Zasady ustalania urlopów t r afią do ustawy

Od czasu uchwalenia obowiązującej konstytucji upłynęło już ponad 15 lat. Jednak przez ten czas kolejne rządy nie zmieniły przepisów upoważniających do wydawania rozporządzeń na podstawie kodeksu pracy (k.p.). Większość z nich jest niezgodna z ustawą zasadniczą. Może być to spory kłopot dla pracodawców i pracowników. Nieprawidłowe przepisy ustawy oraz wydane na ich podstawie akty wykonawcze może bowiem kwestionować Trybunał Konstytucyjny. Uchylenie przepisów k.p. przez TK bywało problemem już w przeszłości. Tak stało się w przypadku art. 103 kodeksu dotyczącego zasad ułatwiania przez pracodawców podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracowników. Po utracie mocy obowiązującej przez ten przepis i wydane na jego podstawie rozporządzenie w 2010 r. rząd nie zdążył z wprowadzeniem nowych regulacji, a pracodawcy i pracownicy na przepisy czekali kilka miesięcy.

Pierwszy krok

Resort pracy zapowiada, że będzie kolejno, etapami, zmieniać wadliwe przepisy. W ślad za zmianą upoważnień mają zostać wydane nowe akty wykonawcze do k.p. Jednocześnie ma do niego trafić część przepisów z rozporządzeń do ustawy. Takiego rozwiązania nie pochwalają jednak eksperci.

- Kodeks pracy z założenia jest aktem określającym pewne ogólne zasady. Pozostałe szczegółowe przepisy słusznie znalazły się w rozporządzeniach. Nie wyobrażam sobie sytuacji, gdy znaczna ich część stanie się integralną częścią k.p.. Tak szerokie zmiany sprawią, że kodeks będzie jeszcze mniej czytelny niż obecnie - mówi prof. Marcin Zieleniecki z Uniwersytetu Gdańskiego, ekspert NSZZ "Solidarność".

Jego zdaniem już dziś kodeks nie jest przyjazny ani dla pracodawcy, ani pracowników, którzy na co dzień są zobowiązani do jego stosowania.

- Resort pracy powinien zmierzać w odwrotnym kierunku i starać się, by jak najwięcej przepisów pozostało w rozporządzeniach. Należy wiec skupić się na prawidłowej konstrukcji delegacji ustawowych. Trybunał Konstytucyjny nie zabronił przecież stosowania rozporządzeń - wskazuje prof. Jerzy Wratny, ekspert Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych, były członek Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Pracy.

Urlopy w ustawie

Pierwsze propozycje zmian w kodeksie pracy już zostały opublikowane. Na podstawie projektu nowelizacji zmienione zostaną art. 173 i 297 k.p. W kodeksie pracy mają się znaleźć szczegółowe zasady udzielania wypoczynku. Nowe przepisy ustawowe będą dotyczyć sposobu ustalania wymiaru urlopu proporcjonalnego, w przypadku gdy pracownik w danym roku nabywa prawo do wypoczynku w wyższym wymiarze, a także zasad jego wymiaru, w sytuacji gdy okresy nieobecności zatrudnionego w pracy nie obejmują pełnych miesięcy.

Kodeks będzie przewidywać, że urlop proporcjonalny wchodzi w grę wtedy, gdy okres nieobecności w pracy trwa co najmniej miesiąc (w celu sumowania krótszych okresów absencji przyjmuje się, że okres ten trwa 30 dni). Do k.p. przeniesiony zostanie także przepis, zgodnie z którym wymiar urlopu proporcjonalnego w roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył prawo do wypoczynku w wyższym wymiarze, ustala się, uwzględniając ten wyższy wymiar.

W kodeksie pracy znajdzie się również regulacja udzielania urlopu wypoczynkowego w razie jego przesunięcia na inny termin. Pracodawca będzie go udzielał w terminie uzgodnionym z pracownikiem.

Pensja do kodeksu

Do ustawy trafi także lista składników pensji, które nie są uwzględniane przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego i ekwiwalentu za niego. Kodeks określi również wymiar urlopu wypoczynkowego w sytuacji, gdy czas pracy zatrudnionego ulega zmianie w trakcie roku lub miesiąca. Urlop będzie ustalany proporcjonalnie do okresów zatrudnienia w poszczególnych wymiarach czasu pracy, a w razie jego zmiany w trakcie miesiąca - na pierwszy jego dzień. Do k.p. trafią ponadto przepisy określające sposób obliczania wynagrodzenia, w sytuacji gdy pracownik ma prawo do niego tylko za część miesiąca.

Zbyt długa lista przepisów, które mają zostać przeniesione z rozporządzeń do ustawy, może mieć negatywne skutki dla firm i podwładnych.

- Dodanie do k.p. wielu szczegółowych przepisów, które obecnie znajdują się w aktach wykonawczych, z pewnością nie przysłuży się zwiększeniu czytelności kodeksu - twierdzi prof. Jerzy Wratny.

Jego zdaniem tak szeroka zmiana treści k.p. nie jest zabiegiem czysto technicznym i nie może się odbyć bez udziału partnerów społecznych.

- W sytuacji gdy dialog społeczny jest zamrożony, trudno wyobrazić sobie prace nad tak szeroką nowelizacją, która dotyka wrażliwych kwestii, jak wynagrodzenia, ekwiwalent czy urlopy - podkreśla.

@RY1@i02/2014/005/i02.2014.005.183000800.802.jpg@RY2@

Uzupełniony kodeks pracy

Karolina Topolska

 Tomasz Zalewski

dgp@infor.pl

Projekt założeń przekazany do konsultacji