Osiem lat cash backu

Cash back to na polskim rynku usługa stosunkowo młoda. Pojawiła się w 2006 r. jako alternatywa dla bankomatów, których wówczas było zaledwie 9 tys. w całym kraju. Znalezienie odpowiedniej maszyny mogło więc sprawiać trudności. Tymczasem sieć terminali płatniczych była o wiele gęstsza, liczyła już 170 tys. urządzeń. Mimo to klienci woleli wypłacać pieniądze z bankomatu, a następnie płacić nimi za zakupy w sklepach. 60 proc. wszystkich transakcji kartami stanowiły wypłaty gotówki z bankomatów. Jedynie 40 proc. operacji odbywało się w terminalach płatniczych.

Narodził się więc pomysł, jak upiec dwie pieczenie na jednym ogniu, a więc zwiększyć dostęp do gotówki i przy okazji nauczyć klientów płacenia kartą w sklepie. Cash back umożliwia bowiem wypłatę niewielkich kwot z kasy np. w markecie, ale pod warunkiem dokonania jednocześnie płatności bezgotówkowej za zakupy. Usługę uruchomiono latem 2006 r. i mimo że na początku nie cieszyła się dużą popularnością, znalazła się w ofercie wielu banków. W IV kw. 2006 r., czyli pierwszym pełnym kwartale funkcjonowania cash backu, klienci skorzystali z niego zaledwie 6,5 tys. razy, wypłacając łącznie niecałe 700 tys. zł. Była to ilość śladowa w porównaniu z wypłatami zrealizowanymi w bankomatach. Odnotowano ich wówczas ponad 143 mln, na łączną kwotę ponad 48 mld zł.

Chociaż do dziś cash back nie rozwinął się na tyle, by móc konkurować w statystykach z bankomatami, to w czasie jego krótkiej historii na naszym rynku można odnotować kilka ważnych momentów. Za jeden z nich należy uznać III kw. 2008 roku, kiedy kwartalna wartość transakcji typu cash back po raz pierwszy przekroczyła 10 mln zł. Kwartał później liczba wypłat przekroczyła już 100 tys. Z kolei rok później wartość transakcji przebiła 20 mln zł. Wówczas kwartalna liczba wypłat z kasy sklepu wynosiła ponad 200 tys. Ważnym rokiem dla cash backu był 2012, kiedy liczba transakcji wzrosła do ponad 700 tys., czyli o 50 proc. w porównaniu do 2011 r. W tym czasie kwartalna wartość wypłat przekroczyła 80 mln zł.

Analizując statystyki odnoszące się do cash backu, łatwo zauważyć, że usługa ta rozwija się bardzo dynamicznie. Z danych Narodowego Banku Polskiego wynika, że w III kw. 2013 r. wartość wypłat gotówki z kas sklepów sięgnęła już niemal 100 mln zł. Rośnie także liczba placówek handlowych oraz terminali, w których wypłaty gotówki można realizować. Na koniec czerwca 2013 r. funkcję cash backu oferowało ok. 30 tys. terminali. Szacunki mówią, że obecnie takich urządzeń jest już ok. 40 tys.

Jednak w porównaniu danych na temat wartości i liczby transakcji cash back do obrotów odnotowywanych przez operatorów bankomatów te pierwsze wyglądają skromnie. Od lipca do września Polacy skorzystali z bankomatów prawie 200 mln razy, podejmując gotówkę o wartości ponad 76 mld zł.

Z tego powodu organizacje płatnicze podjęły działania, które mają pomóc spopularyzować cash back, który z punktu widzenia klienta potrzebującego podjąć niewielką kwotę jest często rozwiązaniem korzystniejszym niż skorzystanie z bankomatu. Dzięki temu przyszły rok może stać się przełomowy dla tej usługi, a liczba klientów korzystających z wypłat w kasie może wzrosnąć. Ale bankowcy i przedstawiciele organizacji płatniczych podkreślają, że nie zależy im na iście skokowym wzroście wartości transakcji typu cash back. Oznaczałoby to bowiem pompowanie gotówki na rynek, co nie leży w ich interesie. Liczą więc na znaczny wzrost liczby wypłat z kasy przy umiarkowanym wzroście wartości transakcji.

@RY1@i02/2013/245/i02.2013.245.21400010a.802.jpg@RY2@

Transakcje cash back w Polsce

Jacek Uryniuk

 jacek.uryniuk@infor.pl