Film znakiem rozpoznawczym Kujaw i Pomorza

Region kujawsko-pomorski jest coraz mocniej rozpoznawalny na filmowej mapie Polski. To zasługa aktywnej działalności Funduszu Filmowego Kujawy Pomorze, powołanego przez samorząd województwa w ramach projektu „Kujawy+Pomorze – promocja potencjału gospodarczego regionu” i współfinansowanego ze środków unijnych. Celem funduszu jest wspieranie twórców, ale i promocja unikalnych walorów regionu oraz stymulowanie lokalnego przemysłu kreatywnego. Fundusz filmowy wspomaga finansowo produkcje fabularne, dokumentalne i animowane. Najważniejszym kryterium jest związek projektu z regionem – przez tematykę lub miejsce realizacji zdjęć. Dzięki temu kujawsko-pomorskie plenery i historyczne obiekty mogą zaistnieć na wielkim ekranie.

Ostatnie dwie głośne produkcje zrealizowane z udziałem funduszu to „Chopin, Chopin!” Michała Kwiecińskiego i „Dom dobry” Wojciecha Smarzowskiego – najchętniej oglądany w 2025 r. polski film. W kinach zobaczyło go prawie 2,5 mln widzów. Pod koniec roku premierę miała świąteczna komedia romantyczna w gwiazdorskiej obsadzie „Piernikowe serce” Piotra Wereśniaka. Wcześniej wsparcie otrzymała anglojęzyczna produkcja Jana Komasy „Dobry chłopiec” oraz debiut reżyserski Dominiki Montean-Pańków „Skrzyżowanie” z Janem Englertem w roli głównej.

Samorząd województwa wspomaga kinematografię już od ponad 10 lat. Jeszcze przed powołaniem funduszu filmowego środki otrzymał polski kandydat do Oscara, czyli film „11 minut” Jerzego Skolimowskiego, oraz nagrodzony Srebrnymi Lwami w Gdyni film Janusza Majewskiego „Excentrycy, czyli po słonecznej stronie ulicy”, którego akcja dzieje się w Ciechocinku.

Dzieło Zanussiego ze wsparciem funduszu filmowego

2026 r. będzie obfitować w premiery filmowe związane z Kujawami i Pomorzem. W Bydgoszczy zakończyły się zdjęcia do kryminalnej opowieści „Morderstwo w filharmonii” w reżyserii Macieja Hydra, a w Toruniu w kwietniu odbyła się jej pierwsza projekcja. „Droga rzadziej przemierzana” – reżyserski debiut Zuzanny Grabowskiej kręcony głównie w Górznie i Szubinie – będzie miała prapremierę na początku maja na Festiwalu „Kino na Granicy” w Cieszynie. Miłośników komedii romantycznych ucieszy druga część filmu „Narzeczony na niby” w reżyserii Bartosza Prokopowicza, do którego zdjęcia zrealizowano m.in w Toruniu. Dzięki współpracy z Funduszem Filmowym Kujawy Pomorze swoje najnowsze dzieło „Całopalenie” nakręci Krzysztof Zanussi. W planach jest także realizacja i premiera filmu „Magiczny kwiat paproci” Sebastiana Kwidzińskiego i Marty Filipiak.

Filmy powstają we współpracy z Funduszem Filmowym Kujawy Pomorze oraz przy wsparciu funduszy europejskich w ramach projektu unijnego promującego lokalne mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) – ze szczególnym uwzględnieniem branży kreatywnej przez lokowanie produktów i usług w filmie. Regularne nabory organizowane przez Fundusz Filmowy pozwalają na stały dopływ nowych tytułów.

Nagroda filmowa dla gwiazd i debiutantów

Od 2022 r. jest przyznawana Nagroda Filmowa Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego im. Poli Negri. Samorząd honoruje nią aktorów i twórców – zarówno tych sławnych, jak i utalentowanych debiutantów – wnoszących do polskiej kinematografii coś trwałego i własnego. Statuetka autorstwa Zbigniewa Mikielewicza w formie stylizowanej taśmy filmowej z wizerunkiem urodzonej w Lipnie ikony światowego kina niemego, jest wręczana podczas festiwali filmowych odbywających się w regionie (Camerimage, Tofifest, Fonomo, Old Film, Przeźrocza, Animocje). Ostatnim – 24. jak na razie – laureatem został aktor i mistrz dubbingu Zbigniew Suszyński. Popularność przyniosły mu występy w filmach w latach 80. i 90., zwłaszcza kreacje Krzysztofa Buka w „Ostatnim dzwonku” Magdaleny Łazarkiewicz oraz „Skorpiona” w „Młodych wilkach” Jarosława Żamojdy. Użyczył też głosu dziesiątkom postaci w animacjach i serialach.

W gronie wcześniejszych laureatów są m.in. Jerzy Skolimowski, Jan Holoubek, Jan Jakub Kolski, Stanisław Janicki, Krzysztof Zanussi, Leonard Pietraszak, Magdalena Różczka, Katarzyna Figura, Jan Englert, Daniel Olbrychski, Anna Dymna i Grażyna Szapołowska.

2026 rokiem Ludzi Filmu z Kujaw i Pomorza

„Kujawsko-Pomorskie to nie tylko miejsce urodzenia wielkich postaci polskiego kina, lecz także przestrzeń, w której film od lat żyje, tworzy się i rozwija” – uznali radni sejmiku województwa, ustanawiając 2026 Rokiem Ludzi Filmu z Kujaw i Pomorza. Okazją jest wiele rocznic związanych z wybitnymi postaciami z regionu, które zapisały się na kartach rodzimej kinematografii, w tym 130-lecie urodzin Poli Negri. Ale rok ludzi filmu ma być nie tylko świętowaniem okrągłych jubileuszy. To doskonała okazja, by przypomnieć, jak silnie Kujawy i Pomorze są związane z polskim kinem: zaczynając od plenerów filmowych, przez wybitnych twórców po coraz większe wsparcie wartościowych produkcji przez fundusz.

Warto przypomnieć, że z regionu wywodzi się lub pracowało w nim wielu znanych artystów, m.in. Jerzy Hoffman, Grażyna Szapołowska, Bogusław Linda, Małgorzata Kożuchowska, Jan Nowicki, Katarzyna Żak, Jakub Gierszał, Adrianna Biedrzyńska, Piotr Głowacki czy Tomasz Wasilewski. To tu aktywnie działają twórcy kina dokumentalnego i niezależnego.

Ustanowienie Roku Ludzi Filmu Kujaw i Pomorza to nie tylko hołd dla przeszłości, lecz także inwestycja w przyszłość. Samorządowcy liczą, że ta inicjatywa wzmocni rozpoznawalność regionu, przyciągnie nowe projekty filmowe oraz turystów. „Kino na Kujawach i Pomorzu to nie tylko rozrywka, lecz także element tożsamości regionalnej” – podkreśla sejmik województwa.

Światowa gwiazda z Lipna

Pola Negri pozostaje największą polską gwiazdą w Hollywood. Urodziła się 3 stycznia 1897 r. w Lipnie na ziemi dobrzyńskiej, jako Barbara Apolonia Chałupiec, chociaż bardziej poprawne jest używanie nazwiska w oryginalnym brzmieniu, czyli Chalupec. Jej ojcem był bowiem Słowak, który przywędrował na te ziemie pod koniec XIX w. Gdy Apolonia miała pięć lat, został wywieziony na Syberię. Matka w poszukiwaniu środków do życia wyprowadziła się w 1902 r. do Warszawy. Tam, zauważywszy uzdolnienia aktorskie córki, wspierała jej ambicje. Pola zadebiutowała w 1912 r. rolą Klary w „Ślubach panieńskich” w Teatrze Małym w Warszawie. Przełomem był pierwszy występ w polskim filmie wytwórni Sfinks „Niewolnica zmysłów” z 1914. Przybrała wtedy pseudonim na cześć ukochanej włoskiej poetki – Ady Negri.

Nigdy nie zapomniała o rodzinnych stronach. Szczególnie upodobała sobie Bydgoszcz, gdzie zamieszkiwała w kamienicy przy ul. Gdańskiej. Mamie Eleonorze kupiła dom przy ul. Zamojskiego. Działała na rzecz organizacji dobroczynnych i instytucji w Lipnie i w Bydgoszczy. W 1925 r. przyjechała do miasta nad Brdą, wywołując entuzjazm tłumów.

Lipnowskie Towarzystwo Kulturalne im. Poli Negri organizuje festiwal „Pola i inni”, a w kinie Nawojka istnieje poświęcona jej Izba Pamięci.

partner