z tego, że członek komitetu założycielskiego reprezentuje utworzony związek zawodowy. Źródłem ochrony nie jest uchwała komitetu założycielskiego wskazująca nie więcej niż trzech pracowników chronionych, jeżeli nie powstał związek zawodowy, czyli gdy uchwały o jego utworzeniu nie podjęło co najmniej 10 osób uprawnionych do tworzenia związku.

To, że sprawdzenie warunków faktycznych i prawnych powstania związku zawodowego należy do sądu rejestrowego, nie oznacza, że pracownikowi przysługuje bezwzględna ochrona zatrudnienia przez okres 6 miesięcy od utworzenia komitetu założycielskiego. Traci on ochronę przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem stosunku pracy, gdy wniosek został złożony, lecz wskutek nieuzupełnienia braków formalnych został przez sąd rejestrowy zwrócony.

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl

Wyrok Sądu Najwyższego z 15 września 2011 r., sygn. akt II PK 54/11.