Horyzont 2020: wsparcie z UE dla innowacyjnych

Horyzont 2020 to największy w dziejach UE program mający na celu wsparcie badań i innowacji. Jego budżet wynosi 77 mld euro. Daje możliwość pozyskania wsparcia bezpośrednio z Komisji Europejskiej, a beneficjentami w obecnej perspektywie finansowej mogą być również indywidualnie małe i średnie firmy. Ale nie tylko one. Program ten jest bowiem połączeniem wielu instrumentów, skierowanych zarówno do przedsiębiorców, jak i jednostek naukowych (uczelni, instytutów badawczych itp.). Połączył w sobie trzy dotychczasowe programy: Program Ramowy UE w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji, Program Ramowy na rzecz Konkurencyjności i Innowacji (CIP) oraz działania Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii (EIT).

Ciekawymi z punktu widzenia przedsiębiorcy instrumentami w ramach Horyzontu 2020 są m.in. konkursy Instrument MŚP (SME Instrument), a także Szybka ścieżka do innowacji (Fast Track to Innovation, FTI). W ich ramach małe i średnie firmy mogą otrzymać dofinansowanie na innowacyjne przedsięwzięcia.

Dofinansowanie z Horyzontu 2020 nie jest jednak łatwo zdobyć - o czym mogli się dotychczas przekonać składający wnioski. Jak wyliczono, w 79 konkursach, które przeprowadzono od grudnia 2013 r. do lutego 2015 r. w ramach Horyzontu 2020, wzięło udział 1828 polskich wnioskodawców, którzy uczestniczyli w przygotowaniu 1401 projektów. Z tego zaledwie 289 zostało wstępnie zaakceptowanych do otrzymania dofinansowania (w tym zaledwie 35 firm sektora MŚP, pozostałe to m.in. uczelnie, instytuty badawcze, organizacje publiczne). A to oznacza, że wskaźnik sukcesu, który określa skuteczność polskich wnioskodawców, wynosi 15,81 proc. (mówiąc w uproszczeniu: niespełna co szósty startujący w konkursach osiągnął sukces w postaci wstępnego zakwalifikowania zgłoszonego projektu). Ten wynik jest niestety niższy niż średnia unijna (dla całej UE wskaźnik wynosi 16,75 proc.). Łączna kwota przewidywanego dofinansowania dla wstępnie zaakceptowanych projektów z Polski to ok. 47 mln euro. To tylko 0,75 proc. kwoty, jaką do tej pory łącznie zdobyły wszystkie kraje UE (6,2 mld euro). Dla porównania: wartość wstępnie zaakceptowanych projektów z Niemiec to 1,5 mld euro, z Francji - 698 mln euro, z Holandii - 537 mln euro. Przedstawiamy najważniejsze informacje o aktualnych naborach.

1 Instrument MSP

Horyzont 2020 kojarzony jest z możliwością uzyskania wsparcia głównie w ramach konsorcjum. Jednak w Instrumencie MŚP przewidziano indywidualne wsparcie małych i średnich przedsiębiorstw, które inwestują w innowacyjne przedsięwzięcia. Zazwyczaj takie małe i średnie firmy nie mają na innowacje wystarczających środków własnych, a z uwagi na wysokie ryzyko także inwestorzy z zewnątrz niechętnie angażują się w projekty badawcze i rozwojowe. Instrument MŚP ma wypełnić tę lukę: umożliwić małym i średnim firmom finansowanie innowacyjnych projektów na wstępnym etapie, umożliwić ocenę potencjału technologicznego i możliwości komercjalizacji nowego rozwiązania na rynku europejskim. Przedsiębiorca może liczyć na wsparcie na opracowanie biznesplanu (faza I), jego wdrożenie (faza II) oraz skorzystać z bezpłatnego doradztwa ekspertów, coachingu (faza III). Istnieje możliwość przystąpienia do każdej z powyższych faz oddzielnie lub łącznie do wszystkich.

Zgłaszany projekt powinien dotyczyć jednego z obszarów tematycznych: przełomowe innowacje w sektorze ICT, nanotechnologia, mobilne aplikacje z zakresu administracji cyfrowej, zaawansowane materiały oraz technologie przetwórstwa i wytwarzania, urządzenia diagnostyczne i biomarkery, produkcja i przetwarzanie żywności, energetyka, rozwój potencjału mórz, oceanów i wybrzeży, transport, przestrzeń kosmiczna, ekoinnowacje. Nabór wniosków prowadzony jest w trybie ciągłym (najbliższe daty zamknięcia to 17 czerwca, 17 września i 25 listopada.

przygotowanie biznesplanu.

Komisja Europejska dofinansowuje 70 proc. kosztów kwalifikowanych w formie ryczałtu wynoszącego 50 tys. euro.

Wnioskodawca musi przekonać ekspertów KE, że jego pomysł jest wart realizacji, a po wdrożeniu przyniesie korzyści zarówno przedsiębiorstwu, jak i gospodarce. We wniosku należy opisać m.in., na czym polega innowacyjność rozwiązania oraz jakie są możliwości wdrożenia. Projekt na tym etapie może trwać 6 miesięcy.

Biznesplan może być wykonany przez wnioskodawcę lub zlecony firmie zewnętrznej.

Eksperci oceniają, w jakim stopniu nowe rozwiązanie jest innowacyjne i jakie są szanse jego realizacji oraz jakie jest ryzyko, że projekt nie zostanie zrealizowany. Biznesplan z tego etapu może posłużyć jako element wniosku o dofinansowanie w II fazie lub może zostać wykorzystany wewnątrz firmy do jej rozwoju.

m.in. na stworzenie i przetestowanie prototypu, linie pilotażowe, demonstrację innowacyjnego rozwiązania oraz pozostałe działania służące wprowadzeniu produktu na rynek.

od 0,5 do 2,5 mln euro, dotacje na poziomie 70 proc. kosztów kwalifikowanych.

Wsparcie obejmuje wszelkie koszty związane z zakupem infrastruktury i sprzętu niezbędnego do realizacji projektu. Realizacja projektu na tym etapie powinna trwać od 12 do 24 miesięcy.

Przedsiębiorca wnioskodawca po przygotowaniu biznesplanu (bez względu na to, czy zrobił to w ramach I fazy Instrumentu MŚP, czy z własnych środków) na tym etapie opisuje konkretne działania, jakie musi podjąć w celu realizacji pomysłu. Wniosek powinien zawierać m.in. pogłębione analizy rynku, ewentualną modyfikację wstępnej koncepcji, analizę finansową przedsięwzięcia, ryzyka z tym związanego, strategię komercjalizacji.

Eksperci sprawdzają m.in. zgodność projektu z założeniami instrumentu, realne możliwości jego wdrożenia, korzyści gospodarcze z tego płynące i ryzyko związane z niewykonaniem.

przewidziano wiele działań, m.in. ułatwienia w dostępie przedsiębiorstw do kapitałowych i dłużnych instrumentów finansowych, pomoc w networkingu, zabezpieczeniu praw własności intelektualnej oraz w dotarciu z produktem na nowe rynki. Działania te są całkowicie bezpłatne.

Faza ta jest przeznaczona dla podmiotów, które otrzymały dofinansowanie w I lub II fazie. Pomocy na tym etapie udziela Enterprise Europe Network (EEN), która ma oddziały w każdym województwie w Polsce.

2 Szybka ścieżka do innowacji

To kolejny instrument Horyzontu 2020, z którego mają szansę uzyskać wsparcie małe i średnie firmy. W tym przypadku wymagany jest jednak udział w konsorcjum. Nabór wniosków prowadzony jest w trybie ciągłym, z datami zamknięcia 1 września oraz 1 grudnia 2015 r.

Wsparcie może być udzielone m.in. na zaawansowane prace badawczo-rozwojowe i testy, działalność związaną z tworzeniem instalacji pilotażowych i demonstracyjnych, walidację systemów w środowisku operacyjnym, walidację modeli biznesowych oraz działalność marketingową.

Budżet pojedynczego projektu może się wahać od 1 mln do 3 mln euro. KE dofinansowuje 70 proc. kosztów kwalifikowanych podmiotów komercyjnych i 100 proc. kosztów kwalifikowanych podmiotów działających non for profit. Na lata 2015-2016 przeznaczono 200 mln euro.

W ramach FTI wymagane jest utworzenie konsorcjum projektowego, składającego się z min. 3 a maksymalnie 5 partnerów z krajów członkowskich UE i/lub krajów współpracujących w ramach Horyzontu 2020. W skład konsorcjum projektowego mogą wchodzić wszystkie typy podmiotów prawnych. Przedsiębiorstwa, które chciałyby podjąć współpracę w ramach programu, mogą podawać swoje dane na stronach Krajowego Punktu Konsultacyjnego. Tam można odszukać partnera biznesowego lub jednostkę naukową w celu założenia konsorcjum do FTI.

Maksymalny czas trwania projektu to 36 miesięcy.

3 Grant na przygotowanie wniosku z PARP

Przedsiębiorstwa z sektora MSP mogą skorzystać z refundacji wydatków na przygotowanie i złożenie wniosku o dofinansowanie w ramach międzynarodowego programu innowacyjnego (m.in. programu Horyzont 2020). Grant na ten cel proponuje Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP).

Warunkiem wystąpienia o wsparcie jest pozytywna ocena formalna w ramach wybranego międzynarodowego programu innowacyjnego (czyli np. wniosku do Fast Track to Innovation). Program powinien zakładać wzajemną współpracę przedsiębiorców lub przedsiębiorców z jednostkami naukowymi z co najmniej dwóch krajów, a jej celem powinno być przeprowadzenie badań naukowych lub prac rozwojowych.

Maksymalna wysokość grantu, refundacji kosztów złożenia wniosku w ramach np. Horyzontu 2020 to 75 tys. zł (dla koordynatora projektu) oraz 35 tys. zł (dla partnera w projekcie). Obecny nabór wniosków o granty jest prowadzony przez PARP do 22 czerwca 2015 r. - Jeden przedsiębiorca może uzyskać refundację poniesionych kosztów związanych z przygotowaniem nawet kilku wniosków, o ile były składane w różnych konkursach np. Horyzontu 2020 - mówią eksperci KPMG w Polsce. Projekt może być napisany przez przedsiębiorcę samodzielnie lub jego przygotowanie może zostać zlecone firmie zewnętrznej.

Krzysztof Tomaszewski