Trzynastki na ostatniej prostej

Od wyroku Trybunału Konstytucyjnego, uznającego za niezgodne z ustawą zasadniczą przepisy wykluczające możliwość nabycia prawa do trzynastki w przypadku osób przebywających na urlopach macierzyńskich minął już blisko rok. Mimo to dopiero w upływającym kwartale, już po wypłaceniu dodatkowych wynagrodzeń rocznych, nabrały tempa prace nad nowelizacją ustawy.

Na szczęście bardziej zaawansowane są prace nad uchwaleniem rządowego projektu nowelizacji ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym. Dlaczego właśnie ten projekt powinien zostać uchwalony? Bo, w przeciwieństwie do oczekującego na rozpatrzenie projektu senackiego, w sposób kompleksowy - choć daleki od doskonałości - rozwiązuje problem, na który zwrócił uwagę w swoim wyroku TK.

Gdyby został uchwalony projekt senacki, mielibyśmy do czynienia z prostym uzupełnieniem art. 2 ust. 3 pkt 6 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym o jeszcze jeden podpunkt dotyczący wyłącznie urlopu macierzyńskiego. W efekcie nowe przepisy uwzględniałyby jedynie uprawnienia matek, i to korzystających ze "zwykłego macierzyńskiego".

Tymczasem brak uwzględnienia uprawnień rodziców adopcyjnych czy ojców mógłby spowodować kolejną kolizję z regułami konstytucyjnymi.

Teraz - być może - uda się tego uniknąć. Nowelizacja przewiduje bowiem, że uprawnień do trzynastek nie będą pozbawione nie tylko te pracownice, które urodziły dzieci i korzystając z urlopu macierzyńskiego były nieobecne w pracy ponad 6 miesięcy, lecz także matki korzystające z dodatkowego urlopu macierzyńskiego, rodzice przebywających na urlopach na prawach urlopu macierzyńskiego, wreszcie korzystających z urlopów ojcowskich.

Dodatkowo ustawodawca uwzględnił również tradycyjny poślizg legislacyjny - przepisy miały wejść w życie w styczniu br. Jest szansa, że nowelizacja pojawi się w Dzienniku Ustaw przed wakacjami, a więc co najmniej o 3 miesiące za późno. Praktyka w przypadku wypłat trzynastek w bieżącym roku była różna - część jednostek, idąc z duchem orzeczenia TK, wypłaciła je pracownicom korzystającym z urlopów macierzyńskich. A część wstrzymała się z wypłatą, ryzykując potencjalne procesy sądowe z własnymi pracownikami.

Nowelizacja stawia jednak sprawę jasno: wynagrodzenie roczne niewypłacone w I kwartale br. pracownikom korzystającym z uprawnień rodzicielskich i mającym prawo do trzynastek mimo nieprzepracowania 6 miesięcy, należy zapłacić w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji. Wszyscy będą musieli więc wypłacić trzynastki uprawnionym matkom i ojcom, ale za to nie będzie wątpliwości co do gospodarowania środkami i ryzyka przegranych procesów. A te oznaczałyby wypłatę nie tylko zaległych wynagrodzeń rocznych, lecz także odsetek.

Niestety nowelizacja nie rozwiązuje wielu innych problemów, na jakie napotykają służby kadrowe i płacowe w jednostkach budżetowych, zobowiązanych do wypłaty trzynastek. Przy okazji nowelizacji można byłoby doprecyzować wreszcie, co oznacza pojęcie "okresu przepracowanego". Do tej pory wyjaśnieniem tej kwestii zajmowała się wyłącznie praktyka sądowa, w co najmniej kilku orzeczeniach Sąd Najwyższy próbował - z różnym skutkiem - sformułować wyjaśnienie tego pojęcia. Tymczasem wobec kompletnego braku definicji legalnej i odniesień, choćby do innych aktów prawnych, skazani jesteśmy na sądową kazuistykę w tej kwestii. A jest ona przecież kluczowa dla istotnego uprawnienia pracowniczego, mającego konkretny wymiar finansowy. Wypadałoby więc apelować do ustawodawcy, aby wreszcie uporządkował i doregulował problematykę dodatkowych wynagrodzeń rocznych - jeżeli zamierza to uprawnienie utrzymać.

Nowelizacja nie rozwiązuje wielu innych problemów, na jakie napotykają służby kadrowe i płacowe w jednostkach budżetowych, zobowiązanych do wypłaty trzynastek

@RY1@i02/2013/113/i02.2013.113.21700020b.802.jpg@RY2@

Michał Culepa specjalista z zakresu prawa pracy

Michał Culepa

specjalista z zakresu prawa pracy